Ngành Ngân hàng trong kỷ nguyên AI: Chuyển đổi toàn diện để trở thành “người chiến thắng”

17/03/2026 - 22:246 phút đọc

Thành tựu “thần tốc”

Phát biểu tại Vietnam Banking Forum 2026 do Connect Global Group tổ chức chiều ngày 17/3, ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Trung tâm Đào tạo, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) nhận định, chưa bao giờ ngành Ngân hàng Việt Nam lại đứng trước một vận hội lớn và những thách thức đan xen rõ rệt như hiện nay. Theo đó, nếu như 5 năm trước, chuyển đổi số vẫn còn là mục tiêu nằm trên văn bản, thì đến hôm nay, chuyển đổi số đã trở thành “trạng thái bình thường mới”.

margin: 15px auto;" />

“Ngành Ngân hàng không còn chỉ là trung gian tài chính truyền thống, mà đã thực sự trở thành một ngành công nghệ dịch vụ tài chính”, ông Sơn khẳng định.

Những con số “biết nói” được đại diện VNBA đưa ra đã minh chứng cho tốc độ phát triển mạnh mẽ này. Tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản ngân hàng đã đạt mức 87%, vượt xa mục tiêu 80% mà Chính phủ đặt ra cho năm 2025. Đặc biệt, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) năm 2025 đã đạt mức kỷ lục, gấp khoảng 28 lần GDP. Chỉ tính riêng năm 2025 so với cùng kỳ năm 2024, giao dịch TTKDTM đã tăng mạnh 42,21% về số lượng và 22,65% về giá trị. Tại nhiều tổ chức tín dụng, tỷ lệ giao dịch thực hiện qua kênh số đã chạm ngưỡng gần như tuyệt đối, từ 95% đến 99%.

Dưới góc nhìn từ tổ chức quốc tế, bà Bernadette Rajendram, Giám đốc Kinh doanh khu vực ASEAN từ Finastra - nhà cung cấp phần mềm dịch vụ tài chính hàng, nhận định, ngành tài chính Việt Nam đang phát triển với tốc độ vượt bậc, được thúc đẩy bởi các chính sách mang tính định hướng tương lai, tốc độ chuyển đổi số nhanh chóng, cùng với kỳ vọng ngày càng cao từ khách hàng doanh nghiệp - những người đòi hỏi tốc độ, tính minh bạch và trải nghiệm số liền mạch.

“Sự chuyển mình này diễn ra vào thời điểm cực kỳ quan trọng đối với ngành Ngân hàng Việt Nam, khi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang chuẩn bị cho việc chuyển đổi dần từ cơ chế hạn mức tăng trưởng tín dụng mang tính hành chính sang khuôn khổ định hướng thị trường hơn. Trọng tâm hiện nay ngày càng đặt mạnh vào quản trị, quản lý rủi ro, tính minh bạch và khả năng mở rộng trong hoạt động cho vay doanh nghiệp và thanh toán”, bà Bernadette Rajendram nhận định.

Đại diện Finastra đồng thời khẳng định, công nghệ sẽ đóng vai trò trọng tâm trong việc giúp các ngân hàng quản lý tăng trưởng một cách có trách nhiệm, hiệu quả và vững chắc.

Kiến tạo giá trị, mở rộng quy mô tăng trưởng dựa trên sức mạnh công nghệ

Mục tiêu của Việt Nam không chỉ là một hệ thống ngân hàng hiện đại, mà là đưa các ngân hàng Việt Nam vươn tầm khu vực và thế giới.

"Chúng ta kỳ vọng đến năm 2030, sẽ có ít nhất 2-3 ngân hàng Việt Nam nằm trong Top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về quy mô tài sản và hiệu quả hoạt động. Để làm được điều đó, sự đồng hành của các đối tác công nghệ là vô cùng quan trọng. Các công ty Fintech không nên được xem là đối thủ cạnh tranh, mà là những "cánh tay nối dài" giúp ngân hàng chạm đến những phân khúc khách hàng mà mô hình truyền thống chưa thể phục vụ. Sự kết hợp giữa nguồn lực của ngân hàng và sự linh hoạt của Fintech chính là công thức chiến thắng cho tương lai", ông Nguyễn Thanh Sơn đánh giá.

Ông Shobhit Awasthi, Partner tại McKinsey - người đã có 15 năm gắn bó với Việt Nam cho biết, sự khác biệt giữa các “người chiến thắng” và “người tụt hậu” trong 5-10 năm tới sẽ nằm ở khả năng ứng dụng AI một cách toàn diện. Các ngân hàng dẫn đầu về AI có khả năng tạo ra mức sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) cao hơn từ 4 - 6% so với các ngân hàng chậm chân.

Chuyên gia McKinsey nhấn mạnh: "AI không chỉ là các trường hợp sử dụng đơn lẻ, mà phải được “thể chế hóa” vào mọi quy trình, từ cá nhân hóa dịch vụ cho hàng triệu khách hàng đến hiện đại hóa hệ thống quản trị rủi ro".

Dẫn chứng về sức mạnh của nền tảng, ông Shobhit Awasthi nêu ví dụ về một ngân hàng châu Âu đã xây dựng các nền tảng thanh toán riêng biệt cho từng bộ phận riêng biệt nhưng tích hợp chung một giải pháp, giúp mở rộng quy mô kinh doanh đáng kể ngay trong năm đầu tiên ra mắt. Tại Việt Nam, dữ liệu cho thấy những khách hàng có giao dịch thường xuyên sẽ có số dư CASA trung bình cao gấp 2 lần, khẳng định vai trò quan trọng của việc xây dựng năng lực thanh toán và giao dịch để giảm chi phí vốn.

Chia sẻ dưới góc độ thực tiễn, bà Nguyễn Ngọc Lan Anh, Giám đốc Công nghệ & Vận hành tại Standard Chartered Việt Nam chia sẻ mô hình học hỏi, xây dựng và chia sẻ. Thay vì bán những sản phẩm đóng gói, ngân hàng cùng khách hàng sáng tạo giải pháp thông qua các hội thảo, sử dụng AI/ML để cá nhân hóa và chia sẻ khả năng thông qua Open API. Standard Chartered đã thực hiện di dịch chuyển trung tâm dữ liệu toàn cầu và xây dựng nền tảng dữ liệu chung để cá nhân hóa dịch vụ ở quy mô lớn.

Trong khi đó, bà Ivy Bui, Giám đốc Sáng kiến chiến lược – Ngân hàng giao dịch, ACB cho rằng, trong quá trình chuyển đổi, yếu tố cốt lõi là phải xây dựng nền tảng hệ thống vững chắc trước khi nói đến đổi mới. Mọi thay đổi hay phát triển dịch vụ đều cần dựa trên một “core” ổn định, bởi đây chính là nền tảng để ngân hàng có thể mở rộng, đổi mới và đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng tại các thị trường khác nhau, bao gồm Việt Nam và các thị trường quốc tế. Từ nền tảng đó, ngân hàng mới có thể phát triển các lớp đổi mới và chuyên biệt hóa dịch vụ, phù hợp với yêu cầu riêng của từng thị trường và từng nhóm khách hàng.

Ông Tuấn Nguyễn, Giám đốc Khối Công nghệ thông tin Techcombank cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, mô hình kết nối truyền thống theo kiểu "point-to-point" không còn đáp ứng được nhu cầu ngày càng phức tạp của khách hàng. Thay vào đó, các doanh nghiệp mong muốn một hệ sinh thái tích hợp, nơi nhiều giải pháp chuyên biệt có thể cùng vận hành và tương tác hiệu quả.

Cách tiếp cận này cho phép tận dụng sức mạnh của các giải pháp chuyên môn hóa, đồng thời đảm bảo tính linh hoạt, khả năng mở rộng và tích hợp trong toàn bộ hệ sinh thái. Đây là hướng đi cần thiết để ngân hàng nâng cao năng lực phục vụ khách hàng trong môi trường kinh doanh ngày càng đa dạng và xuyên biên giới.

Ngoài ra, ông Arvind Vairavan, Trưởng bộ phận Tín dụng doanh nghiệp Finastra nhấn mạnh, hợp tác là một trong những yếu tố cốt lõi để xây dựng hệ sinh thái tài chính. Các ngân hàng, dù lớn hay nhỏ, đều không thể tự mình phát triển toàn bộ giải pháp mà cần tận dụng chuyên môn từ các đối tác bên ngoài, bao gồm Fintech và các công ty công nghệ.

Ông Arvind Vairavan cũng chỉ ra, nhiều tổ chức, bao gồm cả khách hàng doanh nghiệp, đang chủ động xây dựng các giải pháp nội bộ, sau đó tìm cách hợp tác với ngân hàng để thương mại hóa các sản phẩm này. Điều này tạo ra cơ hội hình thành các mô hình hợp tác “win-win”, nơi ngân hàng đóng vai trò kết nối, đưa giải pháp ra thị trường và mở rộng giá trị cho toàn hệ sinh thái.