Hoàn thiện khung pháp lý: Gỡ 'nút thắt' xuất nhập khẩu nông sản

Nhiều vấn đề “nóng” từ thực tiễn địa phương

Chiều 5/2, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị trực tuyến tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mới trong lĩnh vực trồng trọt và bảo vệ thực vật. 

margin: 15px auto;" />

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh, chủ trương xây dựng chính quyền địa phương hai cấp là cải cách lớn, hướng tới tinh gọn bộ máy, giảm cấp trung gian, tăng hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Theo ông Tuấn, trong bối cảnh đó, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về trồng trọt và bảo vệ thực vật cần tiếp tục được rà soát, sửa đổi, bổ sung theo hướng đồng bộ, rõ thẩm quyền, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động cho địa phương. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, đặc biệt đối với các hoạt động liên quan trực tiếp đến xuất khẩu nông sản.

Hội nghị được tổ chức nhằm phổ biến đầy đủ các điểm mới của hệ thống văn bản pháp luật, giúp địa phương, doanh nghiệp nắm rõ và triển khai thống nhất, hiệu quả; đồng thời tạo diễn đàn trao đổi, tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, nhất là những vấn đề liên quan đến xuất khẩu nông sản.

Trao đổi về quy định khảo nghiệm phân bón, ông Vũ Thắng, Phó Trưởng phòng Quản lý phân bón cho biết, pháp luật Việt Nam đã phân định rõ nhóm phân bón phải khảo nghiệm và không phải khảo nghiệm. Những loại phân bón có thành phần, công thức rõ ràng, đã được sử dụng ổn định, không tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường đất và an toàn nông sản thì không phải khảo nghiệm; ngược lại, các loại có nguy cơ tác động tiêu cực đều phải thực hiện khảo nghiệm trước khi lưu hành.

Theo ông Thắng, qua từng giai đoạn, danh mục phân bón không phải khảo nghiệm đã được mở rộng dần, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Thời gian tới, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách theo hướng thông thoáng hơn cho sản xuất, kinh doanh, nhưng vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ vật tư nông nghiệp, yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nông sản xuất khẩu.

Hiện nay, việc quản lý phân bón được thực hiện theo Luật Trồng trọt năm 2018. Theo quy định, phân bón phải được cấp Quyết định công nhận lưu hành, trừ một số trường hợp nhập khẩu phục vụ khảo nghiệm, nghiên cứu. Đáng chú ý, thủ tục này không thu phí, lệ phí và đang được đẩy mạnh thực hiện trực tuyến, tiến tới 100% hồ sơ nộp qua môi trường điện tử, qua đó giảm chi phí, thời gian cho doanh nghiệp.

Tăng tính liên thông, nâng cao uy tín nông sản xuất khẩu

Trao đổi về công tác quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, bà Phạm Thị Xuân, đại diện Phòng Hợp tác quốc tế và Truyền thông cho biết, hiện Nghị định chưa quy định chi tiết việc xác định tọa độ vùng trồng. Tuy nhiên, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ sớm ban hành hướng dẫn cụ thể. Việc xác định tọa độ nhằm phục vụ công tác quản lý, giám sát và tích hợp dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số.

Liên quan đến liên kết vùng trồng với cơ sở đóng gói, quy định mới không yêu cầu vùng trồng phải liền vùng, liền thửa. Các hộ sản xuất có thể liên kết với nhau để hình thành vùng trồng đạt diện tích tối thiểu theo quy định (10 ha đối với cây trồng lâu năm). Đây được đánh giá là điểm mới, phù hợp với thực tiễn sản xuất còn manh mún, tạo điều kiện hình thành vùng nguyên liệu tập trung.

Đối với trường hợp một lô hàng có nhiều mã số vùng trồng, mục tiêu của quy định là bảo đảm truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Khi phát sinh vi phạm, cơ quan chức năng sẽ xử lý đúng vùng trồng vi phạm, không áp dụng xử lý tràn lan.

Liên quan đến việc phân biệt cơ sở bán buôn và cơ sở bán lẻ thuốc bảo vệ thực vật, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết, đây không phải là quy định mới mà đã được quy định tại Nghị định số 123 sửa đổi, bổ sung Nghị định số 66/2016 và được hướng dẫn cụ thể tại Nghị định số 09/2018 về quản lý hoạt động thương mại và ngoại thương. Các địa phương có thể căn cứ các quy định này để xác định loại hình cơ sở và áp dụng điều kiện quản lý phù hợp.

Đối với nội dung quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, việc tạm dừng mã số theo đề nghị của tổ chức, cá nhân đã được quy định rõ tại điểm d, khoản 1, Điều 11 của Nghị định. Quyết định tạm dừng sẽ nêu cụ thể thời gian tạm dừng theo đề nghị của tổ chức, cá nhân.

Đối với quy định chuyển tiếp, trong trường hợp chuyển đổi mã số theo quy định mới, tổ chức, cá nhân cần phối hợp với cơ quan chuyên môn để thực hiện thủ tục chuyển đổi theo quy định tại Điều 9 của Nghị định. Trong thời gian chuyển đổi, việc kiểm tra, giám sát để duy trì mã số vẫn được thực hiện định kỳ hằng năm.

Riêng thủ tục chuyển đổi mã số chỉ là thủ tục hành chính đơn thuần, chuyển từ định dạng cũ sang định dạng mới. Các tổ chức, cá nhân cần phối hợp với địa phương để hoàn thành việc chuyển đổi trong thời hạn 6 tháng. Trong thời gian này, vẫn tiếp tục sử dụng mã số đã được cấp trước đây. Song song với đó, cơ quan chuyên môn sẽ làm việc với phía nước nhập khẩu để phê duyệt mã số theo định dạng mới và thông báo thời điểm chính thức áp dụng.

Làm rõ thêm, ông Nghiêm Quang Tuấn khẳng định, việc sửa đổi, hoàn thiện các quy định về mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói không nhằm “siết” sản xuất, mà để hạn chế tình trạng manh mún, nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Theo ông Tuấn, đối với xuất khẩu, từ vùng trồng đến cơ sở đóng gói đều phải được phía đối tác chấp thuận. Do đó, công tác kiểm tra, giám sát không chỉ là yêu cầu pháp lý trong nước mà còn là yếu tố then chốt bảo vệ uy tín, thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật theo hướng dễ hiểu, dễ áp dụng; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với hậu kiểm; đồng thời đồng hành cùng địa phương, doanh nghiệp để tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy xuất nhập khẩu nông sản theo hướng bền vững, minh bạch và hiệu quả hơn.

Ngày 1/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 146/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, trong đó có Luật Trồng trọt và Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 33/2026/NĐ-CP và Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, quy định nhiều nội dung mới liên quan đến nhập khẩu cây trồng mang theo đất, quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Tiếp đó, ngày 23/1/2026, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư số 07/2026/TT-BNNMT, hướng dẫn chi tiết thi hành các luật, nghị định trong lĩnh vực này.