Chia sẻ kinh nghiệm triển khai Thông tư 83/2025/TT-NHNN: Không chỉ là tuân thủ, mà là chiến lược chuyển đổi toàn diện

03/04/2026 - 11:0712 phút đọc

margin: 15px auto;" />

Tham dự toạ đàm, về phía Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (HHNH) có: ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký; ông Lê Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Rủi ro trực thuộc Hội đồng Hiệp hội, Thành viên HĐQT VietinBank.

Về phía Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), có: ông Đỗ Anh Quân, Phó Chánh Thanh tra; cùng đại diện Cục An toàn hệ thống các TCTD, Vụ Pháp chế, Vụ Tín dụng các ngành kinh tế.

Về phía VietinBank có: bà Đặng Việt Hà, Phó Tổng Giám đốc; ông Nguyễn Văn Thụ, Giám đốc Quản lý Rủi ro.

Toạ đàm còn có sự tham dự trực tiếp và trực tuyến tại các điểm cầu của đại diện và các cán bộ phụ trách rủi ro từ các tổ chức hội viên Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.

Cơ hội và thách thức

Phát biểu khai mạc, ông Lê Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Rủi ro, Hội đồng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, Thông tư 83 được ban hành trong bối cảnh hệ thống ngân hàng Việt Nam đang tiếp tục nâng cấp theo chuẩn mực Basel III, với mục tiêu cốt lõi là nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát rủi ro và đảm bảo phát triển an toàn, bền vững.

Nhìn tổng thể, các Thông tư mới của NHNN được ban hành đang định hình một khung quản trị ngân hàng ngày càng tiệm cận thông lệ quốc tế, theo đó: Thông tư 14/2025/TT-NHNN (thay thế Thông tư 41/2016/TT-NHNN) quy định về tỷ lệ an toàn vốn; Thông tư 83 (thay thế Thông tư 13/2018/TT-NHNN) về hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro; Thông tư sửa đổi Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn (dự kiến sẽ ban hành thời gian tới) đã bao hàm các nội dung quy định tại trụ cột 1,2 và 3 của Basel III.

"Với các quy định mới ban hành, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và các khuyến nghị của các tổ chức quốc tế, nâng cao tiêu chuẩn quản trị rủi ro của các TCTD và hệ thống ngân hàng theo thông lệ quốc tế, từ đó, không chỉ giúp các TCTD nói riêng và toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam nói chung an toàn hơn, mà còn tạo nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, hội nhập sâu hơn với thị trường tài chính quốc tế", ông Lê Thanh Tùng nhấn mạnh.

Cũng theo ông Lê Thanh Tùng, trong xu hướng số hóa và chuyển đổi số hoạt động ngân hàng, ngày càng nhiều hoạt động trong đó có công tác quản trị rủi ro được vận hành và tự động hóa thông qua việc sử dụng các mô hình, công nghệ và dữ liệu. Bên cạnh đó, những biến động kinh tế và địa chính trị toàn cầu đang tác động ngày càng sâu rộng, làm gia tăng mức độ bất định và rủi ro đối với hoạt động ngân hàng. Điều này đã và đang đặt ra các vấn đề đối với hoạt động quản trị rủi ro như: dữ liệu phải đảm bảo chất lượng, tính tích hợp và khả năng khai thác; rủi ro mô hình phải được kiểm soát chặt chẽ; stress test (công cụ quản lý rủi ro) phải mang tính dự báo hơn và phản ánh được các kịch bản ngày càng phức tạp; nguồn lực nhân sự và hạ tầng công nghệ cần phải được tăng cường để đáp ứng các yêu cầu mới…

Có thể nói, Thông tư 83 (cùng với Thông tư 14 và Thông tư sửa đổi Thông tư 22) vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra những thách thức đối với các TCTD. Về cơ hội, các quy định này thiết lập một chuẩn mực chung cho toàn hệ thống, khắc phục tình trạng triển khai rời rạc, qua đó nâng cao năng lực quản trị, tăng tính minh bạch, cải thiện hiệu quả sử dụng vốn cũng như sự an toàn của hệ thống các TCTD. Tuy nhiên, đi kèm là những thách thức không nhỏ, từ yêu cầu tăng cường vốn; đầu tư cho công nghệ, dữ liệu, mô hình; đến phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

"Điều quan trọng nhất là các ngân hàng cần nhìn nhận đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà là một chương trình chuyển đổi mang tính chiến lược, đòi hỏi sự cam kết và dẫn dắt từ lãnh đạo cấp cao, nhằm biến việc “tuân thủ” trở thành cơ hội để thực hiện mục tiêu phát triển an toàn, hiệu quả và bền vững", ông Lê Thanh Tùng nhấn mạnh.

3 trụ cột cốt lõi: Rủi ro mô hình, Dữ liệu và Kiểm tra sức chịu đựng

Trình bày về "Tổng quan và tác động của Thông tư 83" tại Tọa đàm, ông Phạm Đỗ Nhật Vinh, Thành viên Điều hành KPMG Việt Nam cho biết, Thông tư 83 hướng tới quản lý rủi ro chủ động, minh bạch và tăng cường chức năng giám sát. Thông tư quy định cụ thể hơn về rủi ro lãi suất trên sổ ngân hàng, rủi ro thanh khoản và đặc biệt chú trọng khả năng dự báo, đưa các rủi ro mới nổi như rủi ro mô hình, dữ liệu và rủi ro bên thứ 3 thành trọng tâm. "Để đáp ứng, các ngân hàng cần chuẩn bị kỹ lưỡng trên 3 khía cạnh: Rủi ro mô hình, quản trị dữ liệu và kiểm tra sức chịu đựng", ông Phạm Đỗ Nhật Vinh lưu ý.

Chia sẻ thực tiễn từ VietinBank, ông Tạ Hoàng Hà, Phó phòng Quản lý rủi ro tín dụng, đầu tư cho biết, Thông tư 83 mang đến những điểm mới quan trọng như yêu cầu thực hiện stress test hàng năm cho rủi ro vốn và hàng quý cho thanh khoản. Phạm vi cũng mở rộng sang rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro lãi suất trên sổ ngân hàng.

Các phương pháp triển khai bao gồm: Phân tích độ nhạy, phân tích kịch bản và kiểm tra sức chịu đựng ngược (Reverse stress test). Kết quả stress test không chỉ để đánh giá khả năng tuân thủ, mà còn liên hệ trực tiếp tới xác định vốn mục tiêu trong quy trình ICAAP, xây dựng kế hoạch kinh doanh và lập kế hoạch dự phòng thanh khoản.

Tuy nhiên, VietinBank cũng chỉ ra 4 thách thức lớn khi thực hiện stress test, gồm: (1) hạn chế về dữ liệu và độ tin cậy dữ liệu; (2) khó khăn trong xây dựng kịch bản stress test; (3) phức tạp trong xây dung mô hình và giả định hành vi; (4) yêu cầu cao về hệ thống và chi phí triển khai.

Chia sẻ thực tế quản lý rủi ro tại Vietcombank, ông Nguyễn Hoàng Thao, Phó phòng Quản lý rủi ro tích hợp Vietcombank cho biết, Vietcombank đã bắt đầu hành trình quản lý rủi ro mô hình từ năm 2016 và đến năm 2025 đã nâng cấp lên Hệ thống MRMS (model rish management system) để đáp ứng Thông tư 83. Vietcombank tuân thủ chặt chẽ mô hình 3 tuyến bảo vệ: Tuyến 1 (Xây dựng, triển khai, sử dụng mô hình), Tuyến 2 (Kiểm định mô hình, xây dựng chính sách quản lý rủi ro, quy định nội bộ và quản lý rủi ro) và Tuyến 3 (thực hiện chức năng kiểm toán nội bộ).

Đại diện Vietcombank cũng đã chỉ ra các thách thức trong việc quản lý rủi ro mô hình, cũng như đưa ra một số lưu ý chính về nguồn lực, nhận thức về rủi ro mô hình và lộ trình phát triển khung quản lý rủi ro mô hình….

Chia sẻ thêm góc nhìn dữ liệu từ việc áp dụng phương pháp xếp hạng nội bộ (IRB), bà Lê Phương Hoa, Chuyên gia Mô hình rủi ro TPBank cho hay, việc tuân thủ Thông tư 14 và Thông tư 83 giúp tạo khung pháp lý rõ ràng cho việc áp dụng IRB, quản trị rủi ro mô hình và kiểm tra sức chịu đựng cho các ngân hàng tại Việt Nam

Hiện TPBank đang vận hành hơn 100 mô hình xuyên suốt các hoạt động từ phê duyệt cấp tín dụng, cảnh báo sớm, giám sát sau vay, kiểm tra sức chịu đựng và ứng dụng trong các hoạt động tính toán ECL theo IFRS9, tính vốn theo IRB, ICAAP. Ngân hàng này lưu ý tầm quan trọng của dữ liệu lịch sử tối thiểu 5 năm và mức biên độ thận trọng (MoC) để bù đắp các sai sót ước lượng.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Nguyễn Văn Thịnh, Chuyên gia cấp cao BIDV nhận định, xu hướng quản trị rủi ro đang dịch chuyển từ việc sử dụng báo cáo tĩnh sang giám sát dữ liệu gần thời gian thực (real-time) và ứng dụng AI để cảnh báo sớm. Tại BIDV, ngân hàng đã thiết lập khung quản trị dữ liệu chặt chẽ, quy định rõ ràng trách nhiệm từ khâu nhập/thu thập dữ liệu, lưu trữ, sử dụng cho đến tiêu hủy, tích hợp trực tiếp vào các quy trình nghiệp vụ.

Từ kinh nghiệm thực tế triển khai quản lý rủi ro thực tế tại BIDV, ông Nguyễn Văn Thịnh cho biết, trong giai đoạn đầu, các ngân hàng thường gặp những vướng mắc về dữ liệu phổ biến như: quá nhiều nguồn dữ liệu; Định nghĩa, sử dụng dữ liệu không đồng nhất; Dữ liệu cục bộ, Không xác định chủ sở hữu, chồng chéo, tốn kém để duy trì, lưu trữ...; Chất lượng dữ liệu không đảm bảo, không có đánh giá và cải thiện liên tục...

Kiến nghị từ thực tiễn triển khai

Từ thực tiễn triển khai quản lý tại ngân hàng, đại diện các tổ chức tín dụng đã đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng tới cơ quan quản lý, nhằm góp phần triển khai Thông tư 83 hiệu quả.

Nhằm nâng cao năng lực dữ liệu phục vụ quản lý rủi ro trong ngành Ngân hàng, đại diện BIDV đưa ra 4 nhóm kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cụ thể: Một là, phát triển hạ tầng dữ liệu dùng chung và cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu trong toàn ngành Ngân hàng; Hai là, định hướng chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn mã, định nghĩa dữ liệu và danh mục dữ liệu trọng yếu ở cấp ngành; Ba là, thúc đẩy và phối hợp với các bộ/ban/ngành để hình thành thành và chuẩn hóa các bộ dữ liệu phục vụ phân tích vĩ mô và rủi ro mới nổi; Bốn là, định hướng phát triển nguồn nhân lực quản trị dữ liệu và phân tích dữ liệu, tăng cường tổ chức hội thảo, đào tạo.

Trong khi đó, đại diện VietinBank đề xuất tập trung vào việc gỡ khó cho công tác kiểm tra sức chịu đựng (stress test). Theo kiến nghị, cần thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu vĩ mô và dữ liệu ngành; thống nhất và chuẩn hóa việc chia sẻ dữ liệu lịch sử về chu kỳ kinh tế để hỗ trợ các ngân hàng xây dựng mô hình có độ tin cậy cao hơn; đề xuất xây dựng thư viện kịch bản stress test chung để các ngân hàng thương mại tham chiếu; chuẩn hóa bộ mẫu biểu báo cáo để đảm bảo tính so sánh và minh bạch toàn hệ thống.

Đồng thời, đại diện VietinBank cũng đề nghị có hướng dẫn cụ thể về cách sử dụng kết quả stress test trong quản trị nội bộ và trong hoạt động giám sát của cơ quan quản lý; tổ chức các khóa đào tạo, chia sẻ kỹ thuật với các ngân hàng nhằm hỗ trợ phương pháp luận triển khai.

Nhằm hoàn thiện khuôn khổ quản trị rủi ro mô hình và ứng dụng Basel (IRB), đại diện TPBank kiến nghị NHNN xây dựng khung hướng dẫn stress test cụ thể, trong đó hướng dẫn rõ về phương pháp thực hiện và tiêu chuẩn đánh giá mô hình (đặc biệt là các mô hình PD, LGD, EAD cho mục đích tính RWA theo IRB); hoàn thiện khuôn khổ, có cơ chế cho phép ngân hàng ứng dụng các mô hình học máy (Machine Learning), trí tuệ nhân tạo (AI) và khai thác dữ liệu thay thế tập trung trong khuôn khổ IRB, nhằm nâng cao độ chính xác của dự báo.

Đồng thời, xem xét xây dựng cơ chế ưu tiên (fast-track) trong lộ trình phê duyệt IRB đối với các ngân hàng đã chứng minh được năng lực quản trị mô hình và kiểm soát rủi ro thực chất; xây dựng cơ chế ghi nhận và áp dụng nguyên tắc tương xứng đối với các ngân hàng triển khai chuẩn mực nâng cao, tạo động lực cho hệ thống.

Ngoài ra, đại diện các ngân hàng Agribank, Techcombank, MB, VIB, Standard Chartered,… cũng đưa ra các vấn đề trao đổi, thảo luận tại tọa đàm nhằm triển khai thống nhất, thực hiện có hiệu quả về các vấn đề liên quan đến thống nhất nhận dạng mô hình quản lý rủi ro chung; cơ chế khai báo các mô hình cho bên quản lý rủi ro; định nghĩa về dữ liệu rủi ro; thẩm định mô hình;...

Chia sẻ một số góc nhìn từ dữ liệu và thị trường liên quan đến quản trị rủi ro của các ngân hàng, ông Nguyễn Văn Nam, Giám đốc Bộ phận Thông tin doanh nghiệp của FiinGroup nhấn mạnh vai trò của dữ liệu, bởi dữ liệu là đầu vào cho tất cả các mô hình, đặc biệt là các mô hình stress test. Ông Nam cho rằng, khi xảy ra các cú sốc (ví dụ như xung đột địa chính trị...), nếu không có dữ liệu đủ chi tiết để xây dựng hồ sơ rủi ro cho danh mục, sẽ rất khó để các ngân hàng đánh giá tác động lên vốn hay điều chỉnh chính sách phù hợp.

Thực tế cho thấy, dữ liệu doanh nghiệp tại Việt Nam hiện còn phân tán, chưa được tích hợp đồng bộ. Do đó, đại diện FiinGroup kiến nghị cần xây dựng một cơ chế kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, nhằm phục vụ cho hệ thống tài chính – ngân hàng, đồng thời góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả quản lý rủi ro.

Phát biểu chỉ đạo tọa đàm, ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đánh giá cao sự chuẩn bị chu đáo và những chia sẻ thực tiễn từ các ngân hàng.

Theo lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Thông tư 83 là một văn bản pháp lý hết sức quan trọng. Trong quá trình xây dựng, Hiệp hội đã phối hợp chặt chẽ với các TCTD và cơ quan quản lý, tổ chức nhiều cuộc họp, thảo luận để đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện nội dung Thông tư.

Tuy nhiên, khi thông tư được ban hành, các ngân hàng vẫn còn một số băn khoăn. Trước tình hình đó, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng, việc trao đổi thẳng thắn về những công việc đang thực hiện, cách thức áp dụng mô hình quản lý rủi ro, cũng như nêu rõ các vướng mắc hiện tại tại từng ngân hàng là hết sức cần thiết. Đây là cơ sở quan trọng để Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổng hợp, báo cáo và kiến nghị các giải pháp tháo gỡ lên cơ quan quản lý.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng cũng lưu ý: "quản trị ngân hàng hiện đại đòi hỏi sự minh bạch; NHNN chỉ đưa ra khung pháp lý chứ không yêu cầu một mô hình quản lý rủi ro chung áp dụng rập khuôn cho tất cả. Dựa trên thông lệ quốc tế, mỗi ngân hàng phải tự xác định khẩu vị rủi ro và đặc thù kinh doanh của mình để xây dựng mô hình quản trị rủi ro phù hợp".