Giá dầu tăng vọt, doanh nghiệp dầu khí chịu tác động đa chiều

09/03/2026 - 15:255 phút đọc

(Banker.vn) Giá dầu thế giới tăng mạnh đang tạo ra những tác động khác nhau đối với các doanh nghiệp dầu khí, từ cơ hội cải thiện hoạt động thượng nguồn đến áp lực chi phí ở khâu hạ nguồn.

Giá dầu thế giới tăng mạnh trước căng thẳng Trung Đông

Giá dầu thế giới đang tăng mạnh trở lại trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang. Nguy cơ gián đoạn nguồn cung tại khu vực Vịnh Ba Tư, nơi tập trung nhiều tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng của thế giới, đã nhanh chóng đẩy giá năng lượng toàn cầu đi lên.

margin: 15px auto;" />

Theo dữ liệu cập nhật vào sáng ngày 9/3 (giờ Việt Nam), giá dầu WTI giao ngay đạt khoảng 109,35 USD/thùng, tăng hơn 18 USD/thùng so với phiên trước đó. Cùng thời điểm, dầu Brent – chuẩn tham chiếu của thị trường quốc tế – giao dịch quanh mức hơn 109 USD/thùng, tăng gần 17 USD/thùng.

Động lực chính khiến giá dầu bật tăng mạnh đến từ nguy cơ tắc nghẽn tại Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với biển Ả Rập. Đây được xem là “yết hầu” của thương mại năng lượng toàn cầu khi lượng lớn dầu thô từ Trung Đông phải đi qua khu vực này trước khi tới các thị trường tiêu thụ lớn.

Theo số liệu được Chứng khoán MB (MBS) dẫn lại từ công ty dữ liệu Kpler, trong năm 2025, trung bình mỗi ngày có khoảng 13 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua Eo biển Hormuz. Con số này tương đương khoảng 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển trên toàn thế giới và chiếm gần 20% sản lượng dầu toàn cầu. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn nào tại khu vực này cũng có thể tạo ra cú sốc nguồn cung, kéo theo phản ứng mạnh của thị trường năng lượng.

Diễn biến tăng mạnh của giá dầu thế giới nhanh chóng lan sang thị trường trong nước. Trong kỳ điều hành gần nhất, cơ quan quản lý đã quyết định điều chỉnh mạnh giá bán lẻ xăng dầu.

Cụ thể, từ 15h ngày 7/3, Liên Bộ Công Thương – Tài chính quyết định tăng mạnh giá các mặt hàng xăng dầu. Giá xăng E5 RON92 tăng 3.777 đồng/lít, lên mức tối đa 25.226 đồng/lít; trong khi xăng RON95 tăng 4.707 đồng/lít, lên 27.047 đồng/lít.

Các sản phẩm dầu cũng ghi nhận mức điều chỉnh đáng kể. Giá dầu diesel tăng 7.207 đồng/lít lên 30.239 đồng/lít; dầu hỏa tăng 8.490 đồng/lít lên 35.091 đồng/lít; dầu mazut tăng 3.831 đồng/kg lên 31.327 đồng/kg.

Nếu tính trong hai kỳ điều chỉnh liên tiếp vào ngày 5/3 và 7/3, giá xăng E5 RON92 đã tăng tổng cộng 5.703 đồng/lít, còn xăng RON95 tăng gần 6.900 đồng/lít. Đáng chú ý, các mặt hàng dầu có mức tăng mạnh hơn, trong đó dầu diesel tăng gần 11.000 đồng/lít và dầu hỏa tăng tới hơn 15.600 đồng/lít chỉ trong thời gian ngắn.

Ngành dầu khí chịu tác động khác nhau theo từng khâu

Trong báo cáo cập nhật ngành dầu khí phát hành ngày 5/3, Chứng khoán MB (MBS) cho rằng căng thẳng địa chính trị tại Iran và khu vực Trung Đông có thể khiến nguồn cung dầu toàn cầu bị gián đoạn một phần, đặc biệt nếu hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz gặp trở ngại. Điều này trực tiếp ảnh hưởng tới dòng chảy của các tàu chở dầu, từ đó tạo áp lực tăng giá trên thị trường năng lượng.

Ở góc độ ngành, MBS nhận định giá dầu ở mức cao thường mang lại tác động tích cực đối với khâu thượng nguồn dầu khí tại Việt Nam, tức hoạt động thăm dò và khai thác (E&P). Khi giá bán dầu tăng, hiệu quả kinh tế của các dự án khai thác được cải thiện, đặc biệt là với những mỏ cận biên trước đây khó đạt điểm hòa vốn. Điều này có thể thúc đẩy các quyết định đầu tư mới cũng như gia tăng khối lượng công việc cho các nhà thầu dịch vụ dầu khí.

Đối với khâu trung nguồn, bao gồm vận chuyển, kho nổi FSO/FPSO và hệ thống đường ống, tác động nhìn chung được đánh giá ở mức trung tính đến tích cực. Giá dầu cao giúp duy trì hoặc mở rộng sản lượng khai thác, qua đó làm tăng nhu cầu vận chuyển và xử lý dầu khí. Tuy vậy, mức độ cải thiện lợi nhuận của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này còn phụ thuộc nhiều vào cấu trúc hợp đồng dài hạn hơn là biến động giá dầu trực tiếp.

Trong khi đó, khâu hạ nguồn như lọc hóa dầu và phân phối xăng dầu lại chịu tác động theo hai chiều. Trong ngắn hạn, các doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ lãi tồn kho nếu đang nắm giữ lượng dầu hoặc sản phẩm dầu được mua ở mức giá thấp trước đó. Tuy nhiên, về dài hạn, giá dầu cao khiến nhu cầu vốn lưu động gia tăng, đồng thời làm tăng rủi ro trong hoạt động điều hành giá.

Ngoài ra, nếu giá sản phẩm đầu ra không tăng tương ứng với giá dầu thô đầu vào, chênh lệch crack spread (tức biên lợi nhuận giữa giá dầu thô và giá các sản phẩm đã lọc) có thể bị thu hẹp, từ đó gây áp lực lên hiệu quả kinh doanh của các nhà máy lọc hóa dầu.

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, thị trường năng lượng toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh. Điều này không chỉ ảnh hưởng tới giá xăng dầu trong nước mà còn tạo ra những tác động khác nhau đối với từng phân khúc của ngành dầu khí.

Trong đó, nhóm thượng nguồn và dịch vụ kỹ thuật như PVS hay PVD có thể hưởng lợi khi giá dầu cao thúc đẩy hoạt động thăm dò, khai thác và gia tăng nhu cầu dịch vụ. Ở khâu trung nguồn, các doanh nghiệp vận tải và khí như PVT và GAS được hưởng lợi gián tiếp nhờ sản lượng khai thác và nhu cầu vận chuyển duy trì ổn định. Trong khi đó, nhóm hạ nguồn như BSR hay PLX có thể chịu tác động hai chiều: giá dầu tăng có thể mang lại lãi tồn kho trong ngắn hạn nhưng cũng làm gia tăng chi phí đầu vào và nhu cầu vốn lưu động trong dài hạn.