Kiến tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển

03/04/2026 - 11:086 phút đọc

Nhiều chính sách, quy định đặc thù, vượt trội

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng về xây dựng và phát triển Thủ đô, mà gần đây nhất là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Theo đó, Nghị quyết đã nâng tầm mục tiêu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn 100 năm, định hướng Thủ đô không phải chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước mà còn phải trở thành thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới vào năm 2065.

Nhằm kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng và nâng cao trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị trong việc xây dựng, phát triển Thủ đô, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với UBND TP. Hà Nội và các Bộ, ngành có liên quan, các chuyên gia, các nhà khoa học xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều chính sách, quy định đặc thù, vượt trội, có trọng tâm, trọng điểm, tạo vị thế vững chắc cho sự phát triển mạnh, bền vững của Hà Nội.

margin: 15px auto;" />

Công tác chuẩn bị cho dự án Luật Thủ đô sửa đổi đã được Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP. Hà Nội, các Bộ, ngành và một số địa phương chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Bộ Tư pháp và TP Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn các chuyên gia, các nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách sửa đổi Luật Thủ đô cũng như là lấy ý kiến các quy định cụ thể của dự thảo Luật. Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp đã lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.

Nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc sửa đổi Luật Thủ đô, ngay từ khi được giao nhiệm vụ chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp đã xác định đây không chỉ đơn thuần là một dự án luật mà đây là dịp để chúng ta kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt các địa phương trong Vùng và cả nước. Đặc biệt, lần này có cách tiếp cận rất mới là Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò là “mô hình mẫu” để có thể đánh giá, tổng kết và nếu đủ cơ sở thì nhân rộng ra phạm vi cả nước.

Thiết lập nền tảng pháp lý cho thúc đẩy phát triển bứt phá, bền vững

Tại Hội thảo, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Qua đó, tạo được không gian pháp lý thuận lợi, với những quy định mang tính vượt trội, đột phá, có giá trị áp dụng lâu dài để Thủ đô Hà Nội có nền tảng pháp lý cho sự phát triển bứt phá và bền vững trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, các đại biểu bày tỏ nhất trí về cách tiếp cận mới trong xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng như cách tiếp cận về vị trí của Luật trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam theo hướng đây là luật riêng, áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội và vì vậy chấp nhận sự khác biệt so với hệ thống pháp luật chung.

Một số ý kiến đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát các chủ trương, đường lối mới của Đảng trong Văn kiện Đại hội XIV, trong các Nghị quyết trụ cột mà Bộ Chính trị đã ban hành trong thời gian gần đây, đặc biệt là Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị để kịp thời thể chế hoá các chủ trương, đường lối mới, đột phá mới của Đảng trong dự thảo luật. Các đại biểu cũng đề xuất tiếp tục rà soát, lược bỏ những quy định quá chi tiết, quá cụ thể trong dự thảo Luật để Luật có giá trị lâu dài; rà soát để lược bỏ những quy định đã có trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Nhiều ý kiến đóng góp tại Hội thảo về các cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển Thủ đô như y tế, giáo dục, huy động nguồn lực, cơ chế tài chính, ngân sách… để thực hiện tham vọng xây dựng Thủ đô trong thời gian tới. Nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường hơn nữa cơ chế hợp tác công – tư trong các lĩnh vực, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, chú trọng các nguồn lực từ xã hội, phát triển các mô hình kinh tế mới, huy động nguồn lực; các vấn đề liên quan đến quản lý khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp để tạo dư địa phát triển cho Hà Nội trong thời gian tới, đặc biệt là trong bối cảnh các luật hiện hành chưa có quy định để đảm bảo tính khả thi.

Một số đại biểu góp thêm ý kiến về việc triển khai thực hiện cơ chế phân quyền cho chính quyền TP. Hà Nội theo quy định của dự thảo Luật, gắn với kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền cũng như trách nhiệm giải trình của chính quyền TP để kiểm soát quyền lực, đảm bảo không có lạm dụng, trục lợi chính sách…

Ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội nhấn mạnh sự chuyển dịch từ mô hình quản lý hành chính sang quản trị kiến tạo. Theo đó, theo dự thảo Luật, về quản trị ngân sách, TP. Hà Nội được tự chủ toàn diện, giữ lại 100% nguồn thu vượt và thu đặc thù. Về công cụ vốn, thành phố có cơ chế để huy động vốn đa dạng, tiệm cận thị trường. Ở khía cạnh ra quyết định, dự thảo Luật phân cấp triệt để cho HĐND và Chủ tịch UBND thành phố, từ đó thúc đẩy tiến độ đầu tư một cách tần tốc. Mô hình tăng trưởng của thành phố cũng có sự chuyển dịch, với cơ chế để khai thác các tài nguyên như kinh tế tuần hoàn, tín chỉ carbon, công nghệ cao.

Phát biểu kết thúc Hội thảo, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu trân trọng cảm ơn các phát biểu tham luận đến các ý kiến trao đổi thảo luận đều hết sức trách nhiệm, rất sâu sắc và đánh giá khách quan về dự án Luật, đồng thời có nhiều đề xuất, kiến nghị cụ thể cũng như đề xuất thêm nhiều ý tưởng mới. Đặc biệt, có những ý kiến góp ý để triển khai thi hành Luật một cách hiệu quả, nhanh chóng.

Bộ Tư pháp sẽ tổng hợp đầy đủ các ý kiến, sẽ phối hợp cùng với Hà Nội để tổ chức nghiên cứu một cách thấu đáo, lên phương án tiếp thu những ý kiến hợp lý để báo cáo với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội cùng với quá trình các đại biểu Quốc hội sẽ thảo luận về dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi trong Kỳ họp sắp tới.

Theo Thứ trưởng Phan Chí Hiếu, Hội thảo thống nhất cao với cách tiếp cận mới trong xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), xác định đây là đạo luật riêng, áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội, cho phép có những quy định khác biệt so với hệ thống pháp luật chung.

Trong đó, các đại biểu đề nghị cần tiếp tục rà soát, kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối mới của Đảng, đặc biệt là các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị về phát triển Thủ đô, y tế, giáo dục… nhằm bảo đảm tính đồng bộ, đột phá của dự thảo Luật. Cùng với đó, cần lược bỏ các quy định quá chi tiết, trùng lặp với pháp luật hiện hành để bảo đảm tính ổn định, lâu dài của Luật…

Thứ trưởng cũng chỉ rõ, việc sửa đổi lần này mang tính căn bản, thay thế Luật Thủ đô hiện hành, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới với những cơ chế đặc thù, đủ mạnh. Bộ Tư pháp sẽ phối hợp chặt chẽ với UBND TP Hà Nội nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng, hoàn thiện dự thảo Luật để báo cáo Chính phủ, trình Quốc hội xem xét.

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu đề nghị các sở, ngành của Hà Nội tiếp tục rà soát kỹ các nội dung liên quan đến y tế, giáo dục, huy động nguồn lực… để có phương án tiếp thu, giải trình cụ thể.

“Mục tiêu là nâng cao chất lượng dự thảo Luật Thủ đô, tạo không gian pháp lý thuận lợi với các quy định mang tính vượt trội, đột phá, có giá trị lâu dài, làm nền tảng để Hà Nội phát triển bứt phá và bền vững”, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu nhấn mạnh.