Một số điểm mới của Thông tư số 43/2025/TT-NHNN

12/02/2026 - 10:345 phút đọc

Song song với đó, việc kiện toàn tổ chức bộ máy của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) theo Nghị định số 26/2025/NĐ-CP ngày 24/02/2025 của Chính phủ đã đặt ra yêu cầu điều chỉnh các quy định về trình tự, thủ tục giám sát ngân hàng cho phù hợp với mô hình tổ chức mới. Trong bối cảnh đó, Thông tư số 43/2025/TT-NHNN được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 08/2022/TT-NHNN ngày 30/6/2022, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và nâng cao hiệu quả thực thi trong hoạt động giám sát ngân hàng.

Trong những năm gần đây, khuôn khổ pháp lý về hoạt động ngân hàng tại Việt Nam có nhiều điều chỉnh quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống, phòng ngừa rủi ro tài chính ngày càng phức tạp. Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã bổ sung, hoàn thiện nhiều quy định liên quan đến quản trị rủi ro, đặc biệt là cơ chế can thiệp sớm đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (TCTD, CN NHNNg).

Song song với đó, việc kiện toàn tổ chức bộ máy của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) theo Nghị định số 26/2025/NĐ-CP ngày 24/02/2025 của Chính phủ đã đặt ra yêu cầu điều chỉnh các quy định về trình tự, thủ tục giám sát ngân hàng cho phù hợp với mô hình tổ chức mới. Trong bối cảnh đó, Thông tư số 43/2025/TT-NHNN được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 08/2022/TT-NHNN ngày 30/6/2022, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và nâng cao hiệu quả thực thi trong hoạt động giám sát ngân hàng.

Bài viết phân tích một số điểm mới trong Thông tư 43/2025/TT-NHNN.

Thứ nhất, phân định rõ trách nhiệm giám sát an toàn vi mô và an toàn vĩ mô. Một trong những điểm đổi mới có tính nền tảng của Thông tư là quy định cụ thể trách nhiệm của các đơn vị thuộc NHNN trong hoạt động giám sát ngân hàng. Theo đó, giám sát an toàn vi mô được giao cho Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và NHNN chi nhánh khu vực; trong khi giám sát an toàn vĩ mô thuộc trách nhiệm của Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.

Quy định này phản ánh sự chuyển dịch theo hướng chuyên môn hóa, phù hợp với cơ cấu tổ chức mới của NHNN, đồng thời góp phần nâng cao tính rõ ràng, minh bạch trong phân công nhiệm vụ. Việc phân định cụ thể hai hình thức giám sát giúp các đơn vị tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng phân tích, đánh giá rủi ro và hạn chế tình trạng chồng chéo trong quá trình tổ chức thực hiện.

Thứ hai, làm rõ đối tượng và cách tiếp cận trong giám sát an toàn vĩ mô. Thông tư quy định giám sát an toàn vĩ mô được thực hiện đối với toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng, không phân chia theo nhóm loại hình hoạt động, hình thức sở hữu hay mức độ quan trọng hệ thống. Cách tiếp cận này phù hợp với bản chất của giám sát an toàn vĩ mô, vốn tập trung vào việc nhận diện, phòng ngừa và xử lý các rủi ro mang tính hệ thống có thể ảnh hưởng đến sự ổn định chung của hệ thống ngân hàng.

Trong quá trình triển khai, đơn vị thực hiện giám sát an toàn vĩ mô vẫn có thể phân tích, đánh giá rủi ro theo ngành, lĩnh vực hoặc theo một số chỉ tiêu trọng yếu trong từng thời kỳ. Việc này nhằm phát hiện sớm nguy cơ lan truyền và kịp thời đề xuất các biện pháp chính sách phù hợp, qua đó góp phần tăng cường khả năng phòng ngừa rủi ro mang tính hệ thống.

Thứ ba, bổ sung quy định về giám sát rủi ro đối với ngân hàng thương mại có tầm quan trọng hệ thống, trên cơ sở khuyến nghị của tư vấn Dự án BSSD. Theo đó, đơn vị thực hiện giám sát an toàn vi mô căn cứ mức độ ảnh hưởng của đối tượng giám sát đối với hệ thống để quyết định nội dung, phạm vi và mức độ giám sát phù hợp với nguồn lực trong từng giai đoạn. Quy định này thể hiện cách tiếp cận dựa trên rủi ro, phù hợp với thông lệ quốc tế trong giám sát ngân hàng, đồng thời góp phần tăng cường khả năng phòng ngừa, kiểm soát rủi ro đối với các tổ chức có vai trò then chốt trong hệ thống tài chính.

Thứ tư, tách bạch biện pháp xử lý trong giám sát an toàn vi mô và an toàn vĩ mô. So với Thông tư số 08/2022/TT-NHNN, Thông tư 43/2025/TT-NHNN đã tách bạch và quy định rõ các biện pháp xử lý trong giám sát an toàn vi mô và các biện pháp xử lý trong giám sát an toàn vĩ mô, thay vì quy định chung là biện pháp xử lý trong giám sát ngân hàng. Đồng thời, Thông tư cũng phân định rõ trách nhiệm xây dựng Sổ tay giám sát an toàn vi mô thuộc Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và Sổ tay giám sát an toàn vĩ mô thuộc Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Cách tiếp cận này góp phần nâng cao tính minh bạch, nhất quán trong áp dụng các biện pháp giám sát, đồng thời phản ánh đúng mục tiêu, tính chất và phạm vi của từng hình thức giám sát.

Thứ năm, là một bước hoàn thiện quy định về giám sát tuân thủ và cơ chế can thiệp sớm phù hợp quy định mới của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024. Thông tư 43/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến giám sát tuân thủ, giám sát rủi ro, giám sát tăng cường và đặc biệt là cơ chế can thiệp sớm đối với TCTD, CN NHNNg nhằm bảo đảm phù hợp với Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, nhất là các quy định tại Chương IX của Luật. Việc sửa đổi quy định về giám sát tăng cường, cũng như các quy định về can thiệp sớm tại Thông tư giúp tăng cường khả năng can thiệp sớm của NHNN, từ đó NHNN có thể phát hiện và xử lý kịp thời các dấu hiệu rủi ro, hạn chế nguy cơ lan truyền giữa các TCTD, qua đó góp phần bảo đảm an toàn và ổn định của hệ thống ngân hàng.

Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện và ban hành Sổ tay giám sát an toàn vĩ mô, Sổ tay Giám sát an toàn vi mô để hướng dẫn, chuẩn hoá hoạt động nghiệp vụ giám sát an toàn vĩ mô, giám sát an toàn vi mô cho cán bộ NHNN, đặc biệt là các cán bộ trẻ có thể hiểu đầy đủ về các nội dung và quy trình giám sát an toàn vĩ mô, giám sát an toàn vi mô theo quy định tại Thông tư 43/2025/TT-NHNN, Thông tư 08/2022/TT-NHNN và các văn bản pháp luật hiện hành.

Kết luận

Thông tư 43/2025/TT-NHNN đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của khuôn khổ pháp lý về giám sát ngân hàng tại Việt Nam trong bối cảnh đổi mới tổ chức bộ máy và pháp luật ngân hàng. Những điểm mới của Thông tư thể hiện sự chuyển dịch rõ nét theo hướng tiếp cận hiện đại, dựa trên rủi ro và an toàn hệ thống, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế. Việc triển khai đồng bộ và hiệu quả Thông tư 43/2025/TT-NHNN được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực giám sát của NHNN, tăng cường an toàn và ổn định của hệ thống các tổ chức tín dụng trong giai đoạn tới.