Giữ đà tăng trưởng, xuất khẩu bước vào chu kỳ mới

margin-bottom: 12px !important; text-align: justify; caret-color: #111111; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-style: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: auto; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: auto; word-spacing: 0px; -webkit-tap-highlight-color: rgba(26, 26, 26, 0.3); -webkit-text-size-adjust: none; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration: none;">Những kết quả của năm 2025 đã tạo nền tảng quan trọng cho hoạt động xuất nhập khẩu bước sang giai đoạn mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng và khả năng thích ứng. Khi quy mô kim ngạch ngày càng lớn, sức ép cạnh tranh và tiêu chuẩn thị trường cũng khắt khe hơn, đòi hỏi sự song hành chặt chẽ giữa điều hành chính sách và nỗ lực của doanh nghiệp.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Quốc Toản - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã làm rõ các động lực tạo nên kết quả vừa qua, đồng thời chia sẻ định hướng và yêu cầu đặt ra cho công tác thúc đẩy xuất khẩu trong thời gian tới.

Động lực từ điều hành và nội lực doanh nghiệp

- Thưa ông, năm 2025 hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là xuất khẩu của Việt Nam đạt nhiều kết quả tích cực. Theo ông, đâu là những yếu tố then chốt tạo nên thành công này?

Ông Trần Quốc Toản: Năm 2025 có thể xem là một năm ghi nhận những dấu ấn rất rõ nét của hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu đạt trên 475 tỷ USD, tăng hơn 17%; nhập khẩu đạt trên 455 tỷ USD, tăng trên 19,4%, qua đó tiếp tục duy trì mức xuất siêu khoảng 20 tỷ USD. Những con số này phản ánh sức bật đáng kể của nền kinh tế trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động.

Yếu tố then chốt đầu tiên phải kể đến là sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành. Riêng với Bộ Công Thương, các đơn vị chức năng đã chủ động phối hợp, hỗ trợ hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, tận dụng cơ hội thị trường ngay từ đầu năm.

Bên cạnh đó, các ngành hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục phát huy vai trò “trụ cột”. Trong năm 2025, có 8 nhóm mặt hàng đạt kim ngạch trên 10 tỷ USD, chiếm khoảng 72% tổng kim ngạch xuất khẩu và đóng góp tới 94% giá trị xuất khẩu của cả nước.

Một điểm sáng khác là doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng khá hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đồng thời chủ động mở rộng sang những thị trường mới. Xu hướng nâng cao giá trị gia tăng, đầu tư chế biến sâu, đặc biệt trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, ngày càng rõ nét.

- Cơ cấu hàng hóa và thị trường xuất nhập khẩu năm 2025 cho thấy những chuyển động gì đáng chú ý, thưa ông?

Ông Trần Quốc Toản: Có thể thấy rõ sự chuyển dịch theo hướng tích cực khi tỷ trọng các mặt hàng có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao ngày càng lớn. Các nhóm hàng như điện tử, dệt may, giày dép, đồ gỗ tiếp tục giữ vững vị thế.

Đối với nông sản, chất lượng sản phẩm được nâng lên, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thị trường khó tính, qua đó góp phần củng cố thương hiệu hàng Việt.

Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là đối tác xuất khẩu lớn nhất, tiếp theo là EU và Nhật Bản. Ở chiều nhập khẩu, Trung Quốc vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc cung ứng nguyên liệu đầu vào cho sản xuất, tiếp đến là Hàn Quốc và ASEAN.

Hoàn thiện thể chế, mở rộng dư địa thị trường

- Để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung vào những chính sách gì và ông có khuyến nghị ra sao đối với doanh nghiệp?

Ông Trần Quốc Toản: Trong thời gian tới, Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách trong lĩnh vực ngoại thương, bao gồm sửa đổi các quy định của Luật Thương mại, Luật Quản lý ngoại thương và hệ thống văn bản hướng dẫn, đặc biệt là các quy định liên quan đến xuất xứ hàng hóa. Các thông tư nhằm thực thi cam kết trong các hiệp định thương mại tự do sẽ tiếp tục được ban hành, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tận dụng tốt hơn ưu đãi.

Song song với đó, việc phân cấp trong cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa cho địa phương sẽ được đẩy mạnh, đi kèm các chương trình đào tạo, tập huấn, giúp doanh nghiệp nắm vững quy định, thực thi đúng và giảm thiểu rủi ro trong quá trình xuất khẩu.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, điều quan trọng là phải nghiên cứu kỹ thị trường trước khi giao dịch, ký kết hợp đồng và đưa hàng hóa ra nước ngoài. Doanh nghiệp cần đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, xuất xứ, an toàn thực phẩm, nhãn mác và bao bì. Khi tuân thủ nghiêm các chuẩn mực của thị trường nhập khẩu, hàng hóa Việt Nam mới có thể duy trì uy tín, mở rộng thị phần và phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt.

- Xin cảm ơn ông!

Ông Trần Quốc Toản cho biết, trong năm 2026 Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về ngoại thương, đặc biệt là các quy định liên quan đến xuất xứ hàng hóa để giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do. Đồng thời, việc phân cấp cấp giấy chứng nhận xuất xứ cho địa phương và các chương trình đào tạo, tập huấn sẽ được tăng cường nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thực thi hiệu quả.