Từ vùng nguyên liệu đến sản phẩm tinh chế

Ngành nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi theo chiều sâu, lấy chất lượng và giá trị gia tăng làm trọng tâm thay vì chỉ chạy theo sản lượng. Ngày càng nhiều doanh nghiệp lựa chọn đầu tư công nghệ cao, chuẩn hóa quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng ngay từ vùng nguyên liệu nhằm tháo gỡ “nút thắt” giá trị vốn tồn tại nhiều năm qua.

Từ ca cao, nghệ đến sữa tươi, những sản phẩm quen thuộc của nông sản Việt đang được tái định vị bằng hàm lượng khoa học, quy trình chế biến hiện đại và tiêu chuẩn quốc tế. Khi công nghệ trở thành nền tảng, nông sản Việt không còn dừng lại ở xuất khẩu nguyên liệu, mà từng bước khẳng định vị thế bằng chất lượng, thương hiệu và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, đại diện Balava (Đà Lạt) cho biết, doanh nghiệp đang sản xuất chocolate từ ca cao Việt Nam với quy trình kiểm soát nghiêm ngặt ngay từ vùng nguyên liệu. “Chúng tôi chọn vùng đất Bình Phước và Lâm Đồng, là vùng có khí hậu và thổ nhưỡng rất phù hợp để làm ra trái cacao ngon. Giống ca cao sử dụng là Trinitario. Nông dân lên men trong thùng gỗ từ 4 đến 6 ngày, phơi trên sàn có kiểm soát, đảm bảo truy xuất nguồn gốc”, chị Helen, Quản lý Trải nghiệm khách hàng của Balava chia sẻ.

margin: 15px auto;" />

Điểm nhấn đặc biệt nằm ở sự đồng hành của ông Nakano Toshimi, cựu Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cacaoken (Nhật Bản), chuyên gia có hơn 40 năm gắn bó với cacao và chocolate. Từ kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thập kỷ, ông cùng đội ngũ Balava xây dựng quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn Nhật Bản nhưng được triển khai hoàn toàn tại Việt Nam. Ngay trong nhà máy thuộc khu tổ hợp du lịch Balava Chocolate House (Đà Lạt), khát vọng đưa socola Việt Nam bước ra thị trường thế giới đang từng ngày được cụ thể hóa bằng những mẻ chocolate mang đậm dấu ấn kỹ thuật và bản sắc nguyên liệu trong nước.

“Ông Nakano Toshimi mang kinh nghiệm đó về Việt Nam và cùng anh CEO Nguyễn Công Chính phát triển sản phẩm đạt tiêu chuẩn Nhật Bản. Khi tìm được ca cao Việt Nam ngon, bác kết hợp để làm ra những sản phẩm như thế này”, đại diện Balava chia sẻ, nhấn mạnh mục tiêu nâng tầm nông sản Việt bằng hàm lượng kỹ thuật và tiêu chuẩn quốc tế.

Tương tự, trong lĩnh vực dược liệu, sản phẩm Vicumax Nano Curcumin được sản xuất từ nghệ tươi vùng núi Bắc Kạn, áp dụng công nghệ nano để nâng cao hàm lượng hoạt chất. Đại diện nhãn hàng hay, một tấn nghệ tươi sẽ loại bỏ đi 997 kg, chỉ giữ lại khoảng 3kg tinh chất cuối cùng. Nano Curcumin có độ tinh khiết từ 95 - 98%, kích cỡ hạt nano từ 16 - 65 nm.

Việc tinh chế ở quy mô cao giúp tăng khả năng hấp thụ, giảm tạp chất và nâng cao giá trị sử dụng. Hiện ba sản phẩm của doanh nghiệp đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia, tạo nền tảng để hướng tới thị trường xuất khẩu.

Không nằm ngoài xu hướng nâng cao giá trị gia tăng bằng công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế, ngành sữa cũng đang có những chuyển động mạnh mẽ. Tại Công ty Cổ phần Mộc Bắc Milk, mô hình sản xuất khép kín từ chăn nuôi đến chế biến được lựa chọn như một chiến lược dài hạn nhằm kiểm soát chất lượng ngay từ đầu vào, thay vì chỉ tập trung vào khâu thành phẩm.

Ông Nguyễn Bắc Linh, Giám đốc Công ty Cổ phần Mộc Bắc Milk cho biết, toàn bộ quy trình được xây dựng theo bộ tiêu chí tham chiếu chuẩn châu Âu, gồm 5 nhóm yêu cầu từ nguồn sữa, điều kiện chuồng trại, quy trình chăm sóc, vắt sữa đến phúc lợi động vật. “Con bò được tự do vận động, được chăm sóc tốt, thậm chí được nghe nhạc để giảm căng thẳng. Chúng tôi học hỏi mô hình từ Hà Lan và mời chuyên gia Hà Lan về trực tiếp hướng dẫn bà con nông dân vận hành, quản lý”, ông Linh chia sẻ.

Điểm gặp nhau của những mô hình này không chỉ nằm ở sự đa dạng ngành hàng, mà ở lựa chọn chiến lược: đặt công nghệ, tiêu chuẩn và kiểm soát chất lượng làm nền tảng phát triển. Khi giá trị được tạo ra ngay từ vùng nguyên liệu và xuyên suốt chuỗi sản xuất, nông sản Việt không còn bị “đóng khung” ở vai trò cung ứng thô, mà từng bước chinh phục phân khúc cao hơn, nơi chất lượng và uy tín thương hiệu quyết định vị thế trên thị trường.

Cơ hội và yêu cầu mới

Nếu trước đây, nông sản Việt chủ yếu xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu, thì nay xu hướng chế biến sâu đang mở ra dư địa lớn. Tuy nhiên, để vươn ra thị trường quốc tế, ngoài câu chuyện công nghệ, doanh nghiệp còn phải đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm và hệ thống phân phối bài bản.

Đại diện Balava cho biết, sản phẩm chocolate đã được khách hàng tại Mỹ đặt mua theo hình thức xách tay với số lượng đáng kể. “Chúng tôi rất mong muốn vươn tầm quốc tế. Hiện có xuất hàng đi Mỹ theo dạng xách tay và một số nước khác, nhưng cửa hàng chính thức ở nước ngoài chưa có”, chị Helen chia sẻ và cho biết, doanh nghiệp đang đặt mục tiêu mở rộng hệ thống trong nước trước khi đẩy mạnh xuất khẩu.

Trong khi đó, doanh nghiệp sản xuất Nano Curcumin cũng đã đưa một số dòng sản phẩm như thạch collagen, sữa ong chúa lên sàn Amazon. “Với công nghệ này, nhãn hàng mong muốn sản phẩm sẽ vươn xa hơn nữa. Doanh nghiệp đã xây dựng thương hiệu hơn 10 năm, rất mong muốn được xuất khẩu và phân phối rộng rãi”, đại diện doanh nghiệp cho biết.

Đối với ngành sữa, ông Nguyễn Bắc Linh nhấn mạnh: “Tất cả tập trung làm sao để sản phẩm tốt và đảm bảo tài chính, có doanh thu ổn định”. Theo ông, việc áp dụng tiêu chuẩn châu Âu không chỉ nhằm nâng cao chất lượng mà còn là bước chuẩn bị để tiếp cận thị trường cao cấp trong tương lai.

Thực tiễn cho thấy, khi nông sản được đầu tư công nghệ, giá trị gia tăng không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng mà còn ở thương hiệu, câu chuyện nguồn gốc và niềm tin thị trường. Đây chính là hướng đi phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp theo chiều sâu, gia tăng hàm lượng khoa học - công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thực tiễn từ các mô hình trên cho thấy, nông sản Việt Nam đang từng bước rời khỏi “quỹ đạo” xuất khẩu nguyên liệu để tiến vào không gian của chế biến sâu và chuẩn hóa theo chuẩn mực quốc tế. Giá trị không còn chỉ nằm ở sản lượng, mà được tạo dựng từ hàm lượng công nghệ, quản trị chất lượng và năng lực đáp ứng thị trường cao cấp.

Trong hành trình đó, công nghệ cao không còn là yếu tố bổ trợ, mà trở thành nền tảng cốt lõi để nông sản Việt khẳng định thương hiệu, nâng hạng vị thế và tham gia sâu, bền vững hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việc đầu tư công nghệ cao và chuẩn hóa quy trình sản xuất đang giúp nông sản Việt gia tăng giá trị đáng kể so với xuất khẩu nguyên liệu thô. Các mô hình tích hợp từ vùng nguyên liệu đến chế biến sâu không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo điều kiện đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cao cấp và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.