Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng nhằm phát huy vai trò trụ cột tư tưởng, văn hóa, bồi đắp tri thức, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí của hoạt động xuất bản

27/03/2026 - 00:035 phút đọc

Thay mặt Ban Bí thư, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Chỉ thị số 04-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới.

Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh xuất bản Việt Nam đã có hơn 70 năm xây dựng và phát triển, đạt nhiều thành tựu quan trọng, giữ vai trò là “vũ khí tư tưởng” sắc bén của Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Đây cũng là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.

Để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với xuất bản, khẳng định và phát huy vai trò trụ cột tư tưởng, văn hóa, bồi đắp tri thức, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí, Ban Bí thư yêu cầu tập trung quán triệt, thực hiện quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả nhiều nội dung quan trọng.

Xuất bản là một lĩnh vực hoạt động tư tưởng sắc bén của Đảng

Chỉ thị 04-CT/TW xác định rõ quan điểm chỉ đạo: “Xuất bản là một lĩnh vực hoạt động tư tưởng sắc bén của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, có nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến, xây dựng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước".

Xuất bản còn là một bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam, xây dựng và bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia, tạo lập giá trị xã hội dẫn dắt, định hướng thẩm mỹ, nâng cao dân trí và phát triển văn hóa; xây dựng, bảo vệ, phát huy giá trị con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo tinh thần đó, xuất bản phải đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của Nhân dân. Ban Bí thư chỉ đạo cần phát triển văn hóa đọc, lấy người đọc là trung tâm, là mục tiêu của hoạt động xuất bản; xây dựng và hình thành thói quen đọc sách trong cộng đồng, hình thành văn hóa đọc.

Cùng đó, Ban Bí thư cũng xác định xuất bản cần đóng vai trò là công cụ chủ đạo trong giáo dục, đào tạo; là một bộ phận quan trọng của ngành công nghiệp văn hóa, góp phần lan tỏa văn hóa, hình thành chuỗi giá trị nội dung số, tài sản số, gia tăng hiệu quả kinh tế và đóng góp vào thành tựu chung của nền kinh tế quốc dân cũng như khả năng cạnh tranh quốc gia.

Xét về góc độ hội nhập toàn cầu, xuất bản là cánh cửa mở rộng giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là công cụ ngoại giao văn hóa quan trọng, góp phần khẳng định và phát huy sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

Đảng và Nhà nước giữ vai trò định hướng và kiến tạo hoạt động xuất bản thông qua các cơ chế, chính sách đầu tư phát triển văn hóa đọc; chính sách đặc thù, đột phá về mô hình thúc đẩy hợp tác công tư; Đặc biệt, triển khai các mô hình quản trị hiện đại như: lãnh đạo công - quản trị tư; đầu tư công - quản lý tư; đầu tư tư - sử dụng công đối với xuất bản, in và phát hành; thúc đẩy sáng tạo nội dung, phát triển mạnh mẽ công nghệ và hạ tầng số, hiện đại hóa hoạt động xuất bản trong kỷ nguyên mới. Xây dựng nền xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại

Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hoạt động xuất bản là nhiệm vụ cấp bách; đòi hỏi đổi mới căn bản chương trình đào tạo, phương pháp quản trị và thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, sáng tạo trong ngành.

Xuất bản cần trở thành ngành kinh tế số

Chỉ thị 04-CT/TW xác định mục tiêu cho xuất bản đến năm 2030 là xây dựng hệ thống xuất bản tinh gọn, mạnh, chất lượng, hiện đại hóa. Đầu tư, xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm; chú trọng thực hiện các nhiệm vụ chính trị, tư tưởng, văn hóa giải trí, khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo. Trong đó, có tập đoàn thực hiện chức năng đối ngoại chiến lược quốc gia.

Chuyển đổi số sâu rộng, đầu tư phát triển hạ tầng, nền tảng công nghệ, nội dung số; ưu tiên xuất bản các ấn phẩm số, số hóa theo hướng đa dạng, sáng tạo, hội nhập trong nước và quốc tế; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào các khâu, các lĩnh vực của hoạt động xuất bản; phát triển hệ thống xuất bản đa phương tiện.

Song hành với chuyển đổi số là phát triển xuất bản điện tử, mục tiêu 100% nhà xuất bản tham gia xuất bản điện tử và ứng dụng chuyển đổi số trong quy trình xuất bản; 80% cơ sở in có công nghệ hiện đại, quy mô và là ngành công nghiệp phụ trợ quan trọng tới năm 2030.

Chỉ thị nêu cao mục tiêu thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa đọc, hình thành các thiết chế văn hóa tạo không gian văn hóa đọc, học tập, sáng tạo trong cộng đồng hướng đến xây dựng phong trào toàn dân đọc sách. Đồng thời, đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế về xuất bản cần được chú trọng.

Mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, đa dạng, hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hoá tinh thần của Nhân dân trong kỷ nguyên mới; trở thành ngành kinh tế số, doanh nghiệp số xuất bản Việt Nam, có năng lực vươn ra toàn cầu; là trung tâm sáng tạo, giao lưu, hợp tác hàng đầu với các nước có hoạt động xuất bản, truyền thông lớn ở khu vực Đông Nam Á và quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Để thực hiện hóa các mục tiêu này, Chỉ thị đã đề ra 9 nhiệm vụ và các giải pháp. Trong đó có nhiệm vụ hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ bản quyền, tăng cường bảo vệ quyền tác giả, nhất là bảo vệ bản quyền trong môi trường số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng về tôn trọng quyền tác giả.

Nhằm phát triển xuất bản số, Chỉ thị 04-CT/TW nhấn mạnh cần xây dựng hạ tầng kỹ thuật số, nền tảng dữ liệu xuất bản số dùng chung toàn ngành. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đa dạng hóa sản phẩm của xuất bản theo hướng số hóa. Khuyến khích doanh nghiệp công nghệ trong nước tham gia phát triển hệ sinh thái xuất bản số.

Một nhiệm vụ quan trọng khác được Chỉ thị nêu ra là xây dựng chiến lược phát triển xuất bản, định vị sản phẩm của xuất bản gắn với công nghiệp văn hóa, phát triển ngành xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại.

Chỉ thị cũng nêu các nhiệm vụ và giải pháp liên quan tới mở rộng hợp tác quốc tế trong tất cả lĩnh vực của xuất bản; nuôi dưỡng và phát triển văn hóa đọc trong các tầng lớp nhân dân; thực hiện mô hình hợp tác công tư để lan tỏa giá trị văn hóa quốc gia; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ yêu cầu phát triển giai đoạn mới.