Dệt may Việt Nam vượt sóng lớn, định hình đường dài

Đi qua biến động để đứng vững

Năm 2025 khép lại với kim ngạch xuất khẩu dệt may vào khoảng 46 tỷ USD, đánh dấu một chu kỳ phục hồi và tái cấu trúc của ngành sau những “cú sốc” chưa từng có.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam - cho rằng, nếu nhìn từ mốc năm 2021, hiếm có ngành xuất khẩu nào trải qua nhiều “lớp sóng” như dệt may. Đại dịch Covid-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu; giai đoạn 2021 - 2022, nhu cầu phục hồi nhanh nhưng thiếu ổn định; giai đoạn 2023 - 2024, lạm phát, xung đột địa chính trị và xu hướng bảo hộ khiến thị trường co hẹp; sang năm 2025, các chính sách thuế quan mới tiếp tục tạo áp lực lớn lên đơn hàng và chi phí.

margin: 15px auto;" />

Trong bối cảnh đó, xuất khẩu dệt may Việt Nam vẫn duy trì được quỹ đạo tăng trưởng tương đối ổn định. Từ mức 35 tỷ USD năm 2020, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 46 tỷ USD năm 2025, với tốc độ tăng trưởng kép giai đoạn 2021 - 2025 đạt khoảng 5,58%. Riêng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu tăng khoảng 5,8% so với năm 2024.

Theo ông Vũ Đức Giang, kết quả này đạt được trong bối cảnh áp lực từ chính sách của các nhãn hàng toàn cầu ngày càng lớn, cùng sự chuyển dịch lao động trong toàn ngành. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: Con số xuất khẩu đạt được là nỗ lực của cả hệ thống doanh nghiệp và sự hỗ trợ sát sao của các cấp chính quyền.

Một đặc điểm nổi bật của giai đoạn 2021 - 2025 là khả năng thích ứng nhanh của doanh nghiệp, thể hiện ở việc điều chỉnh phương thức sản xuất theo yêu cầu mới của nhãn hàng, chủ động tái cơ cấu sản phẩm, thị trường và đầu tư công nghệ. Đến nay, dệt may Việt Nam đã xuất khẩu sang 138 thị trường trên thế giới.

Về cơ cấu sản phẩm, hàng may mặc tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ đạo, khoảng 80% kim ngạch xuất khẩu; sơ sợi chiếm 9,4%; vải khoảng 6%; phần còn lại là vải kỹ thuật và phụ liệu. Xuất khẩu may mặc tăng từ 27,8 tỷ USD năm 2020 lên khoảng 36,6 tỷ USD năm 2025. Nhiều mặt hàng giá trị cao như áo thun, áo jacket, quần, duy trì kim ngạch trên 1 tỷ USD mỗi năm.

Đáng chú ý, cơ cấu sản phẩm đã dịch chuyển rõ rệt sang các nhóm hàng có hàm lượng kỹ thuật, thiết kế và yếu tố môi trường cao hơn. Xu hướng “xanh hóa, số hóa, thời trang hóa” không còn mang tính định hướng mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp tồn tại trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với tăng trưởng kim ngạch, xuất siêu của ngành cũng duy trì ở mức cao. Trị giá xuất siêu tăng từ 15,5 tỷ USD năm 2020 lên khoảng 21 tỷ USD năm 2025, đây là mức cao nhất từ trước đến nay, phản ánh nỗ lực gia tăng sử dụng nguyên liệu trong nước và liên kết chuỗi nội địa.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Tiến Trường - Chủ tịch Tập đoàn Dệt may Việt Nam - cho biết, năm 2025 là một năm thành công của tập đoàn, khi hiệu quả kinh doanh quay lại mức đỉnh như năm 2021 nhưng trong bối cảnh khó khăn hơn nhiều. “Chúng tôi tận dụng rất tốt 90 ngày thuế quan chưa chính thức áp dụng, tạo ra làn sóng tăng trưởng mạnh trong các tháng 5, 6, 7, đóng góp gần 30% hiệu quả của cả năm”, ông Trường chia sẻ.

Định hình mô hình tăng trưởng trong dài hạn

Bước sang năm 2026, “bức tranh” thị trường được dự báo tiếp tục nhiều thách thức. Thương mại toàn cầu tăng chậm lại, sức cầu từ Mỹ, Trung Quốc và EU chưa phục hồi mạnh; thuế quan và các hàng rào kỹ thuật, môi trường ngày càng dày đặc. Tuy vậy, mặt bằng lạm phát và lãi suất được dự báo giảm, giá năng lượng ổn định hơn, tạo dư địa nhất định cho doanh nghiệp.

Theo TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, rủi ro lớn nhất với ngành dệt may vẫn là thuế quan kéo dài và sức cầu yếu. Tuy nhiên, ngành có 3 thuận lợi: Lạm phát và lãi suất giảm, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh tiếp tục mạnh, khả năng thích ứng của doanh nghiệp tốt hơn so với các giai đoạn khủng hoảng trước.

Trong bối cảnh đó, tăng trưởng của ngành không thể tiếp tục dựa vào mở rộng quy mô. Ông Vũ Đức Giang cho biết, từ năm 2026, ngành dệt may sẽ kiên trì ba trụ cột chiến lược: đa dạng hóa thị trường, khách hàng và sản phẩm; đầu tư mạnh cho nguồn cung nguyên phụ liệu trong nước; ứng dụng sâu tự động hóa, AI, robot hóa và chuyển đổi số. Mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2026 được đặt ở mức 48 - 49 tỷ USD; giai đoạn 2026 - 2030 hướng tới khoảng 64,5 tỷ USD.

Cùng với đó là yêu cầu chuyển dịch mô hình sản xuất. Doanh nghiệp dệt may Việt Nam đang chuyển dần từ gia công sang FOB, ODM, thậm chí OBM ở một số phân khúc, chủ động hơn từ thiết kế, nguyên liệu đến logistics và quản lý kho tại thị trường nhập khẩu. “Doanh nghiệp nào đầu tư chuẩn xanh, robot hóa, AI sẽ bước vào nhóm dẫn dắt thị trường” - ông Giang nhấn mạnh.

Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Vũ Bá Phú - Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) -  nhìn nhận, về dài hạn, đặt ra yêu cầu tái cấu trúc sâu hơn cho ngành dệt may. Không chỉ tự chủ nguyên, phụ liệu, ngành dệt may cần từng bước xây dựng hệ sinh thái dệt may - thời trang, từ khu công nghiệp dệt nhuộm, đào tạo nhân lực, nghiên cứu, phát triển đến xây dựng thương hiệu. “Theo các chuyên gia, tăng trưởng bền vững của ngành trong 10 năm tới sẽ phụ thuộc vào ba yếu tố cốt lõi: Năng suất lao động, làm chủ công nghệ và cải cách thể chế, quy trình”, ông Vũ Bá Phú nêu.

Ngành dệt may Việt Nam đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 64,5 tỷ USD vào năm 2030, tốc độ tăng trưởng bình quân 6,5 - 7%/năm. Phát triển thị trường nội địa đạt quy mô 8 - 9 tỷ USD. Trọng tâm chiến lược là “Xanh hóa - Số hóa”, tăng tỷ lệ nội địa hóa lên trên 60% và xây dựng thương hiệu thời trang Việt Nam lớn mạnh.