Sân bay Long Thành và những gói thầu nghìn tỷ

06/03/2026 - 23:167 phút đọc

(Banker.vn) Dự án sân bay Long Thanh được xem là dự án trọng điểm mang tính bước ngoặt, thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp xây dựng trong và ngoài nước.

Những gói thầu tại sân bay Long Thành

Trong hệ thống hạ tầng hàng không quốc gia, Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang được xem là dự án trọng điểm mang tính bước ngoặt. Trong đó, Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV) là đơn vị được giao làm chủ đầu tư nhiều hạng mục quan trọng của dự án này, bao gồm đường cất hạ cánh và nhà ga hành khách trong giai đoạn đầu.

margin: 15px auto;" />

Dự án sân bay Long Thành có tổng mức đầu tư khoảng 16 tỷ USD, được triển khai theo ba giai đoạn. Ở giai đoạn 1, công trình được xây dựng với một đường băng và một nhà ga hành khách, cùng các hạng mục phụ trợ, với công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Khi hoàn thành giai đoạn 2, sân bay sẽ có thêm một đường băng và một nhà ga mới, nâng công suất lên 50 triệu hành khách mỗi năm. Đến giai đoạn cuối, tổng công suất dự kiến đạt 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng không lớn của khu vực.

Trong quá trình triển khai, ACV từng phải tổ chức hai lần mời thầu mới lựa chọn được nhà thầu thi công hạng mục nhà ga hành khách, đây là gói thầu có giá trị lớn nhất của dự án. Gói thầu 5.10 với tổng giá trị hơn 35.200 tỷ đồng cuối cùng được trao cho liên danh Vietur, đứng đầu bởi Tập đoàn Công nghiệp và Thương mại Xây dựng IC (ICTAS) của Thổ Nhĩ Kỳ. Liên danh này gồm 10 thành viên, trong đó có nhiều doanh nghiệp xây dựng trong nước như Vinaconex, Ricons, Newtecons, SOL E&C, Tổng công ty Xây dựng Hà Nội, ATAD, Hawee…

Quá trình lựa chọn nhà thầu từng gây nhiều tranh luận khi liên danh Hoa Lư (do Coteccons dẫn đầu) cho rằng đơn vị đứng đầu Vietur chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, ACV khẳng định việc đánh giá hồ sơ dự thầu đã được thực hiện đúng quy trình và tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về đấu thầu. Đến nay, khối lượng thi công của gói thầu này đã đạt khoảng 79%.

Ngoài gói thầu 5.10, nhiều hạng mục khác của dự án cũng đang được triển khai. Gói thầu 4.7, trị giá 6.368 tỷ đồng, do liên danh ACC đứng đầu thực hiện, bao gồm thi công sân đỗ tàu bay, các hạng mục phụ trợ của nhà ga hành khách. Đối thủ cạnh tranh của liên danh này là nhóm nhà thầu do Tập đoàn Đèo Cả dẫn dắt. Tuy nhiên, hồ sơ của liên danh Đèo Cả bị loại do một thành viên trong liên danh bị tạm ngưng trên hệ thống đấu thầu quốc gia tại thời điểm xét thầu. Theo ACV, đến giữa tháng 1/2026, khối lượng thi công gói thầu này đạt 87,13%.

Một hạng mục lớn khác là gói thầu 4.8 về hạ tầng kỹ thuật và giao thông nội cảng, có giá trúng thầu 11.067 tỷ đồng, được thực hiện bởi liên danh gồm Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Vinaconex và nhiều doanh nghiệp khác. Dù vậy, tiến độ của gói thầu này hiện còn chậm, với khối lượng hoàn thành khoảng 45% tính đến đầu năm 2026.

Do thời gian thi công nhà ga hành khách được điều chỉnh từ 33 tháng lên 39 tháng, dự án Long Thành giai đoạn 1 dự kiến phải lùi thời điểm khai thác sang giữa năm 2026, thay vì hoàn thành trong năm 2025 như kế hoạch ban đầu.

Vai trò trung tâm trong hệ thống hàng không

ACV hiện là doanh nghiệp quản lý và khai thác 21 sân bay dân dụng trên cả nước, gồm 9 sân bay quốc tế và 12 sân bay nội địa. Công ty hoạt động theo mô hình khai thác sân bay tích hợp, với ba nhóm dịch vụ chính gồm dịch vụ hàng không, dịch vụ phi hàng không và các hoạt động thương mại.

Trong đó, dịch vụ hàng không bao gồm cất hạ cánh, phục vụ mặt đất, vận chuyển hành khách và bảo đảm an ninh hàng không. Các hoạt động phi hàng không như cho thuê mặt bằng, quảng cáo, bãi đỗ xe, phòng chờ VIP và dịch vụ tiện ích cũng đóng góp đáng kể vào doanh thu. Riêng phần lợi nhuận từ hoạt động cất hạ cánh thuộc về Nhà nước theo cơ chế quản lý hiện hành.

ACV hiện là doanh nghiệp cổ phần nhưng hơn 95% vốn thuộc sở hữu Nhà nước, do Bộ Tài chính quản lý. Với vị thế gần như độc quyền trong lĩnh vực khai thác cảng hàng không, doanh nghiệp này đóng vai trò then chốt trong hệ thống giao thông quốc gia và là đơn vị chủ lực triển khai các dự án hạ tầng hàng không quy mô lớn như mở rộng Nội Bài, Tân Sơn Nhất hay xây dựng sân bay Long Thành.

Dù sở hữu quy mô vốn hóa thuộc nhóm lớn trên thị trường, cổ phiếu ACV vẫn đang giao dịch trên UPCoM. Kế hoạch chuyển sàn lên HOSE đã được doanh nghiệp đặt ra từ năm 2017 với kỳ vọng hoàn tất vào năm 2019, nhưng đến nay vẫn chưa thể thực hiện.

Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến việc xác định giá trị tài sản khu bay, đây là các hạng mục hạ tầng do Nhà nước đầu tư. Theo Quyết định 2007/QĐ-TTg ban hành cuối năm 2020, ACV được giao quản lý và khai thác các tài sản này nhưng không được tính vào vốn Nhà nước tại doanh nghiệp. Công ty vẫn ghi nhận doanh thu và chi phí phát sinh từ việc khai thác khu bay trong báo cáo tài chính, đồng thời nộp toàn bộ lợi nhuận sau khi trừ chi phí vận hành về ngân sách.

Quy định này ban đầu dự kiến hết hiệu lực vào cuối năm 2025, song theo ban lãnh đạo ACV, thời hạn đã được gia hạn đến hết năm 2026. Doanh nghiệp hiện đã hoàn tất phân loại sơ bộ ranh giới tài sản và dự kiến tiến hành định giá cuối cùng trong thời gian tới. Khi vấn đề này được giải quyết và ý kiến kiểm toán không còn ngoại trừ, ACV sẽ có cơ sở hoàn tất thủ tục niêm yết trên HOSE.

Từ cú sốc đại dịch đến giai đoạn phục hồi

Giống nhiều doanh nghiệp trong ngành hàng không, ACV từng trải qua giai đoạn khó khăn khi đại dịch COVID-19 khiến hoạt động vận tải hàng không gần như đình trệ trong giai đoạn 2020–2021. Lần đầu tiên trong lịch sử, công ty ghi nhận khoản lỗ ròng 354 tỷ đồng trong quý II/2020, trước khi chạm mức lỗ kỷ lục 855 tỷ đồng ở quý III/2021.

Tuy vậy, nhờ nguồn thu tài chính ổn định từ lãi tiền gửi ngân hàng và chênh lệch tỷ giá, ACV vẫn duy trì lợi nhuận dương cho cả năm 2020 và 2021, qua đó giữ được nền tảng tài chính trong giai đoạn khó khăn.

Khi các quốc gia dần mở cửa trở lại từ năm 2022, thị trường hàng không nhanh chóng phục hồi. ACV ghi nhận lợi nhuận ròng 7.122 tỷ đồng trong năm 2022, tăng gấp nhiều lần so với giai đoạn trước. Đà tăng trưởng tiếp tục kéo dài trong hai năm tiếp theo. Đến năm 2024, doanh nghiệp đạt 11.663 tỷ đồng lợi nhuận ròng, tăng 38% so với năm 2023 và là mức cao nhất từ trước đến nay.

Trong năm 2025, doanh thu thuần hợp nhất của ACV đạt 25.960 tỷ đồng, tăng 15% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt 12.071 tỷ đồng, tăng hơn 3% và ghi nhận năm thứ ba liên tiếp lập kỷ lục lợi nhuận.

Tăng trưởng lợi nhuận thấp hơn doanh thu chủ yếu do chi phí tài chính và chi phí quản lý doanh nghiệp gia tăng. Cụ thể, chi phí tài chính ở mức 1.085 tỷ đồng, gấp hơn 10 lần năm trước, nguyên nhân chủ yếu do lỗ chênh lệch tỷ giá cuối kỳ phát sinh 935 tỷ đồng, trong khi năm 2024 không có. Chi phí quản lý doanh nghiệp ở mức 1.472 tỷ đồng, tăng 41%, chủ yếu do trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi 170 tỷ đồng, so với năm trước được hoàn nhập mục này 57 tỷ đồng.

Tính đến ngày 31/12/2025, tổng tài sản hợp nhất của ACV đạt hơn 90.900 tỷ đồng, tăng khoảng 13.600 tỷ đồng so với đầu năm. Cơ cấu tài sản cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt khi doanh nghiệp tăng mạnh đầu tư vào các dự án hạ tầng.

Lượng tiền mặt và tiền gửi của ACV còn khoảng gần 15.000 tỷ đồng, giảm hơn 11.500 tỷ đồng so với đầu năm, trong khi các khoản phải thu ngắn hạn cũng thu hẹp hơn 4.000 tỷ đồng, xuống còn khoảng 8.200 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, tài sản dài hạn tăng mạnh, từ hơn 36.500 tỷ đồng lên khoảng 64.000 tỷ đồng vào cuối năm. Đáng chú ý, giá trị tài sản cố định tăng từ hơn 12.000 tỷ đồng lên gần 25.000 tỷ đồng, còn chi phí xây dựng cơ bản dở dang tăng từ gần 21.000 tỷ đồng lên hơn 35.400 tỷ đồng.

Trong cơ cấu chi phí xây dựng dở dang, dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 chiếm phần lớn với giá trị khoảng 34.190 tỷ đồng, tăng hơn 21.000 tỷ đồng so với đầu năm. Con số này cho thấy nguồn lực tài chính của ACV đang được dồn mạnh vào đại dự án hạ tầng hàng không lớn nhất cả nước.

Liên quan đến dự án này, giữa tháng 1/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành quyết định giao ACV tiếp tục làm chủ đầu tư giai đoạn 2 của sân bay Long Thành.