Cơ chế, chính sách về tiền tệ, tín dụng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh và phát huy vai trò động lực tăng trưởng kinh tế

24/03/2026 - 11:195 phút đọc

Ở góc độ chính sách và thực hiện chính sách, trong suốt thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành nhiều cơ chế chính sách về tiền tệ tín dụng, với các chương trình kế hoạch và hành động cụ thể nhằm thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 của Chính phủ theo Quyết định 1658/QĐ-TTg và Đề án về những nhiệm vụ giải pháp triển khai kết quả Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khi hậu. Trong điều kiện đó và khi vẫn còn tồn tại khó khăn vướng mắc về chính sách, nguồn lực tài chính, nhận thức và quản trị doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất xanh và bảo vệ môi trường... thì các chương trình kế hoạch và hoạt động của ngành ngân hàng về tín dụng xanh; về phát triển ngân hàng xanh và định hướng, phân bổ nguồn vốn tín dụng hợp lý nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh để phát huy vai trò động lực tăng trưởng kinh tế có ý nghĩa quan trọng đối với tăng trưởng và phát triển nền kinh tế theo mô hình tăng trưởng mới và giai đoạn phát triển mới.

Thứ nhất, cơ chế chính sách về tiền tệ tín dụng của NHNN tiếp tục tạo điều kiện để thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh, bằng các chương trình hành động cụ thể và lồng ghép trong chiến lược phát triển ngành ngân hàng. Trong đó, một số chương trình tín dụng cụ thể đã và đang phát huy hiệu quả, như: cho vay đổi mới và ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp; cho vay sản xuất nông nghiệp xanh, sạch; cho vay sản xuất theo chuỗi và tín dụng xây dựng nông thôn mới, với nội hàm sản xuất sản phẩm truyền thống, sản phẩm xanh, sạch tiêu chuẩn OCOP....; chương trình tín dụng cho vay 5 nhóm ngành lĩnh vực ưu tiên, trong đó cho vay công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao, với lãi suất cho vay ngắn hạn bằng tiền đồng không quá 4%/năm; chương trình cho vay liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm lúa gạo chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long (theo quyết định 1490/QĐ- TTg)…

Hiệu quả các chương trình tín dụng này, vừa hỗ trợ doanh nghiệp về mặt chi phí vốn, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng trưởng phát triển lại vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp đổi mới công công nghệ và phát triển sản xuất theo hướng xanh, sạch và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, những chương trình tín dụng xanh trong lĩnh vực nông nghiệp & nông thôn còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững, giảm phát thải, nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường cho doanh nghiệp và hộ gia đình và người dân.

Thứ hai, hỗ trợ và tạo điều kiện cho doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi xanh thông qua hoạt động tín dụng đầu tư đổi mới và ứng dụng công nghệ hiện đại, triển khai thực hiện các dự án xanh và bảo vệ môi trường; sản xuất sản phẩm xanh, sạch.

Theo đó, đến cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay đối với lĩnh vực xanh (năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, nông nghiệp, giao thông vận tải, sản xuất vật liệu xây dựng, xử lý chất thải, các ngành sản xuất tiêu dùng ít carbon...) đạt gần 780 nghìn tỷ đồng, chiếm 4,19% tổng dư nợ tín dụng.

Mặc dù chiếm tỷ trọng chưa cao trong tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế, song tín dụng xanh duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực và có mức tăng trưởng tốt: năm sau cao hơn năm trước (năm 2024 tăng 9,5%; năm 2025 tăng 14,62%).

Đây là kết quả tích cực, gắn liền với quá trình hoàn thiện cơ chế chính sách và giải pháp về phát triển kinh tế xanh của Chính phủ, của NHNN. Trong đó, việc quy định tiêu chí môi trường và xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh theo Quyết định 21/2025/TTg của Thủ tướng Chính phủ và các giải pháp của NHNN, sự chủ động của các TCTD về nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng xanh (như ban hành Sổ tay hướng dẫn hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng; hoàn thiện quy định nội bộ về quản lý rủi ro môi trường; hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ theo hướng bổ sung tiêu chí chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường; thực hiện các giải pháp huy động nguồn vốn xanh; công tác thông tin, truyền thông....) đã và đang tạo điều kiện thuận lợi cho các TCTD mở rộng và tăng trưởng tín dụng xanh và thực hiện tốt nhiệm vụ ngành ngân hàng về chiến lược phát triển kinh tế xanh, khai thác và phát huy vai trò động lực tăng trưởng mới của yếu tố kinh tế xanh.

Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp, hộ sản xuất kinh doanh về vốn, dịch vụ ngân hàng và góp phần thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển theo chủ trương lớn của Đảng, với nội hàm cải cách hành chính, rút ngán thời gian giao dịch và mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt; thực hiện các chương trình tín dụng ưu đãi. Trong đó, NHNN đã và đang xây dựng, tham mưu các cơ chế chính sách nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thực thi pháp luật và Nghị quyết số 198/2025/QH15 về một số cơ chế chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó, dự thảo chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi vay vốn để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường xã hội, quản trị ESG.

Cùng với các giải pháp về huy động nguồn lực tài chính khác, giải pháp xây dựng và thực hiện cơ chế chính sách về tiền tệ tín dụng của NHNN không chỉ là giải pháp nguồn lực quan trọng để định hướng, phân bổ và sử dụng hiệu quả vốn tín dụng ngân hàng, dịch vụ ngân hàng nhằm tạo điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp mà còn phát huy vai trò động lực tăng trưởng kinh tế của yếu tố động lực mói theo định hướng và giải pháp về phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026-2030 và các giai đoạn tiếp theo để phát triển kinh tế đất nước đạt được mục tiêu đề ra theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.