Sau thanh lọc, nhà băng tìm lại ‘mỏ vàng’ phí bảo hiểm

Bancassurance tăng tốc sau tái cấu trúc

Sau giai đoạn tăng trưởng nóng rồi chững lại bởi những cú sốc niềm tin, kênh phân phối bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) đang âm thầm trở lại đường đua. Không còn những hợp đồng độc quyền “ăn xổi”, không còn mục tiêu bán bằng mọi giá, bancassurance đang được tái cấu trúc theo hướng chuẩn mực hơn, thận trọng hơn và cũng bền vững hơn. Đặc biệt, trong bối cảnh biên lãi thuần co hẹp, áp lực tìm kiếm nguồn thu ngoài lãi ngày càng lớn, bảo hiểm một lần nữa được kỳ vọng trở thành “mỏ vàng” mới của hệ thống ngân hàng từ năm 2026.

Những con số của thị trường bảo hiểm trong năm 2025 cho thấy, bức tranh đang dần sáng lại. Theo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính), trong 11 tháng năm 2025, tổng tài sản của các doanh nghiệp bảo hiểm ước đạt 1,1 triệu tỷ đồng, tăng 9,27% so với cùng kỳ. Tổng số tiền đầu tư trở lại nền kinh tế đạt khoảng 949.308 tỷ đồng, tăng 10,15%, tiếp tục khẳng định vai trò cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn của ngành Bảo hiểm.

Doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường đạt 210.167 tỷ đồng, tăng 3,27%. Trong đó, bảo hiểm phi nhân thọ đạt 79.421 tỷ đồng, bảo hiểm nhân thọ đạt 130.746 tỷ đồng. Đáng chú ý, kênh bancassurance ghi nhận đà tăng trưởng tích cực trở lại, phản ánh rõ nét quá trình phục hồi sau tái cấu trúc. Tại nhóm 8 ngân hàng công bố chi tiết số liệu, thu nhập từ bảo hiểm trong 9 tháng năm 2025 tăng mạnh 22,2%, tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong cơ cấu thu ngoài lãi.

margin: 15px auto;" />

Thực tế cho thấy, giai đoạn khó khăn nhất của thị trường bảo hiểm đã đi qua. Những biến động trong thời gian vừa qua buộc cả ngân hàng lẫn doanh nghiệp bảo hiểm phải nhìn lại mô hình phân phối, cách thiết kế sản phẩm và chất lượng tư vấn cho khách hàng.

Ông Nguyễn Văn Hòa, Thành viên Hội đồng Quản trị Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) đánh giá, năm 2025 đã phát đi những tín hiệu đáng mừng khi mảng bảo hiểm có sự cải thiện rõ rệt. ACB tiếp tục nằm trong nhóm các ngân hàng duy trì nguồn thu dịch vụ từ bancassurance tương đối tốt, cho thấy hiệu quả của chiến lược tái cấu trúc theo hướng bền vững.

Ở góc nhìn thị trường, đại diện Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) cho rằng, những gì đã xảy ra không chỉ là câu chuyện riêng của Việt Nam. Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Khối Ngân hàng bán lẻ Techcombank, nhận định, giai đoạn biến động vừa qua mang lại nhiều bài học quan trọng để xây dựng thị trường bảo hiểm tốt hơn, tương tự chu kỳ từng diễn ra tại Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc), Ấn Độ hay Thái Lan.

Theo ông Tuấn, bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam hiện vẫn chưa có tỷ lệ thâm nhập cao so với các nước trong khu vực, trong khi đây là dòng sản phẩm mang lại giá trị bảo vệ tài chính lâu dài cho người dân. Chính vì vậy, dư địa tăng trưởng của thị trường trong những năm tới là rất lớn và tốc độ tăng có thể nhanh hơn khi niềm tin được khôi phục.

Xu hướng này cũng phù hợp với triển vọng chung của ngành bảo hiểm toàn cầu, được dự báo duy trì tốc độ tăng trưởng trung bình 4 - 5% mỗi năm, nhờ động lực từ chuyển đổi số, đổi mới sản phẩm, mở rộng thị trường mới nổi và nhu cầu bảo vệ tài chính ngày càng gia tăng.

Tại Việt Nam, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ được đánh giá còn nhiều tiềm năng khi nhiều phân khúc vẫn chưa được khai thác đầy đủ, như bảo hiểm trách nhiệm bắt buộc cho xe máy, bảo hiểm nhà ở tư nhân hay bảo hiểm tai nạn cá nhân. Trong cơ cấu hiện tại, bảo hiểm xe cơ giới vẫn giữ vai trò chủ lực, trong khi bảo hiểm tài sản, cháy nổ được kỳ vọng tăng trưởng tốt hơn trong thời gian tới. Song song đó, bảo hiểm sức khỏe và tai nạn cá nhân tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, phản ánh sự dịch chuyển trong nhận thức của người dân về phòng ngừa rủi ro.

“Trụ cột” mới từ năm 2026

Không chỉ dừng lại ở hợp tác phân phối, nhiều ngân hàng đang tiến thêm một bước khi trực tiếp tham gia sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm, nhằm kiểm soát tốt hơn chuỗi giá trị và giữ lại nguồn thu.

Tại Techcombank, doanh thu phí bảo hiểm trong 9 tháng năm 2025 tăng hơn 30% so với cùng kỳ, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng chung. Đáng chú ý, Công ty cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Kỹ thương (Techcom Life) đã chính thức được thành lập và bắt đầu cung cấp sản phẩm cho khách hàng.

Với kinh nghiệm triển khai bảo hiểm nhân thọ từ sớm trên thị trường, Techcombank cho biết ngân hàng hiểu rõ vai trò then chốt của tư vấn và thiết kế sản phẩm phù hợp từng phân khúc. Đại diện ngân hàng kỳ vọng, mảng bảo hiểm nhân thọ sẽ được triển khai theo cách khác biệt, và Techcom Life sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng đóng góp vào tăng trưởng phí và thu nhập ngoài lãi từ năm 2026 trở đi.

ACB cũng xác định bảo hiểm phi nhân thọ là một cấu phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển hệ sinh thái tài chính 5 năm. Với hơn 8 triệu khách hàng cá nhân và 300.000 doanh nghiệp, cùng nền tảng hạ tầng, nhân sự và công nghệ sẵn có, ngân hàng đặt mục tiêu đẩy mạnh các sản phẩm bảo hiểm sức khỏe, tài sản, du lịch nhằm gia tăng giá trị dịch vụ và mở rộng nguồn thu.

Ở góc độ thị trường, cạnh tranh đang gia tăng nhưng quy mô vẫn còn nhiều dư địa. Thống kê cho thấy 5 doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ lớn nhất đang chiếm gần 50% thị phần, với PVI dẫn đầu 18,43%, tiếp theo là Bảo Việt, Bảo Minh, MIC và BIC. Khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và phần còn lại vẫn khá lớn, phản ánh sự phân hóa mạnh.

Lãnh đạo Công ty cổ phần Bảo hiểm Dầu khí Việt Nam (PVI) cho biết, doanh nghiệp nhìn nhận sự xuất hiện của các công ty bảo hiểm mới, trong đó có các doanh nghiệp thuộc ngân hàng, như một yếu tố thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh. Hiện quy mô phí bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam mới tương đương 2,2 - 2,4% GDP, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân 4 - 5% của Đông Nam Á và châu Á; 6 - 7% của thế giới. Điều này cho thấy thị trường còn dư địa tăng trưởng rất lớn, thậm chí có thể tăng gấp đôi.

Với PVI, kênh bancassurance đã được triển khai nhiều năm qua thông qua hợp tác với hơn 20 ngân hàng, song tỷ trọng doanh thu từ kênh này hiện vẫn dưới 5%. Do đó, xu hướng các ngân hàng thành lập công ty bảo hiểm riêng được đánh giá chưa tạo áp lực quá lớn. Thay vì cạnh tranh bằng giảm phí, PVI lựa chọn tập trung vào sản phẩm phù hợp, mức phí hợp lý và chất lượng chăm sóc khách hàng.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, việc nhiều ngân hàng thành lập hoặc nắm cổ phần chi phối tại các công ty bảo hiểm cho thấy xu hướng phát triển mô hình tập đoàn tài chính đa ngành. Khi sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm, ngân hàng có thể cung cấp trọn bộ dịch vụ trong hệ sinh thái và giữ lại toàn bộ nguồn thu, thay vì chia sẻ lợi nhuận cho đối tác.

Có thể thấy, sau giai đoạn thanh lọc, bancassurance đang bước vào một chu kỳ phát triển mới, thận trọng hơn nhưng bền bỉ hơn. Khi niềm tin được xây dựng lại và mô hình kinh doanh được tái cấu trúc theo hướng dài hạn, “mỏ vàng” phí bảo hiểm đang dần lộ diện, hứa hẹn trở thành trụ cột thu ngoài lãi quan trọng của các ngân hàng từ năm 2026.

Thực tế cho thấy, “bóng dáng” ngân hàng đang hiện diện ngày càng rõ trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ, với hàng loạt doanh nghiệp như: ABIC (Agribank sở hữu 52.08%), BIC (BIDV nắm 51.01%), MIC (MB sở hữu 67.68%), VBI (VietinBank nắm 73.40%), OPES (VPBank sở hữu 99.42%), TCGIns (Techcombank góp 11%), BLI (SCB nắm 81.8%), BHV (VietABank nắm 11%) và LPBI (LPBank sở hữu gián tiếp).