Sau cột mốc 11,3 tỷ USD, ngành thủy sản bước vào vòng cạnh tranh mới

22/02/2026 - 16:545 phút đọc

(Banker.vn) Kim ngạch đạt 11,3 tỷ USD trong năm 2025 không chỉ phản ánh đà phục hồi của thủy sản Việt Nam, mà còn mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới khi trật tự lợi nhuận và thị phần giữa các doanh nghiệp tôm, cá tra bắt đầu dịch chuyển.

Bức tranh 11,3 tỷ USD và cú nước rút cuối năm

Ngành thủy sản Việt Nam khép lại năm 2025 với cột mốc đáng chú ý: tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 11,3 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước. Động lực tăng tốc đến khá muộn, tập trung ở quý IV khi nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh xuất hàng sang thị trường Mỹ trong bối cảnh lo ngại rào cản thuế quan gia tăng.

margin: 15px auto;" />

Cơ cấu mặt hàng không thay đổi quá nhiều, song tốc độ tăng trưởng cho thấy sự phục hồi rõ nét. Tôm tiếp tục là trụ cột với khoảng 4,65 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024. Cá tra đạt 2,19 tỷ USD, tăng hơn 8%, trong khi nhóm cá biển khác đóng góp khoảng 2,16 tỷ USD, tăng trên 12%.

Ở bình diện doanh nghiệp, xuất khẩu tôm ghi nhận sự hiện diện nổi bật của Stapimex với gần 310 triệu USD. Tuy nhiên, xét tổng thể, hai công ty thuộc hệ sinh thái của “vua tôm” Minh Phú vẫn đạt trên 542 triệu USD, duy trì vị thế dẫn đầu nhóm tôm xuất khẩu. Ở mảng cá tra, Vĩnh Hoàn giữ ngôi số một về giá trị xuất khẩu với 249 triệu USD.

Bức tranh chung là gam màu sáng, nhưng khi đi sâu vào từng phân khúc, sự phân hóa ngày càng rõ. Không chỉ có câu chuyện giữ vững vị thế, thị trường đang chứng kiến những cuộc đổi ngôi về lợi nhuận và sự nổi lên của các “ngựa ô”.

Cá tra: Cuộc đổi ngôi lợi nhuận và chiến lược tái cấu trúc

Tâm điểm của ngành cá tra năm 2025 là màn bứt tốc của Navico (HoSE: ANV). Quý IV/2025 đánh dấu bước ngoặt khi doanh nghiệp này báo lãi gần 252 tỷ đồng, tăng gấp 42 lần cùng kỳ và lần đầu vượt qua Vĩnh Hoàn về lợi nhuận quý kể từ sau khủng hoảng tài chính 2008.

Lũy kế cả năm, Navico ghi nhận doanh thu gần 7.000 tỷ đồng, tăng 42% so với năm trước; lợi nhuận sau thuế tiệm cận 1.000 tỷ đồng, gấp 21 lần năm 2024 và là mức cao nhất trong lịch sử hoạt động. Sự thay đổi này không đến từ yếu tố ngắn hạn mà gắn với chiến lược tái cấu trúc vùng nuôi.

Khu nuôi Bình Phú – quy mô khoảng 600 ha – được chuyển đổi, phân bổ 70% công suất cho cá rô phi và 30% cho cá tra. Theo báo cáo của Chứng khoán SSI hồi tháng 10/2025, cá rô phi đã đóng góp khoảng 20% doanh thu từ đầu năm, trong khi cá tra chiếm khoảng 70%. Đây cũng là doanh nghiệp xuất khẩu cá rô phi lớn nhất cả nước, góp phần đưa kim ngạch mặt hàng này lên 99 triệu USD, tăng 141% so với năm trước. Biên lợi nhuận của cá rô phi được ước tính cao hơn cá tra khoảng 8–10%, tạo dư địa cải thiện hiệu quả kinh doanh.

Bên cạnh đó, lợi thế tự chủ 100% thức ăn và nguồn nguyên liệu giúp Navico giảm phụ thuộc vào biến động bên ngoài, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe tại Mỹ và EU. Một số đánh giá từ Chứng khoán An Bình cho rằng việc cùng được hưởng mức thuế chống bán phá giá 0% tại Mỹ mở ra cơ hội để Navico cạnh tranh sòng phẳng hơn với Vĩnh Hoàn ở thị trường này.

Dù vậy, xét trên bình diện cả năm, Vĩnh Hoàn vẫn duy trì khoảng cách tương đối an toàn. Doanh thu đạt hơn 12.000 tỷ đồng, dù giảm nhẹ 4%, lợi nhuận vẫn tăng 11% lên 1.451 tỷ đồng. Quy mô tài sản, giá trị xuất khẩu và vốn hóa thị trường của Vĩnh Hoàn tiếp tục thể hiện vị thế đầu ngành, cho thấy cuộc cạnh tranh đang bước vào giai đoạn mới nhưng chưa thể khẳng định sự thay thế hoàn toàn.

Tôm: Khoảng cách thu hẹp giữa Minh Phú và Sao Ta

Ở phân khúc tôm, cuộc đua giữa Minh Phú (MPC) và Thực phẩm Sao Ta (FMC) trở nên đáng chú ý hơn trong năm qua.

Quý IV/2025, Sao Ta ghi nhận doanh thu 1.556 tỷ đồng, tăng 14%, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 12% xuống 166 tỷ đồng do phát sinh chi phí liên quan đến thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp. Dù vậy, mức lợi nhuận này vẫn nhỉnh hơn Minh Phú trong cùng kỳ, khi “vua tôm” đạt 132 tỷ đồng, cải thiện mạnh so với khoản lỗ 190 tỷ đồng của quý IV năm trước.

Tính chung cả năm, Minh Phú vẫn giữ vị thế dẫn đầu với doanh thu hơn 14.800 tỷ đồng và lợi nhuận 543 tỷ đồng. Tuy nhiên, quy mô này chưa quay lại mức đỉnh gần 17.000 tỷ đồng của giai đoạn 2018–2019. Trong khi đó, Sao Ta đạt doanh thu kỷ lục gần 8.200 tỷ đồng, tăng 18% và vượt 25% kế hoạch năm; lợi nhuận đạt 417 tỷ đồng. Khoảng cách lợi nhuận giữa hai doanh nghiệp đã thu hẹp đáng kể.

Động lực tăng trưởng của Sao Ta gắn với giai đoạn trở thành thành viên của The PAN Group từ năm 2018. Sự hỗ trợ về tài chính và chiến lược giúp doanh nghiệp mở rộng vùng nuôi, đầu tư nhà máy chế biến mới và đẩy mạnh sản phẩm giá trị gia tăng. Hiện khoảng 65% doanh thu xuất khẩu của Sao Ta đến từ tôm chế biến sâu – phân khúc có giá trị kinh tế cao hơn so với tôm đông lạnh, vốn vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu chung của Việt Nam.

Theo ước tính của Chứng khoán FPT, doanh thu xuất khẩu tôm của Sao Ta tăng trưởng bình quân 8,8%/năm giai đoạn 2018–2024, vượt xa mức tăng trưởng chung của toàn ngành trong cùng kỳ. Tuy nhiên, xét tổng thể, Minh Phú vẫn áp đảo về tổng tài sản, quy mô xuất khẩu, vốn điều lệ và vốn hóa thị trường.

Năm 2025 vì thế không chỉ là cột mốc kim ngạch 11,3 tỷ USD, mà còn là năm tái định hình trật tự trong từng phân khúc. Đằng sau con số tăng trưởng hai chữ số là những chiến lược khác biệt: người giữ vững quy mô, người tái cấu trúc để bứt tốc. Và chính sự phân hóa này có thể sẽ định hình diện mạo ngành thủy sản Việt Nam trong những năm tới.