Sản lượng điều thế giới tăng, doanh nghiệp Việt thận trọng mua nguyên liệu

15/03/2026 - 01:377 phút đọc

margin: 15px auto;" />

Chiều ngày 13/3/2026, Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) tổ chức hội nghị “Tổng kết năm 2025 và triển khai thu mua vụ điều 2026”, đồng thời thảo luận phương hướng hoạt động của ngành trong năm tới.

Xuất khẩu lập kỷ lục mới

Báo cáo tại hội nghị, ông Bạch Khánh Nhựt, Phó Chủ tịch Thường trực VINACAS cho biết, năm 2025 ngành điều Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả ấn tượng khi kim ngạch xuất khẩu nhân điều đạt hơn 5,43 tỷ USD, với gần 798.000 tấn nhân điều được chế biến và xuất khẩu ra thị trường thế giới. So với năm 2024, giá trị xuất khẩu tăng 18,09%, còn sản lượng tăng 4,23%. Đây được xem là bước tiến đáng chú ý của ngành điều. Năm 2024, ngành điều lần đầu đạt mốc 4,6 tỷ USD, vì vậy, việc vượt ngưỡng 5 tỷ USD chỉ sau một năm được đánh giá là thành tích nổi bật.

Theo ông Nhựt, kết quả này phản ánh sự linh hoạt của doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường thế giới năm 2025 có nhiều biến động, đáng chú ý là chính sách thuế đối ứng của Mỹ từng gây khó khăn cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Tuy nhiên, nhờ nỗ lực đàm phán của Chính phủ, cùng sự phối hợp của các hiệp hội và doanh nghiệp hai nước, mức thuế đã được điều chỉnh giảm xuống 20% vào tháng 7/2025 và tiếp tục giảm về 0% vào tháng 11/2025 đối với nhiều mặt hàng nông sản, trong đó có nhân điều.

Dù vậy, xuất khẩu nhân điều sang Mỹ vẫn chịu tác động đáng kể. Năm 2025, lượng nhân điều xuất sang thị trường này giảm 29,3% so với 2024. Riêng trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 8/2025, mức giảm theo từng tháng dao động từ hơn 30% đến gần 42%.

Trước tình hình đó, nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng chuyển hướng sang các thị trường khác, đồng thời gia tăng sản lượng xuất khẩu lên mức kỷ lục, tiệm cận 800.000 tấn. Bên cạnh đó, giá nhân điều bình quân trong năm 2025 tăng khoảng 15,69%, góp phần đưa kim ngạch xuất khẩu của ngành đạt mức cao nhất từ trước tới nay.

Trong nhóm 20 thị trường nhập khẩu nhân điều lớn nhất của Việt Nam năm 2025, khu vực Trung Đông nổi lên như một điểm sáng. Cụ thể, 5 quốc gia gồm UAE, Saudi Arabia, Iraq, Israel và Jordan đã nhập khẩu 79.811 tấn nhân điều, chiếm khoảng 10% tổng lượng xuất khẩu trong năm và tăng 21,06% so với năm 2024.

Ở chiều nguyên liệu, giá điều thô trong năm 2025 dù vẫn ở mức cao nhưng đã có xu hướng giảm từ tháng 2. Đến tháng 6, giá trung bình giảm khoảng 300 USD/tấn so với đầu năm, giúp nhiều doanh nghiệp chế biến cải thiện hiệu quả hoạt động.

Trong khi đó, lượng nhân điều nhập khẩu vào Việt Nam năm 2025 đạt hơn 128.450 tấn, giảm 2,4% về lượng so với năm 2024. Tuy nhiên, giá trị nhập khẩu đạt 883,7 triệu USD, tăng 4,51%.

Theo VINACAS, việc nhập khẩu nhân điều đang gây một số lo ngại khi phần lớn là sản phẩm chất lượng thấp từ một số quốc gia châu Phi, được đưa về Việt Nam để hoàn thiện công đoạn cuối trước khi xuất khẩu. Điều này có nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng chung của sản phẩm nhân điều Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Sản lượng điều toàn cầu tiếp tục tăng

Theo đánh giá của VINACAS, năm 2025 được xem là năm bội thu của ngành điều toàn cầu. Sản lượng điều thô của Bờ Biển Ngà đạt kỷ lục 1,59 triệu tấn, trong đó khoảng 650.000 tấn được chế biến trong nước, phần còn lại xuất khẩu. Trong số đó, khoảng 84% được xuất sang Việt Nam và 14% sang Ấn Độ. Tại Campuchia, sản lượng điều thô đạt hơn 1,1 triệu tấn, với trên 95% lượng điều xuất khẩu sang Việt Nam.

Trong khi đó, sản lượng điều của Ấn Độ đạt gần 625.000 tấn, tương đương năm 2024, còn Ghana đạt khoảng 270.000 tấn, với 58% sản lượng xuất khẩu sang Việt Nam.

Theo thông tin từ Hội nghị Điều thế giới (WCC) tổ chức tháng 2/2026, tổng sản lượng điều thô toàn cầu năm 2025 đạt khoảng 5,85 triệu tấn, tăng mạnh so với niên vụ trước.

VINACAS cho biết mùa vụ điều năm nay tại Việt Nam và nhiều quốc gia sản xuất lớn đang diễn ra khá thuận lợi. Sản lượng điều thô toàn cầu có thể tiếp tục tăng khi nhiều diện tích trồng mới bước vào giai đoạn thu hoạch. Tuy nhiên, một số quốc gia sản xuất điều đang ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến trong nước, có thể tạm thời hạn chế xuất khẩu điều thô trong giai đoạn đầu vụ nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu cho các nhà máy nội địa.

Ngoài ra, việc áp dụng giá xuất khẩu tối thiểu cũng như tăng thuế và phí đối với điều thô tại một số quốc gia châu Phi có thể khiến chi phí nhập khẩu nguyên liệu của doanh nghiệp Việt Nam gia tăng. Trong bối cảnh đó, nguồn cung từ Campuchia và một số quốc gia khác được kỳ vọng sẽ góp phần cân đối nguồn nguyên liệu cho ngành điều Việt Nam trong những tháng đầu vụ.

Về thị trường, giá nhân điều trong nửa đầu năm 2026 được dự báo khó giảm, do giá điều thô vẫn ở mức cao trong khi nguồn cung chưa dồi dào trong quý I và đầu quý II.

Cạnh tranh ngày càng lớn, thị trường tiềm ẩn nhiều rủi ro

Ông Nguyễn Minh Họa, Phó Chủ tịch kiêm Trưởng ban Chính sách VINACAS cho biết, sản lượng điều thô toàn cầu năm 2026 được dự báo khoảng 5,8 triệu tấn, trong đó phần lớn vẫn được chế biến tại Việt Nam.

Tuy nhiên, xu hướng phát triển công nghiệp chế biến tại các nước châu Phi đang diễn ra khá nhanh, có thể tạo ra sự cạnh tranh mới đối với ngành điều Việt Nam.

Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu khoảng 170.000 tấn điều thô từ khu vực Tây Phi. Tuy nhiên, năng lực chế biến tại khu vực này đang tăng mạnh. Riêng tại Bờ Biển Ngà, nhiều nhà máy chế biến đã đi vào hoạt động và bắt đầu xuất khẩu nhân điều ra thị trường quốc tế, trong đó có cả Việt Nam.

Từ thực tế đó, ông Họa cho rằng, các doanh nghiệp cần thận trọng khi thu mua nguyên liệu, chỉ nên mua điều thô khi đảm bảo cân đối hiệu quả sản xuất – kinh doanh. “Thà duy trì sản xuất và giữ việc làm cho người lao động còn hơn mua nguyên liệu bằng mọi giá khi không đảm bảo hiệu quả”, ông Họa nói.

Năm 2025 Việt Nam nhập khẩu điều thô khoảng 4,3 – 4,4 tỷ USD, trong khi kim ngạch nhập khẩu nhân điều đạt khoảng 900 triệu USD. Năm 2026, con số nhập khẩu nhân điều có thể không thấp hơn mức này và thậm chí có khả năng vượt 1 tỷ USD.

Đánh giá về triển vọng thị trường, ông Cao Thúc Uy, Ủy viên Ban Thường vụ VINACAS, Giám đốc Công ty TNHH Cao Phát cho biết, dù nguồn cung điều thế giới đang tăng nhưng nhu cầu tiêu thụ cũng ghi nhận mức tăng trưởng tương ứng, giúp thị trường duy trì khả năng hấp thụ sản lượng. Tuy nhiên, thị trường năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là các xung đột tại Trung Đông đang gây áp lực trực tiếp lên hoạt động giao thương quốc tế.

Theo ông Uy, rất khó dự đoán khi nào xung đột tại khu vực này sẽ kết thúc. Tuy nhiên, trong khoảng một tháng tới, hoạt động kinh doanh với thị trường Trung Đông có thể gặp nhiều hạn chế. Điều này đồng nghĩa với việc ngành điều có thể mất khoảng 10% nhu cầu tiêu thụ từ khu vực này so với năm 2025.

Ngoài ra, chi phí logistics cũng đang gia tăng mạnh. Giá nhiên liệu biến động khiến chi phí vận tải và bảo hiểm tăng đáng kể. Trước đây chi phí vận chuyển từ khu vực cửa khẩu Hoa Lư về cửa khẩu Trà Việt khoảng 200 USD/tấn, nhưng hiện đã tăng lên khoảng 220 USD/tấn.

“Trong bối cảnh thị trường còn nhiều bất ổn, rất khó dự đoán mức tăng của cước vận tải trong thời gian tới”, ông Uy nói.

Bên cạnh đó, thị trường Mỹ cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường khi đang áp dụng mức thuế khoảng 15% trong thời hạn 75 ngày. Đồng thời, cơ cấu tiêu dùng tại Mỹ đang có sự thay đổi khi nhiều chuỗi bán lẻ tăng cường đưa hạnh nhân – sản phẩm được sản xuất nhiều tại bang California vào hệ thống siêu thị, tạo ra cạnh tranh trực tiếp với hạt điều.

“Trong bối cảnh nhiều biến động như hiện nay, các doanh nghiệp nên đi từng bước chắc chắn, đến đâu làm đến đó, tránh những quyết định vội vàng có thể khiến cả ngành phải gánh rủi ro lớn”, ông Uy khuyến nghị.