Ngành Ngân hàng bứt phá chuyển đổi số: Thanh toán không dùng tiền mặt vượt xa mục tiêu đề ra

02/02/2026 - 16:268 phút đọc

Tiên phong dẫn dắt chuyển đổi số và hoàn thiện hành lang pháp lý

Thông tin về một số số kết quả trong thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố ngày 2/2 cho biết, quán triệt Nghị quyết 57 -NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt, những năm qua, NHNN đã thực hiện thắng lợi mục tiêu kép, vừa đảm bảo an ninh tiền tệ, vừa bứt phá trở thành một trong những bộ, ngành tiên phong dẫn dắt chuyển đổi số quốc gia.

NHNN đã tham mưu, trình ban hành/ban hành nhiều chính sách quan trọng nhằm tạo điều kiện cho việc ứng dụng công nghệ mới, đẩy mạnh TTKTDM và đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận nhiều dịch vụ, phương thức thanh toán mới, tiện ích, hiện đại.

NHNN tiếp tục tổ chức triển khai tích cực các Đề án, Chương trình, Kế hoạch, chính sách nhằm thúc đẩy TTKDTM và hoạt động ngân hàng số; Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, các Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW; Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Đề án 06 (Quyết định 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030); Kế hoạch 01/KHPH-BCA-NHNN về thực hiện các nhiệm vụ tại Đề án 06 nhằm thúc đẩy, tạo thuận lợi cho các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (TCCUDVTT), tổ chức trung gian thanh toán (TGTT) cung ứng các sản phẩm, dịch vụ thanh toán an toàn, bảo mật, tiện ích; Triển khai các giải pháp an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành Ngân hàng (Thông tư số 77/2025/TT-NHNN ngày 31/12/225 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 50/2024/TT-NHNN quy định về an toàn, bảo mật cho việc cung cấp dịch vụ trực tuyến trong ngành ngân hàng); đồng thời, thực hiện tốt công tác giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng và giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán.

margin: 15px auto;" />

Trong năm qua, công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán và các hệ thống thông tin ứng dụng nghiệp vụ ngân hàng được tăng cường.

Hạ tầng TTKDTM, chuyển đổi số ngành Ngân hàng luôn được chú trọng đầu tư, nâng cấp, phát triển. Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng (TTLNH) hoạt động thông suốt, an toàn, hiệu quả. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia (Napas) tổ chức vận hành tiếp tục đẩy mạnh tích hợp, kết nối sản phẩm, dịch vụ, nền tảng với các ngành, lĩnh vực khác để cung cấp dịch vụ công qua Cổng dịch vụ công Quốc gia, tập trung vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, giao thông. Mạng lưới ATM, POS phủ đến hầu hết các địa phương trên toàn quốc. Hiện nay, Việt Nam đã hoàn tất kết nối hệ thống thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua QR Code với Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc và đang triển khai kết nối thanh toán QR với một số quốc gia khác.

Hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số của ngành Ngân hàng với nhiều phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi được kết nối liên thông, tích hợp liền mạch, xuyên suốt với các ngành, lĩnh vực khác. Nhiều sản phẩm, dịch vụ ngân hàng thân thiện giàu tiện ích, đem lại giá trị thiết thực, đáp ứng tốt nhu cầu đa dạng của khách hàng. Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa hoàn toàn 100%. Nhiều TCTD tại Việt Nam có tỷ lệ trên 90% giao dịch thực hiện trên kênh số.

Những con số ấn tượng

Sau thời gian triển khai Quyết định số 1813 (Quyết định số 1813/QĐ-TTg ngày 28/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án phát triển TTKDTM tại Việt Nam giai đoạn 2021 – 2025), hoạt động TTKDTM phát triển khá mạnh, nhiều con số ấn tượng vượt các mục tiêu đề ra, cụ thể như: Giá trị TTKDTM năm 2025 gấp khoảng 28 lần GDP (vượt mục tiêu đề ra tại Quyết định 1813). Số lượng và giá trị giao dịch TTKDTM bình quân hàng năm tăng tương ứng 58,86% và 24,36% (vượt mục tiêu đặt ra tại Quyết định 1813); Trong giai đoạn 2021-2025, bình quân hàng năm, giao dịch qua kênh Internet tăng tương ứng 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị; giao dịch qua kênh điện thoại di động tăng tương ứng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị; giao dịch qua kênh QR Code tăng tương ứng 106,24% về số lượng và 128,15% về giá trị (vượt các mục tiêu đề ra).

Đến cuối năm 2024, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt 86,97% (vượt mục tiêu đặt ra tại Quyết định 1813). Tính đến tháng 12 năm 2025, số lượng tài khoản thanh toán của cá nhân đạt trên 232 triệu tài khoản (tăng 13,68% so với cùng kỳ năm 2024). Tỷ lệ TTKDTM trong thương mại điện tử đến cuối năm 2024 đạt 66,8%5 (đạt mục tiêu đặt ra tại Quyết định 1813). 100% cơ sở giáo dục đại học (trường đại học, cao đẳng) trên địa bàn đô thị chấp nhận thanh toán học phí thông qua hệ thống ngân hàng; 82% số người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp trên địa bàn đô thị được chi trả thông qua các phương thức TTKDTM (vượt mục tiêu đặt ra tại Quyết định 1813)…

Công tác phối hợp thu ngân sách nhà nước (NSNN) bằng phương thức TTKDTM: Việc phối hợp thu NSNN qua NHTM tiếp tục được chú trọng và tăng cường. Bộ Tài chính đã chủ trì, phối hợp với NHNN đẩy mạnh công tác phối hợp thu NSNN với các NHTM. Hệ thống TTĐTLNH của NHNN đã được kết nối với toàn bộ Kho bạc Nhà nước cấp tỉnh trong cả nước, đáp ứng được nhu cầu thu, chi ngân sách của người dân và doanh nghiệp một cách nhanh chóng, kịp thời. NHNN đã chỉ đạo các TCTD chủ động đầu tư cơ sở hạ tầng và công nghệ kết nối với các cơ quan liên quan (Thuế, Hải quan, KBNN) cải tiến, đa dạng hóa các kênh thu, nộp thuế, tạo nhiều tiện ích và thuận lợi cho doanh nghiệp và cá nhân nộp thuế.

Trong năm 2025, hoạt động TTKDTM tiếp tục tăng trưởng khá so với năm 2024: Giao dịch TTKDTM tăng 42,21% về số lượng và 22,65% về giá trị; qua kênh Internet tăng 53,95% về số lượng và 35,75% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 36,62% về số lượng và 20,07% về giá trị, trong đó qua phương thức QR code tăng 50,94% về số lượng và 124,06% về giá trị; qua Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng 6,07% về số lượng và 56,55% về giá trị; qua Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử tăng 24,33% về số lượng và 7,71% về giá trị.

Tính đến tháng 12/2025, số lượng thẻ ngân hàng đang lưu hành đạt trên 164 triệu thẻ (tăng 5,32% so với cùng kỳ năm 2024). Trong giai đoạn 2021-2025, bình quân hàng năm, số lượng giao dịch nội địa qua thẻ ngân hàng tăng khoảng 13,9%; với giá trị giao dịch tăng 12,08%. Tính đến cuối năm 2025, số lượng ATM giảm 1,09% so với năm 2024; số lượng POS tăng 19,86% so với năm 2024. Trong năm 2025, giao dịch qua ATM giảm 17,30% về số lượng và giảm 6,02% về giá trị so với năm 2024. Qua đó cho thấy tiền mặt đang dần được thay thế trong cuộc sống hàng ngày.

Khai thác "nguồn tài nguyên vàng" từ dữ liệu dân cư

Thực hiện Đề án 06, ngành Ngân hàng xác định dữ liệu dân cư là "nguồn tài nguyên vàng" để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu ngành. Công tác làm sạch dữ liệu được phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, đảm bảo dữ liệu luôn "đúng, đủ, sạch, sống". NHNN đã triển khai hệ thống kết nối, khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (CSDLQGvDC) cho hệ thống dịch vụ công trực tuyến (cấp chứng thư số) từ tháng 12/2022. Đến ngày 14/1/2026, hệ thống đã kết nối, khai thác dữ liệu dân cư phục vụ xử lý hơn 1.739 lượt hồ sơ.

NHNN là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm nhiệm vụ đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành được giao lên Trung tâm dữ liệu quốc gia theo Nghị quyết 71/NQ-CP. Không chỉ dừng lại ở nội bộ, NHNN còn chủ động xây dựng các API chia sẻ dữ liệu liên thông với Văn phòng Chính phủ và Kiểm toán Nhà nước qua nền tảng NDXP (Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia), góp phần tạo nên một hệ sinh thái dữ liệu mở và hiệu quả cho cả hệ thống chính trị.

Công tác cải cách hành chính gắn liền với số hóa toàn trình cũng được đẩy mạnh để tiết giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Trong năm 2025, NHNN tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa 269/298 thủ tục hành chính, đạt 90,3%, cắt giảm 255 điều kiện kinh doanh, thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu đối với 21 thủ tục. Năm 2025, NHNN đã chính thức cung cấp thêm 32 dịch vụ công toàn trình, nâng tổng số đã cung cấp lên 57 dịch vụ, hoàn thành nhiệm vụ 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp được nâng cấp lên dịch vụ công toàn trình.

Về phía các tổ chức tín dụng (TCTD), trung gian thanh toán (TGTT) thực hiện Kế hoạch triển khai Đề án 06 của ngành Ngân hàng và Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Công an và NHNN, nhiều TCTD, TGTT đã và đang phối hợp với C06 triển khai mở rộng giải pháp xác thực khách hàng qua thẻ CCCD gắn chíp và triển khai giải pháp xác thực khách hàng qua ứng dụng VNeID trong việc mở tài khoản và sử dụng các dịch vụ ngân hàng điện tử, cụ thể:

Tính đến ngày 23/1/2026, toàn ngành Ngân hàng đã có hơn 146,1 triệu hồ sơ khách hàng (CIF) cá nhân; hơn 1,6 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân (CCCD) gắn chip hoặc ứng dụng VneID. 57 TCTD và 39 tổ chức TGTT đã triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắn chip qua ứng dụng điện thoại. 63 TCTD đã triển khai ứng dụng thẻ CCCD gắn chip qua thiết bị tại quầy. 32 TCTD và 15 TGTT đang triển khai ứng dụng VneID, trong đó có 21 đơn vị đã triển khai chính thức. 29 ngân hàng và 4 TGTT đã triển khai liên kết tài khoản an sinh xã hội (ASXH) với tài khoản ngân hàng phục vụ cho chi trả ASXH thông qua ứng dụng VNeID.

Hiệu quả của dữ liệu số được minh chứng rõ nét qua Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) của NHNN đã triển khai thí điểm, tính từ thời điểm bắt đầu triển khai đến hết ngày 14/1/2026, có hơn 2,6 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có hơn 831 nghìn lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là gần 3,06 nghìn tỷ đồng.

Có thể thấy, những kết quả ấn tượng về tăng trưởng TTKDTM, đặc biệt là sự bứt phá của kênh QR Code và việc hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu dân cư, không chỉ minh chứng cho sự chủ động của ngành Ngân hàng, mà còn khẳng định niềm tin của người dân vào các dịch vụ tài chính hiện đại. Với nền tảng hạ tầng vững chắc và giải pháp an ninh SIMO hiệu quả, ngành Ngân hàng đang tiếp tục tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng, góp phần quan trọng vào mục tiêu xây dựng nền kinh tế số minh bạch, an toàn và bền vững.