Dung Quất 2 vận hành toàn diện, Hòa Phát "nhạy" hơn với những biến số

02/03/2026 - 19:128 phút đọc

(Banker.vn) Dung Quất 2 vận hành toàn diện giúp Hòa Phát mở rộng quy mô, song kết quả kinh doanh cũng sẽ phản ánh rõ hơn các biến động của thị trường.

Công suất mới và tham vọng vượt mốc 200.000 tỷ đồng doanh thu

Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn phục hồi rõ nét của Công ty CP Tập đoàn Hòa Phát (HPG) khi doanh thu hợp nhất đạt 156.116 tỷ đồng, tăng 12% so với năm trước, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 15.515 tỷ đồng, tăng gần 29%. Trong bối cảnh ngành thép toàn cầu còn nhiều biến động về giá nguyên liệu và thương mại, kết quả này phản ánh sự cải thiện đồng thời ở cả sản lượng và hiệu quả vận hành.

margin: 15px auto;" />

Trong năm, tổng sản lượng thép thành phẩm đạt khoảng 11,15 triệu tấn, tăng hơn 30% so với năm trước. Trong đó, thép cuộn cán nóng (HRC) đóng vai trò động lực tăng trưởng chính khi sản lượng đạt hơn 5 triệu tấn, tăng mạnh nhờ Khu liên hợp Dung Quất 2 vận hành toàn bộ từ tháng 9/2025. Thép xây dựng duy trì mức tiêu thụ gần 4,9 triệu tấn, tiếp tục giữ vai trò trụ cột truyền thống.

Sự gia tăng sản lượng HRC đang làm thay đổi dần cấu trúc sản phẩm của Hòa Phát. Nếu như trước đây thép xây dựng chiếm tỷ trọng áp đảo, thì nay HRC đã tiến gần hơn về quy mô, góp phần mở rộng dư địa thị trường sang các ngành công nghiệp chế biến và sản xuất hạ nguồn.

Bước sang năm 2026, kế hoạch sản xuất của Hòa Phát cho thấy quy mô hoạt động sẽ tiếp tục được nâng lên. Sản lượng tiêu thụ thép được dự báo có thể đạt khoảng 13,3 triệu tấn, tăng hơn 20% so với năm 2025, chủ yếu nhờ HRC khi Dung Quất 2 dự kiến vận hành khoảng 65% công suất thiết kế. Theo dự phóng của Chứng khoán Shinhan Việt Nam, nếu sản lượng tiêu thụ đạt khoảng 13,3 triệu tấn trong năm 2026, doanh thu hợp nhất của Hòa Phát có thể đạt khoảng 208.587 tỷ đồng, tăng hơn 34% so với năm trước. Lợi nhuận sau thuế theo kịch bản này ước đạt trên 21.000 tỷ đồng.

Việc nâng công suất thép thô toàn hệ thống lên khoảng 14,5 triệu tấn mỗi năm sau khi Dung Quất 2 hoàn thiện giúp Hòa Phát củng cố lợi thế quy mô trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đồng thời gia tăng khả năng chủ động nguồn cung HRC nội địa.

Biên lợi nhuận và cấu trúc chi phí: Bài toán than cốc và chuỗi giá trị khép kín

Song song với tăng trưởng sản lượng, hiệu quả hoạt động cũng là điểm đáng chú ý. Biên lợi nhuận gộp năm 2025 đạt khoảng 15,7%, cải thiện so với mức 13,3% của năm trước đó. Sự cải thiện này đến từ việc sản lượng tăng giúp tối ưu hóa chi phí cố định, trong khi giá nguyên liệu đầu vào dần ổn định hơn so với giai đoạn biến động mạnh.

Trong cơ cấu chi phí sản xuất thép theo công nghệ lò cao – lò thổi oxy (BOF), than cốc chiếm khoảng 38–39% giá thành, quặng sắt khoảng 20% và thép phế gần 9%. Điều này khiến biến động giá than cốc có tác động trực tiếp tới biên lợi nhuận. Trong quý IV/2025, biên gộp có phần chịu áp lực do giá than cốc tăng khoảng 8% theo quý, chủ yếu do gián đoạn nguồn cung tại Úc trong mùa mưa bão. Tuy nhiên, áp lực này được đánh giá mang tính thời điểm, khi nguồn cung toàn cầu được kỳ vọng cải thiện trở lại sau giai đoạn cao điểm thời tiết.

Theo dự phóng của Chứng khoán Shinhan Việt Nam, biên lợi nhuận gộp của HPG trong năm 2026 có thể nhích lên khoảng 16,2%. Mức cải thiện không quá lớn nhưng phản ánh xu hướng ổn định hơn của giá nguyên liệu bình quân và sự đóng góp lớn hơn từ HRC, dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn so với thép xây dựng truyền thống.

Một yếu tố nền tảng khác là chuỗi sản xuất khép kín mà Hòa Phát xây dựng trong nhiều năm. Từ thiêu kết, luyện gang, luyện thép đến cán thành phẩm, doanh nghiệp duy trì mức độ tích hợp cao, qua đó kiểm soát tốt hơn chi phí và giảm phụ thuộc vào nguồn phôi bên ngoài. Nhờ lợi thế này, thị phần thép xây dựng trong nước của Hòa Phát duy trì ở mức khoảng 38%, trong khi ống thép chiếm khoảng 27% thị phần.

Biến động giá, bất động sản và thương mại quốc tế: Những yếu tố định hình biên lợi nhuận

Dù vậy, trong cấu trúc vận hành sau khi Dung Quất 2 đi vào hoạt động toàn diện, Hòa Phát không chỉ mở rộng về quy mô mà còn gắn chặt hơn với diễn biến của chu kỳ ngành thép. Khi sản lượng tăng mạnh và tỷ trọng HRC gia tăng, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp phản ánh rõ hơn biến động từ cả giá bán lẫn chi phí đầu vào.

Theo Chứng khoán Shinhan Việt Nam, giá thép là biến số đầu tiên mang tính quyết định đối với HPG. Với tỷ lệ doanh thu xuất khẩu chiếm khoảng 20–30% tổng doanh thu, giá bán của Hòa Phát không chỉ phụ thuộc vào cung – cầu nội địa mà còn chịu ảnh hưởng từ diễn biến thị trường khu vực và toàn cầu. Khi giá thép quốc tế suy yếu, đặc biệt tại Trung Quốc (thị trường sản xuất thép lớn nhất thế giới) áp lực điều chỉnh giá trong nước thường xuất hiện nhanh chóng. Trong bối cảnh quy mô sản xuất được mở rộng, biên độ dao động doanh thu theo chu kỳ giá thép vì thế có thể trở nên rõ nét hơn.

Song song với giá bán là biến động của giá nguyên liệu, đặc biệt là than cốc – yếu tố chiếm gần 40% giá thành sản xuất theo công nghệ lò cao – lò thổi oxy mà Hòa Phát đang sử dụng. Giá than cốc tăng do gián đoạn nguồn cung, yếu tố thời tiết tại Úc hay biến động nhu cầu tại Trung Quốc đều có thể làm chi phí đầu vào thay đổi đáng kể. Khi công suất vận hành ở mức cao, tác động của biến động giá nguyên liệu tới biên lợi nhuận càng trở nên rõ ràng.

Bên cạnh yếu tố giá, nhu cầu tiêu thụ trong nước cũng đóng vai trò quan trọng. Thép xây dựng – dòng sản phẩm truyền thống của Hòa Phát – có mức độ liên hệ chặt với thị trường bất động sản và đầu tư hạ tầng. Theo ước tính, lĩnh vực bất động sản chiếm hơn 30% lượng thép tiêu thụ trong nước. Sự phục hồi chưa đồng đều của thị trường nhà ở và các dự án dân dụng vì vậy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng tiêu thụ, nhất là trong các giai đoạn thanh khoản thị trường trầm lắng.

Ở bình diện khu vực, diễn biến của bất động sản Trung Quốc cũng là biến số đáng chú ý. Khi thị trường này suy yếu, tình trạng dư cung thép tại Trung Quốc có xu hướng gia tăng, kéo theo áp lực giảm giá xuất khẩu. Việt Nam hiện nhập khẩu đáng kể HRC từ Trung Quốc; do đó, mặt bằng giá thấp từ thị trường này có thể gây sức ép lên giá thép nội địa, ảnh hưởng tới biên lợi nhuận của các nhà sản xuất trong nước.

Ngoài yếu tố cung – cầu, môi trường thương mại quốc tế tiếp tục là một tầng biến động khác. Liên minh châu Âu đã triển khai các cuộc điều tra chống bán phá giá đối với một số sản phẩm thép nhập khẩu và áp dụng hạn ngạch nhất định đối với thép từ các quốc gia ngoài khối. Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì mức thuế 25% đối với thép nhập khẩu theo Mục 232. Xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại trong những năm gần đây đặt ra yêu cầu đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nhất là khi Hòa Phát đang mở rộng công suất và gia tăng sản lượng HRC.

Cuối cùng, cạnh tranh từ thép giá rẻ, đặc biệt là nguồn cung Trung Quốc trong bối cảnh dư thừa công suất, vẫn là yếu tố cần theo dõi. Dù các biện pháp phòng vệ thương mại đã được áp dụng đối với một số sản phẩm như tôn mạ và HRC, áp lực về giá có thể tái xuất hiện nếu chênh lệch cung – cầu toàn cầu tiếp tục nới rộng.

Thép ray và bước mở rộng sang hạ tầng quy mô lớn

Bên cạnh mở rộng HRC, điểm nhấn chiến lược của Hòa Phát trong năm vừa qua đến từ việc dự án thép ray với tổng vốn đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng đã được khởi công, công suất thiết kế 700.000 tấn mỗi năm, dự kiến vận hành từ quý II/2027.

So với các dòng sản phẩm hiện hữu, thép ray là phân khúc chuyên biệt, gắn với các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn như đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao. Trong bối cảnh đầu tư công được đẩy mạnh và nhiều dự án hạ tầng dài hạn đang được thảo luận, việc tham gia sản xuất thép ray cho thấy định hướng mở rộng danh mục sản phẩm theo chiều sâu, thay vì chỉ gia tăng sản lượng các dòng truyền thống.

Tuy nhiên, mảng này được dự báo có biên lợi nhuận gộp khoảng 10%, thấp hơn so với mặt bằng chung của tập đoàn. Điều đó cho thấy dự án không nhằm tạo ra cú nhảy lợi nhuận ngắn hạn, mà thiên về xây dựng năng lực sản xuất mới, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hạ tầng quốc gia và giảm phụ thuộc vào một số dòng sản phẩm chủ lực.

Nếu đi vào vận hành đúng tiến độ từ năm 2027, thép ray có thể bổ sung thêm một cấu phần doanh thu mới trong bức tranh tăng trưởng dài hạn. Khi kết hợp với HRC và thép xây dựng, cấu trúc sản phẩm của Hòa Phát sẽ trở nên đa dạng hơn, từ thép dân dụng, công nghiệp đến hạ tầng.

Năm 2026 vì thế được xem là giai đoạn bản lề, khi quy mô công suất mới dần phát huy hiệu quả và cấu trúc lợi nhuận bắt đầu phản ánh sự dịch chuyển này. Trong môi trường ngành còn nhiều biến động, lợi thế quy mô, chuỗi giá trị tích hợp và khả năng mở rộng sang các phân khúc chuyên biệt sẽ là những yếu tố định hình vị thế của doanh nghiệp trong chu kỳ tiếp theo.