Giữa căng thẳng Mỹ – Iran, dầu khí không phải nhóm cổ phiếu duy nhất được hưởng lợi

02/03/2026 - 11:113 phút đọc

(Banker.vn) Căng thẳng Mỹ – Iran làm dấy lên kịch bản giá dầu vượt 100 USD/thùng, mở ra cơ hội cho nhóm phân bón, năng lượng, vận tải biển nhưng cũng gia tăng rủi ro với tài sản rủi ro.

Căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran đang nóng trở lại, kéo theo lo ngại về chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và tác động dây chuyền lên thị trường tài chính. Trong báo cáo cập nhật, Chứng khoán Maybank cho rằng diễn biến lần này không chỉ dừng ở câu chuyện Trung Đông, mà còn liên quan đến cán cân chiến lược giữa các cường quốc, đặc biệt trong bối cảnh năng lượng và đất hiếm trở thành “con bài” mặc cả quan trọng.

margin: 15px auto;" />

Theo Maybank, thị trường hiện đứng trước hai kịch bản. Ở kịch bản cơ sở, nếu phản ứng từ phía Iran vẫn trong tầm kiểm soát và căng thẳng không lan rộng, giá dầu Brent có thể tăng 10–15% trước khi dần hạ nhiệt.

Tuy nhiên, trong kịch bản tiêu cực hơn, nếu xung đột leo thang và gây gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển huyết mạch của dầu mỏ toàn cầu, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD/thùng. Khi đó, áp lực lạm phát sẽ gia tăng và các tài sản rủi ro, bao gồm cổ phiếu, có nguy cơ chịu điều chỉnh mạnh.

Trong bối cảnh đó, một số nhóm ngành trên thị trường chứng khoán Việt Nam được đánh giá có thể hưởng lợi ngắn hạn.

Thứ nhất là nhóm phân bón. Trung Đông vốn là trung tâm xuất khẩu urê và nhiều loại phân bón quan trọng khác. Nếu chuỗi cung ứng khu vực này bị gián đoạn, giá phân bón toàn cầu có thể tăng và duy trì ở mức cao. Điều này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phân bón trong nước cải thiện biên lợi nhuận, đặc biệt khi giá bán đầu ra tăng nhanh hơn chi phí đầu vào.

Thứ hai là nhóm năng lượng. Giá dầu tăng thường mang lại kỳ vọng tích cực cho các doanh nghiệp thăm dò, khai thác và dịch vụ dầu khí. Dù tác động thực tế còn phụ thuộc vào cấu trúc hợp đồng và chi phí, diễn biến giá dầu vẫn là biến số quan trọng chi phối dòng tiền vào nhóm cổ phiếu này. Trong các giai đoạn bất ổn địa chính trị trước đây, cổ phiếu dầu khí thường phản ứng khá nhạy với thông tin về nguồn cung.

Thứ ba là vận tải biển. Khi khu vực Trung Đông bất ổn, các hãng tàu có thể phải điều chỉnh lộ trình, tăng phụ phí nhiên liệu và phí rủi ro chiến tranh. Giá cước vận tải vì vậy có xu hướng nhích lên. Những doanh nghiệp sở hữu đội tàu tự khai thác, có khả năng chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng, sẽ có lợi thế rõ rệt trong bối cảnh này.

Bên cạnh các nhóm ngành hưởng lợi, Maybank cũng lưu ý vai trò của tài sản trú ẩn. Khi rủi ro địa chính trị gia tăng, dòng tiền thường tìm đến các kênh phòng thủ như vàng. Nếu giá dầu tăng mạnh và thị trường toàn cầu biến động, vàng nhiều khả năng tiếp tục được ưu tiên như một công cụ bảo toàn giá trị.

Dù vậy, tác động thực tế đến thị trường Việt Nam còn phụ thuộc vào mức độ và thời gian kéo dài của căng thẳng. Nếu giá dầu chỉ tăng trong ngắn hạn rồi ổn định trở lại, ảnh hưởng có thể mang tính cục bộ và chọn lọc theo ngành. Ngược lại, nếu xung đột leo thang, áp lực lạm phát và biến động tỷ giá có thể lan rộng, khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn.

Trong bối cảnh đó, chiến lược đầu tư nhiều khả năng sẽ phân hóa rõ rệt: một bên là tìm kiếm cơ hội ở các nhóm hưởng lợi trực tiếp từ giá hàng hóa tăng, bên còn lại là ưu tiên phòng thủ trước biến động toàn cầu. Điều quan trọng với nhà đầu tư lúc này không chỉ là dự báo giá dầu sẽ đi về đâu, mà là đánh giá đúng mức độ lan tỏa của cú sốc địa chính trị tới nền kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp trong nước.