Lí do châu Âu đang giảm lạm phát?

Lạm phát tại Liên minh châu Âu đã giảm xuống mức 1,7% trong tháng 1/2026, thấp nhất trong vòng 16 tháng và dưới mục tiêu 2% của European Central Bank (ECB). Diễn biến này đang tạo ra những thay đổi đáng chú ý trong môi trường chính sách tiền tệ và triển vọng kinh tế của châu Âu.

Những động lực chính kéo lạm phát đi xuống

Theo ông Fabio Panetta, thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, rủi ro lạm phát hiện nay là “đáng kể” theo cả hướng tăng và giảm. Tuy nhiên, dữ liệu mới nhất cho thấy áp lực giá đang hạ nhiệt rõ rệt, phản ánh tác động tổng hợp của nhiều yếu tố.

Trước hết, chính sách tiền tệ thắt chặt trong thời gian qua đã phát huy hiệu quả. ECB duy trì lập trường linh hoạt nhưng kiên định, dựa trên đánh giá toàn diện về dữ liệu kinh tế và triển vọng trung hạn. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát kỳ vọng lạm phát và ổn định thị trường tài chính, tạo nền tảng cho quá trình điều chỉnh giá diễn ra có trật tự thay vì đột ngột.

Một yếu tố nổi bật khác là xu hướng nhập khẩu từ Trung Quốc. Khối lượng hàng hóa Trung Quốc vào khu vực đồng euro đã tăng 27% kể từ đầu năm 2024, trong khi giá giảm khoảng 8%. Sự kết hợp giữa tăng cung và giá thấp hơn đang kéo giảm giá các nhóm hàng chịu cạnh tranh trực tiếp từ Trung Quốc. Tác động giảm phát hiện vẫn ở mức vừa phải, song đã thể hiện rõ khi giá các mặt hàng liên quan giảm nhanh hơn so với phần còn lại của rổ hàng hóa.

Ngoài ra, tỷ giá hối đoái cũng đóng vai trò quan trọng. Đồng euro mạnh hơn giúp giảm chi phí nhập khẩu, qua đó hạn chế áp lực giá đối với hàng hóa tiêu dùng và đầu vào sản xuất. Bên cạnh đó, khả năng điều chỉnh trên thị trường tài chính, nơi cổ phiếu và Trái phiếu doanh nghiệp" data-glossary-english="Corporate Bond" data-glossary-def="Chứng khoán nợ do doanh nghiệp phát hành để huy động vốn.">trái phiếu doanh nghiệp có thể chưa phản ánh đầy đủ rủi ro kinh tế, cũng được xem là yếu tố có thể góp phần làm dịu áp lực lạm phát nếu điều kiện tài chính thắt chặt hơn.

Dù vậy, ECB vẫn lưu ý những rủi ro ngược chiều. Thị trường năng lượng tiếp tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị, trong khi nguy cơ phân mảnh chuỗi cung ứng toàn cầu có thể đẩy chi phí đầu vào tăng trở lại. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, các yếu tố hỗ trợ xu hướng giảm lạm phát đang chiếm ưu thế.

Nền tảng ổn định dài hạn

Việc lạm phát giảm xuống dưới mục tiêu 2% không đồng nghĩa với rủi ro suy thoái giá cả, mà phản ánh quá trình điều chỉnh sau giai đoạn tăng nóng. Ông Panetta cho rằng diễn biến gần đây không làm thay đổi đáng kể đánh giá trung hạn, song nhấn mạnh cần tiếp tục theo dõi sát dữ liệu.

Từ góc độ kinh tế vĩ mô, xu thế giảm lạm phát mang lại một số lợi ích đáng kể. Trước hết, sức mua của người dân được cải thiện khi giá cả ổn định hơn, tạo điều kiện cho tiêu dùng nội địa phục hồi. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh kinh tế châu Âu đang tìm kiếm động lực tăng trưởng bền vững dựa trên nhu cầu trong nước thay vì phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu.

Môi trường lạm phát thấp và ổn định giúp doanh nghiệp hoạch định kế hoạch đầu tư dài hạn với mức độ chắc chắn cao hơn. Khi chi phí đầu vào và lãi suất được kiểm soát, doanh nghiệp có thể tập trung vào mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất thay vì phải phòng ngừa rủi ro giá cả biến động mạnh.

Đồng thời, việc áp lực giá hạ nhiệt mở ra dư địa để ECB cân nhắc điều chỉnh chính sách theo hướng hỗ trợ tăng trưởng nếu cần thiết. Các dự báo kinh tế mới dự kiến công bố trong tháng 3 sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình lộ trình chính sách tiền tệ những tháng tới. Cách tiếp cận linh hoạt, bám sát dữ liệu của ECB cho thấy cơ quan này sẵn sàng thích ứng với bối cảnh mới thay vì duy trì lập trường cứng nhắc.

Về dài hạn, xu thế nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc cũng góp phần tái cân bằng thị trường hàng hóa tại châu Âu. Mức giá cạnh tranh tạo áp lực buộc doanh nghiệp nội địa nâng cao hiệu quả và tối ưu chi phí, qua đó thúc đẩy quá trình tái cấu trúc theo hướng năng suất cao hơn. Nếu được quản lý phù hợp, đây có thể trở thành động lực cải thiện chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ là yếu tố gây giảm phát ngắn hạn.

Xu hướng lạm phát giảm tại khu vực đồng euro phản ánh sự phối hợp hiệu quả giữa chính sách tiền tệ, điều kiện thương mại và môi trường tài chính. Dù còn tồn tại rủi ro từ năng lượng và địa chính trị, nền tảng ổn định giá cả đang được củng cố. Trong điều kiện này, châu Âu có cơ hội bước vào giai đoạn tăng trưởng cân bằng hơn, với mức lạm phát kiểm soát được và dư địa chính sách linh hoạt hơn trong trung hạn.