Đào sâu bản chất của Ngân hàng đầu tư (Investment Bank)

04/02/2026 - 07:474 phút đọc

(Banker.vn) Không trực tiếp huy động tiền gửi hay cho vay truyền thống, ngân hàng đầu tư lại là bên quyết định doanh nghiệp nào tiếp cận được vốn và được định giá ra sao.

Ngân hàng đầu tư là gì? Vai trò trong thị trường tài chính

Ngân hàng đầu tư là định chế tài chính chuyên cung cấp các dịch vụ tư vấn và trung gian trên thị trường vốn, thay vì tập trung vào hoạt động huy động tiền gửi và cho vay truyền thống như ngân hàng thương mại. Trọng tâm hoạt động của ngân hàng đầu tư nằm ở việc kết nối doanh nghiệp với nhà đầu tư, giúp dòng vốn được phân bổ hiệu quả hơn trong nền kinh tế.

Trong hệ sinh thái tài chính, ngân hàng đầu tư đóng vai trò là “bộ não chiến lược” cho các thương vụ lớn. Từ việc đưa doanh nghiệp lần đầu lên sàn chứng khoán, phát hành trái phiếu, cho đến các thương vụ mua bán và sáp nhập, ngân hàng đầu tư tham gia từ khâu định giá, cấu trúc giao dịch cho tới tổ chức phân phối và tư vấn hậu giao dịch. Nhờ đó, thị trường vốn vận hành trơn tru hơn, minh bạch hơn và có chiều sâu hơn.

Đối với nền kinh tế, ngân hàng đầu tư góp phần chuyển hóa tiết kiệm thành đầu tư dài hạn. Đối với doanh nghiệp, đây là đối tác chiến lược giúp tiếp cận nguồn vốn lớn với chi phí hợp lý. Còn với nhà đầu tư, ngân hàng đầu tư là một trong những nguồn cung cấp thông tin, phân tích và cơ hội đầu tư quan trọng nhất trên thị trường.

margin: 15px auto;" />

Các hoạt động cốt lõi của ngân hàng đầu tư

Hoạt động nổi bật nhất của ngân hàng đầu tư là tư vấn phát hành chứng khoán. Khi doanh nghiệp thực hiện IPO hoặc phát hành thêm cổ phiếu, trái phiếu, ngân hàng đầu tư đóng vai trò bảo lãnh phát hành, tư vấn mức giá, quy mô, thời điểm và phương án phân phối phù hợp. Chất lượng của một đợt phát hành, xét trên nhiều khía cạnh, phản ánh trực tiếp năng lực chuyên môn và uy tín của ngân hàng đầu tư đứng sau thương vụ đó.

Bên cạnh phát hành, tư vấn mua bán và sáp nhập doanh nghiệp là mảng hoạt động mang tính chuyên sâu và giá trị gia tăng cao. Trong các thương vụ M&A, ngân hàng đầu tư không chỉ đóng vai trò trung gian kết nối bên mua và bên bán, mà còn tham gia phân tích chiến lược, định giá doanh nghiệp, thiết kế cấu trúc giao dịch và đàm phán các điều khoản then chốt. Những thương vụ M&A thành công thường gắn liền với dấu ấn rõ nét của các ngân hàng đầu tư hàng đầu.

Ngoài ra, hoạt động giao dịch và tạo lập thị trường cũng là một mảng quan trọng. Thông qua bộ phận môi giới tổ chức và tự doanh, ngân hàng đầu tư góp phần duy trì thanh khoản cho thị trường, đồng thời cung cấp các sản phẩm tài chính đa dạng cho nhà đầu tư tổ chức. Song song với đó là dịch vụ tư vấn tái cấu trúc tài chính, hỗ trợ doanh nghiệp xử lý nợ, cải thiện bảng cân đối kế toán và nâng cao hiệu quả hoạt động trong những giai đoạn khó khăn.

Ngân hàng đầu tư tạo giá trị như thế nào cho doanh nghiệp và nhà đầu tư

Giá trị lớn nhất mà ngân hàng đầu tư mang lại cho doanh nghiệp nằm ở khả năng tối ưu hóa việc huy động và sử dụng vốn. Thông qua các phân tích tài chính chuyên sâu và hiểu biết thị trường, ngân hàng đầu tư giúp doanh nghiệp lựa chọn công cụ vốn phù hợp, cân đối giữa nợ và vốn chủ sở hữu, cũng như tối ưu chi phí vốn trong dài hạn.

Đối với nhà đầu tư, ngân hàng đầu tư đóng vai trò là đối tượng đảm bảo về thông tin và chất lượng giao dịch. Các báo cáo phân tích, định giá doanh nghiệp, bản cáo bạch phát hành hay hồ sơ M&A đều chịu sự kiểm soát chặt chẽ về mặt chuyên môn. Mặc dù không loại bỏ hoàn toàn rủi ro, sự tham gia của ngân hàng đầu tư uy tín giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở để ra quyết định và giảm thiểu bất cân xứng thông tin trên thị trường.

Ở quy mô lớn hơn, ngân hàng đầu tư góp phần nâng cao tính minh bạch và kỷ luật thị trường. Các chuẩn mực về công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp và cấu trúc giao dịch dần được nâng cao thông qua vai trò tư vấn và giám sát của các định chế này. Đây là yếu tố then chốt để thị trường vốn phát triển bền vững và thu hút dòng vốn dài hạn.

Thực trạng hoạt động ngân hàng đầu tư tại Việt Nam

Tại Việt Nam, mô hình ngân hàng đầu tư chưa tồn tại độc lập như ở các thị trường phát triển, mà chủ yếu được triển khai thông qua các công ty chứng khoán và định chế tài chính có vốn lớn. Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu doanh nghiệp, hoạt động ngân hàng đầu tư ngày càng trở nên sôi động và chuyên nghiệp hơn.

Các thương vụ IPO quy mô lớn, các đợt phát hành trái phiếu riêng lẻ hay làn sóng M&A trong nhiều ngành kinh tế cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của dịch vụ ngân hàng đầu tư. Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt với không ít thách thức, từ khung pháp lý, chất lượng doanh nghiệp niêm yết cho đến năng lực chuyên môn và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.