Dừa Vĩnh Long: Khẳng định vị thế 'thủ phủ' và tầm nhìn xuất khẩu tỷ USD

Với diện tích 119.270ha, chiếm hơn 50% diện tích dừa cả nước, địa phương không chỉ giữ vững vị thế “thủ phủ dừa” mà còn đang tăng tốc chuyển mình từ vùng nguyên liệu lớn sang trung tâm chế biến sâu và xuất khẩu, từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập.

Củng cố vùng nguyên liệu, nâng chất chuỗi liên kết

Đến cuối năm 2025, tổng diện tích dừa toàn tỉnh Vĩnh Long đạt 119.270ha, tương đương khoảng 22 triệu cây, tăng hơn 11.300ha so với năm 2020, tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 2%/năm. Trong đó, diện tích dừa cho trái đạt 110.120ha, chiếm trên 92% diện tích toàn tỉnh, tạo nguồn cung nguyên liệu ổn định cho công nghiệp chế biến.

margin: 15px auto;" />

Cơ cấu giống được định hình rõ nét theo hướng phục vụ chế biến và nâng cao giá trị. Dừa cao chiếm gần 84% diện tích, giữ vai trò chủ lực cho công nghiệp; dừa lùn và dừa lai chiếm hơn 15%; dừa sáp sản phẩm đặc sản có giá trị kinh tế cao đạt trên 1.360ha và đang được mở rộng bằng công nghệ nuôi cấy phôi. Mật độ trồng dao động từ 190 - 250 cây/ha, phù hợp điều kiện đất đai, thổ nhưỡng và tập quán canh tác.

Ông Văn Hữu Huệ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tỉnh không dừng lại ở mở rộng diện tích mà địa phương còn chú trọng nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu thông qua xây dựng các mô hình tổ hợp tác, hợp tác xã gắn với doanh nghiệp. Nhiều vùng dừa hữu cơ quy mô lớn từng bước hình thành, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường cao cấp; tư duy sản xuất nông nghiệp dần chuyển sang tư duy kinh tế nông nghiệp, đặt trọng tâm vào liên kết chuỗi, truy xuất nguồn gốc và giá trị gia tăng.

Việc củng cố chuỗi liên kết không chỉ giúp người trồng dừa ổn định đầu ra, mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp chủ động nguồn nguyên liệu chất lượng cao, giảm phụ thuộc vào thu mua nhỏ lẻ. Đây là khâu then chốt để ngành dừa phát triển bền vững trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu thị trường ngày càng khắt khe.

Từ lợi thế vùng nguyên liệu, công nghiệp chế biến dừa đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế địa phương. Toàn tỉnh Vĩnh Long hiện có khoảng 151 doanh nghiệp sản xuất, chế biến các sản phẩm từ dừa, hoạt động trong các lĩnh vực như cơm dừa nạo sấy, nước dừa đóng hộp, xơ dừa, than hoạt tính, sản phẩm thủ công mỹ nghệ và nhiều mặt hàng giá trị gia tăng khác.

Đẩy mạnh chế biến sâu, mở rộng thị trường xuất khẩu

Giá trị sản xuất ngành chế biến dừa năm 2024 đạt 7.700 tỷ đồng, năm 2025 ước đạt khoảng 8.150 tỷ đồng, tăng 5,84% so với năm trước, chiếm gần 6% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh. Hơn 60% sản lượng dừa công nghiệp được tiêu thụ qua chế biến nội tỉnh, cho thấy xu hướng chuyển mạnh từ xuất thô sang chế biến sâu.

Dù phần lớn doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, một số đơn vị đã đầu tư dây chuyền tự động hóa, công nghệ chiết xuất, bảo quản lạnh và hệ thống kiểm soát chất lượng hiện đại. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ nâng cao năng suất, giảm chi phí lao động mà còn giúp sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của các thị trường khó tính.

Kim ngạch xuất khẩu dừa tiếp tục tăng trưởng tích cực. Năm 2024 đạt 451 triệu USD, tăng 14,43% so với năm 2023; năm 2025 ước đạt khoảng 500 triệu USD. Các thị trường chủ lực như Hoa Kỳ, Canada, EU, Trung Đông và châu Phi duy trì ổn định. Hầu hết sản phẩm đã được đăng ký nhãn hiệu, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, giai đoạn 2021 - 2025, hoạt động xúc tiến thương mại được triển khai đồng bộ, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, đa dạng hóa đối tác và gia tăng doanh thu. Song song đó, tỉnh định hướng hình thành các cụm công nghiệp chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu tập trung, thúc đẩy sản xuất hàng hóa quy mô lớn, chất lượng cao, phục vụ xuất khẩu.

Bên cạnh chế biến, các giải pháp nâng cao giá trị bền vững cũng được chú trọng. Tỉnh vĩnh Long cũng đẩy mạnh nhân rộng mô hình trồng xen, nuôi xen trong vườn dừa nhằm tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích, tăng cường khuyến nông, chuyển giao kỹ thuật canh tác thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển sản xuất hữu cơ gắn với bảo vệ môi trường.

Đầu tư hạ tầng thủy lợi, giao thông, điện phục vụ vùng nguyên liệu và sơ chế tiếp tục được quan tâm. Đồng thời, khuyến khích phát triển du lịch sinh thái, làng nghề gắn với sản phẩm dừa. Qua đó, đa dạng hóa giá trị và mở rộng không gian kinh tế nông thôn.

Với chiến lược phát triển đồng bộ từ vùng nguyên liệu, chế biến sâu đến mở rộng thị trường xuất khẩu, ngành dừa đang từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị, khẳng định vai trò trụ cột trong cơ cấu nông nghiệp địa phương. Từ “thủ phủ” nguyên liệu, mục tiêu trở thành trung tâm chế biến, xuất khẩu dừa quy mô lớn của cả nước đang dần hiện thực hóa, mở ra dư địa tăng trưởng mới theo hướng xanh, bền vững và hội nhập sâu rộng.