Lạm phát Nhật Bản hạ nhiệt xuống mức thấp nhất trong hai năm

Số liệu mới công bố cho thấy lạm phát tại Nhật Bản đang có dấu hiệu giảm tốc, sau giai đoạn duy trì ở mức cao kéo dài. Diễn biến này mở ra dư địa giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt cho người dân, song đồng thời đặt ra yêu cầu điều hành thận trọng đối với Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trong lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ.

Theo Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) không bao gồm thực phẩm tươi sống trong tháng 1 tăng 2% so với cùng kỳ năm trước và là mức thấp nhất kể từ đầu năm 2024. Đây là thước đo quan trọng phản ánh xu hướng giá cả cơ bản của nền kinh tế, thường được BOJ sử dụng để đánh giá nền tảng lạm phát.

margin: 15px auto;" />

Lạm phát toàn phần giảm xuống 1,5%, lần đầu tiên xuống dưới ngưỡng 2% sau gần hai năm, chủ yếu nhờ giá năng lượng hạ nhiệt. Tuy nhiên, nếu loại trừ cả năng lượng, lạm phát vẫn ở mức 2,6%, cao hơn mục tiêu 2% mà BOJ đề ra. Điều này cho thấy áp lực giá cả nền tảng chưa hoàn toàn được kiểm soát.

Giới phân tích nhận định, sự hạ nhiệt lần này phần lớn mang tính ngắn hạn. Các biện pháp giảm thuế nhiên liệu và hỗ trợ hóa đơn tiện ích đã kéo giá năng lượng giảm đáng kể trong tháng 1. Đồng thời, tốc độ tăng giá thực phẩm cũng chậm lại nhờ hiệu ứng so sánh với mức nền cao của năm trước.

Ông Taro Saito, Trưởng bộ phận nghiên cứu kinh tế tại NLI Research Institute cho rằng, đà giảm của giá thực phẩm và nhiên liệu đã góp phần kéo lạm phát đi xuống. Nếu các chính sách hỗ trợ tiếp tục phát huy hiệu quả, lạm phát cơ bản có thể giảm thêm trong thời gian tới.

Tuy nhiên, BOJ nhiều lần khẳng định sẽ tập trung vào xu hướng lạm phát cơ bản, thay vì các biến động mang tính nhất thời, từ giá năng lượng hay tác động chính sách. Trong báo cáo triển vọng gần đây, cơ quan này dự báo lạm phát lõi có thể giảm xuống dưới 2% trong nửa đầu năm. Dù vậy, BOJ vẫn điều chỉnh tăng dự báo giá cả, khi doanh nghiệp tiếp tục chuyển phần chi phí đầu vào gia tăng sang người tiêu dùng.

Ở một số nhóm hàng, giá dịch vụ vẫn duy trì mức tăng 1,4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, giá gạo và nhiều mặt hàng thực phẩm thiết yếu tiếp tục ở mức cao, dù tốc độ tăng đã chậm lại. Điều này cho thấy áp lực chi phí sinh hoạt đối với người dân chưa hoàn toàn được giải tỏa.

Tỷ trọng chi tiêu của hộ gia đình dành cho thực phẩm đã lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, phản ánh tác động kéo dài của đợt tăng giá trước đó. Trước tình hình này, Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đã triển khai các biện pháp hỗ trợ như giảm thuế nhiên liệu và xem xét tạm dừng thuế tiêu thụ đối với thực phẩm, nhằm giảm bớt gánh nặng sinh hoạt.

Diễn biến giá cả hiện nay diễn ra trong bối cảnh kinh tế Nhật Bản tăng trưởng khiêm tốn. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) quý IV/2025 chỉ tăng 0,1% so với quý trước, trong khi tiêu dùng tư nhân, động lực quan trọng của nền kinh tế phục hồi chậm. Điều đó cho thấy nền kinh tế vẫn cần thêm động lực để củng cố đà phục hồi trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra với BOJ là cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phục hồi kinh tế. Lạm phát hạ nhiệt là tín hiệu tích cực, nhưng việc điều chỉnh chính sách tiền tệ cần được thực hiện từng bước, tránh gây xáo trộn đối với thị trường và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong bài phát biểu ngày 20/2, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết sẽ từng bước khắc phục tình trạng thắt chặt tài khóa kéo dài, hướng tới thúc đẩy đầu tư dài hạn theo khuôn khổ ngân sách nhiều năm.