"Những cánh chim đầu đàn" của nền kinh tế (Bài 2): Viettel và hướng đi kiến tạo hệ sinh thái công nghệ trong vai trò doanh nghiệp nhà nước

25/03/2026 - 07:536 phút đọc

(Banker.vn) Trong nhiều năm qua, Viettel không chỉ được biết đến là doanh nghiệp viễn thông lớn nhất Việt Nam, mà còn là một trong số ít doanh nghiệp nhà nước có khả năng mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế và từng bước tham gia vào các lĩnh vực công nghệ lõi. Từ một doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Viettel đã dịch chuyển sang mô hình tập đoàn công nghệ, xây dựng hệ sinh thái số và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Doanh nghiệp chủ động kiến tạo

Quá trình chuyển dịch này không đơn thuần là câu chuyện tăng trưởng của một doanh nghiệp, mà phản ánh rõ hơn yêu cầu tái định vị vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong giai đoạn phát triển mới. Khi nền kinh tế chuyển sang dựa nhiều hơn vào công nghệ và đổi mới sáng tạo, vai trò của doanh nghiệp nhà nước không còn dừng lại ở việc nắm giữ nguồn lực hay đảm bảo những lĩnh vực then chốt, mà phải trở thành lực lượng “mở đường”, tạo lập không gian phát triển mới cho nền kinh tế.

margin: 15px auto;" />

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, Trung tướng Tào Đức Thắng - Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel cho rằng, trước khi Nghị quyết 79-NQ/TW được ban hành, trong quá trình triển khai các nhiệm vụ công nghệ lớn cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh, Viettel từng được áp dụng một số cơ chế linh hoạt. Tuy nhiên, các cơ chế này chủ yếu mang tính tình huống, chưa hình thành một khung chính sách ổn định và dài hạn.

Theo ông, điểm quan trọng của Nghị quyết 79 là tạo ra một nền tảng thể chế rõ ràng hơn cho doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp có điều kiện triển khai các mô hình quản trị hiệu quả một cách đồng bộ, mà còn tạo sự chủ động trong việc đầu tư dài hạn vào các lĩnh vực chiến lược.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là việc cho phép doanh nghiệp chủ động tái đầu tư cho nghiên cứu - phát triển. Với Viettel, đây là yếu tố then chốt để duy trì các khoản đầu tư lớn và dài hạn vào các công nghệ nền tảng như 5G, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn hay công nghiệp quốc phòng công nghệ cao - những lĩnh vực đòi hỏi nguồn lực lớn và thời gian thu hồi vốn dài.

Từ nền tảng đó, vai trò “mở đường” của Viettel được thể hiện rõ hơn trong cách doanh nghiệp lựa chọn hướng đi. Thay vì tiếp tục khai thác lợi thế trong lĩnh vực viễn thông truyền thống, Viettel chủ động chuyển dịch sang mô hình doanh nghiệp công nghệ, phát triển các sản phẩm và nền tảng số có hàm lượng giá trị gia tăng cao.

Hiện nay, Viettel đang từng bước xây dựng một hệ sinh thái công nghệ tương đối toàn diện, từ hạ tầng viễn thông, nền tảng số, an ninh mạng đến dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Trong hệ sinh thái đó, vai trò của doanh nghiệp không chỉ là cung cấp dịch vụ, mà còn là đối tác công nghệ đồng hành cùng Chính phủ, doanh nghiệp và xã hội trong tiến trình chuyển đổi số.

Theo lãnh đạo Viettel, việc “mở đường” không chỉ thể hiện ở quy mô đầu tư hay tốc độ tăng trưởng, mà nằm ở khả năng tạo ra các nền tảng để các doanh nghiệp khác cùng tham gia và phát triển. Đây cũng là cách mà doanh nghiệp nhà nước có thể thực hiện vai trò dẫn dắt trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào công nghệ.

Làm như thế nào để thương hiệu quốc gia được ghi nhận một cách bền vững?

Một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển của Viettel là mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế. Hiện nay, doanh nghiệp đã hiện diện tại nhiều quốc gia và được đánh giá là một trong những nhà đầu tư ra nước ngoài hiệu quả nhất của Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc khai thác thị trường, Viettel còn hướng tới việc tham gia định hình xu hướng công nghệ tại các thị trường này thông qua đầu tư vào các công nghệ mới.

Song song với đó, Viettel đẩy mạnh phát triển công nghiệp quốc phòng công nghệ cao theo hướng tự chủ, tự cường và có khả năng ứng dụng lưỡng dụng. Đây là lĩnh vực thể hiện rõ nét vai trò đặc thù của doanh nghiệp nhà nước trong việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Trung tướng Tào Đức Thắng cho biết, các sản phẩm công nghệ do Viettel nghiên cứu và sản xuất không chỉ phục vụ mục tiêu quốc phòng mà còn được thương mại hóa, góp phần tạo ra giá trị kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ của quốc gia. Đồng thời, Viettel tiếp tục đảm bảo hạ tầng thông tin phục vụ các nhiệm vụ an ninh - quốc phòng, cứu hộ cứu nạn và ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng mở rộng sang các lĩnh vực kinh doanh mới dựa trên nền tảng công nghệ số. Viettel đang từng bước xây dựng hệ sinh thái dịch vụ trong các lĩnh vực như logistics, thương mại số và các dịch vụ số khác. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng không gian tăng trưởng mà còn tạo ra sự kết nối giữa nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.

Trong chiến lược phát triển dài hạn, Viettel xác định ba đột phá then chốt gồm nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ và mở rộng hợp tác quốc tế. Đây được xem là những yếu tố quyết định để doanh nghiệp có thể vươn lên trở thành tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Theo lãnh đạo Viettel, nguồn nhân lực không chỉ là yếu tố về trình độ chuyên môn mà còn gắn với bản lĩnh, tinh thần kỷ luật và khả năng dấn thân. Việc kết hợp giữa năng lực công nghệ và phẩm chất con người được xem là nền tảng để doanh nghiệp tạo ra lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Ở góc độ công nghệ, mục tiêu làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị từ nghiên cứu, sản xuất đến triển khai trên quy mô lớn đang được đặt ra. Đây không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, mà còn gắn với mục tiêu xây dựng năng lực tự chủ công nghệ của nền kinh tế.

Trong khi đó, mở rộng hợp tác quốc tế được xem là con đường để Viettel mở rộng không gian phát triển. Thông qua việc kết nối với các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu, doanh nghiệp đang từng bước đưa các sản phẩm công nghệ “Make in Vietnam” ra thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh chóng, Viettel cho rằng giá trị thương hiệu không đến từ thứ hạng, mà đến từ khả năng tạo ra giá trị thực cho khách hàng và xã hội. Khi doanh nghiệp giải quyết được những bài toán lớn của đất nước, từ hạ tầng số đến công nghệ chiến lược, thương hiệu sẽ được ghi nhận một cách bền vững.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện của Viettel cho thấy một hướng đi cụ thể trong quá trình tái định vị doanh nghiệp nhà nước. Không chỉ giữ vai trò chủ đạo trong những lĩnh vực then chốt, doanh nghiệp nhà nước được kỳ vọng trở thành lực lượng kiến tạo, dẫn dắt và mở rộng không gian phát triển cho toàn bộ nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 79 không chỉ là một định hướng chính sách, mà còn là “bài kiểm tra” đối với năng lực chuyển đổi của khu vực doanh nghiệp nhà nước. Với những gì đang diễn ra, Viettel cho thấy một mô hình đáng chú ý: từ một doanh nghiệp viễn thông truyền thống trở thành tập đoàn công nghệ, từ một đơn vị sản xuất - kinh doanh sang một chủ thể kiến tạo hệ sinh thái.