Nâng cao năng lực cho cơ quan quản lý về phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh

Sự kiện do Đại sứ quán và Tổng Lãnh sự quán Anh tại Việt Nam, phối hợp với Boston Consulting Group (BCG) tổ chức. Tham gia sự kiện có Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân; ngài Iain Frew, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Anh và Bắc Ireland tại Việt Nam; các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và quốc tế.

Sự kiện tập trung thảo luận về định hướng xây dựng thị trường hàng hóa phái sinh hiện đại, minh bạch và kết nối quốc tế - một cấu phần quan trọng trong lộ trình phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) của Việt Nam.

margin: 15px auto;" />

Tăng cường chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về thị trường hàng hoá phái sinh

Phát biểu khai mạc sự kiện, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, Việt Nam đang định hướng xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế có khả năng kết nối khu vực và toàn cầu, trong đó thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính minh bạch của thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro giá và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế.

Theo Thứ trưởng, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 330/2025/NĐ-CP về thành lập và hoạt động của Sở Giao dịch Hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam, thiết lập khung pháp lý linh hoạt, tiệm cận thông lệ quốc tế, đồng thời quy định mô hình trung tâm thanh toán bù trừ độc lập nhằm tăng cường an toàn hệ thống và quản trị rủi ro.

Thứ trưởng cũng cho biết năm 2025, tổng khối lượng giao dịch thị trường đạt khoảng 1,54 triệu hợp đồng, tăng hơn 34% so với năm trước, với tổng giá trị giao dịch ước trên 1,9 triệu tỷ đồng, cho thấy thanh khoản thị trường ngày càng cải thiện.

“Tuy nhiên, mức độ gắn kết giữa giao dịch phái sinh và thị trường hàng hóa vật chất trong nước vẫn còn hạn chế. Trong thời gian tới, Việt Nam sẽ từng bước thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất qua Sở đối với một số mặt hàng chủ lực, qua đó hình thành giá tham chiếu trong nước và nâng cao vai trò định giá của Việt Nam trên thị trường quốc tế”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Trong thời gian tới, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân bày bỏ mong muốn sẽ tiếp tục nhận được sự quan tâm, phối hợp và hỗ trợ của các cơ quan, tổ chức, chuyên gia để có thể tổ chức thường xuyên các chương trình bồi dưỡng tương tự, qua đó góp phần nâng cao năng lực đội ngũ công chức và đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Vương quốc Anh sẵn sàng chia sẻ, đồng hành cùng Việt Nam

Phát biểu tại sự kiện, Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam Iain Frew nhấn mạnh: “Chúng tôi ghi nhận, đánh giá cao vai trò lãnh đạo của Bộ Công Thương, đặc biệt là Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước trong việc nghiên cứu các tiêu chuẩn quốc tế, rà soát khuôn khổ pháp lý và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp để triển khai cải cách mang tính đột phá này. Vương quốc Anh tin tưởng Việt Nam có vị thế thuận lợi để trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn hàng đầu khu vực về giao dịch hàng hóa và phái sinh. Chúng tôi tự hào được đồng hành cùng Việt Nam trong hành trình phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế và xây dựng một thị trường hàng hóa và phái sinh đẳng cấp thế giới”.

Chương trình hội thảo gồm bốn phiên chuyên đề: Bức tranh toàn cảnh thị trường hàng hóa và phái sinh toàn cầu, phân tích các mô hình phát triển (archetype), bài học kinh nghiệm quốc tế và định vị hiện tại của Việt Nam; Lựa chọn thiết kế thị trường, thảo luận các phương án cấu trúc sở giao dịch, trung tâm thanh toán bù trừ, khung pháp lý và danh mục sản phẩm phù hợp với bối cảnh Việt Nam; Quản lý rủi ro và giám sát thị trường, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong tăng cường quản trị sau khủng hoảng và xác định các rủi ro trọng yếu khi triển khai thị trường tại Việt Nam; Hợp tác quốc tế và kích hoạt thanh khoản, trao đổi về cách thức thu hút nhà đầu tư, thành viên quốc tế và xây dựng uy tín cho thị trường mới nổi.

Các phiên làm việc được thiết kế theo hướng tương tác cao, bao gồm thảo luận nhóm, bình chọn trực tiếp và bài tập tình huống, qua đó giúp các cơ quan quản lý xác định rõ lợi thế cạnh tranh, thách thức và các bước đi ưu tiên trong giai đoạn tới.

Thông qua Chương trình Growth Gateway, Chính phủ Anh, Bộ Công Thương Việt Nam và BCG đã triển khai các nghiên cứu đối sánh chuyên sâu, hoạt động đào tạo và kết nối với các sở giao dịch, trung tâm thanh toán bù trừ và nhà cung cấp công nghệ hàng đầu của Anh. 

Vương quốc Anh sở hữu kinh nghiệm phong phú thông qua các định chế tài chính được quốc tế công nhận như London Metal Exchange (LME), ICE Futures Europe và GMEX Group, với mô hình quản trị và hệ thống thanh toán bù trừ được xem là chuẩn mực toàn cầu. Vương quốc Anh tái khẳng định cam kết chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, cả thành công và bài học thách thức nhằm hỗ trợ Việt Nam xây dựng khuôn khổ thị trường phù hợp với điều kiện trong nước và thông lệ quốc tế. 

Một bước tiến quan trọng trong tiến trình này là việc Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 330/2025/NĐ-CP, thiết lập khuôn khổ pháp lý mở, linh hoạt và tiệm cận thông lệ quốc tế cho các Sở Giao dịch Hàng hóa hoạt động trong IFC. Nghị định mở rộng danh mục sản phẩm giao dịch (bao gồm nông sản, năng lượng, kim loại trừ vàng, tín chỉ carbon và một số tài sản số), làm rõ khái niệm hợp đồng giao ngay và hợp đồng phái sinh, đồng thời giới thiệu mô hình trung tâm thanh toán bù trừ độc lập.

Từ năm 2026, Việt Nam dự kiến thí điểm giao dịch hàng hóa vật chất đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực, tích hợp hợp đồng giao ngay, kỳ hạn và phái sinh. Mô hình này kỳ vọng sẽ kết nối vùng sản xuất với doanh nghiệp xuất khẩu, chế biến, logistics, kho bãi, ngân hàng và nhà đầu tư, hình thành hệ sinh thái toàn diện xoay quanh Sở Giao dịch Hàng hóa. 

Với tiềm năng kinh tế đáng kể, việc gia tăng tỷ lệ hàng hóa xuất khẩu được giao dịch qua Sở có thể góp phần cải thiện giá bán, ổn định xuất khẩu và tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực tới lĩnh vực tài chính, logistics và thị trường nội địa.