Tết đến bàn về chọn ngày tốt xấu cho những việc quan trọng

04/02/2026 - 08:008 phút đọc

margin: 15px auto;" />

NGUỒN GỐC LỊCH SỬ VIỆC CHỌN NGÀY TỐT XẤU

Nền tảng cổ xưa

Các phương pháp chọn xem ngày tốt xấu đã có từ hàng nghìn năm, dựa trên sự quan sát các hiện tượng tự nhiên, chu kỳ của mặt trăng, mặt trời và các vì tinh tú để xác định thời điểm tiến hành các sự kiện quan trọng.

Những quan sát hiện tượng tự nhiên của vũ trụ, dần hình thành nên hệ thống lịch pháp và các nguyên tắc chọn ngày giờ trong văn hóa phương Đông, đặc biệt là Trung Hoa và sau đó ảnh hưởng mạnh mẽ đến các nước, trong đó có Việt Nam.

Từ thời Trung Hoa cổ đại, các phương pháp chọn ngày đã được ghi nhận trong các bộ sách sử, như Sử ký Tư Mã Thiên và Sử ký Nhật giả lịch truyện đã ghi lại thời Hán Vũ Đế (năm 23–56 sau Công nguyên) đã triệu các nhà chiêm tinh để hỏi về ngày tốt. Sau khi nghe, Hán Vũ Đế tuyên phán: “Mọi điều nên hay kiêng nên lấy thuyết ngũ hành làm chính”. Kể từ đó, thuyết ngũ hành trong chọn ngày tốt xấu được phát triển.

Có tài liệu nghiên cứu chi tiết phát hiện ra: có gần 200 trường phái chọn ngày tốt, gần đây người ta xếp loại thấy có trên 10 cách chính để chọn ngày. Xin được tóm tắt sau đây:

- Xem ngày theo 12 Trực (Trừ, Phá, Nguy, Bế, Chấp, Thu, Khai, Mãn, Kiên, Thành, Bình, Định).

- Xem theo Ngũ hành (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ).

- Xem theo Nhị Thập Bát Tú (28 sao).

- Xem theo 12 Tinh thứ Phương Đông.

- Xem theo 12 Thần Hoàng Đạo - Hắc đạo.

- Xem theo Lục diệu Khổng Minh .

- Xem theo Cát thần hung thần.

- Xem theo Sinh Khắc Can Chi.

- Xem theo Phong Thủy.

- Xem theo Bát môn.

Những cách thức trên có phương pháp tính và quy tắc rõ ràng, thường được các Thầy áp dụng. Còn nhiều cách khác, không có trên cơ sở phép tính khoa học, chỉ theo truyền miệng hoặc lưu truyền trong dân gian, ít được Thầy sử dụng.

Sách lịch và ứng dụng tại Việt Nam

Đến nay, tại Trung Quốc, Hồng Kông (Trung Quốc), Đài Loan (Trung Quốc) và Việt Nam, thường được lưu truyền và ứng dụng theo cách mà cổ thư đã ghi lại trong bộ sách Hiệp Kỷ Biện Phương Thư của Trung Quốc là một kinh điển từ thời vua Càn Long. Các tác giả thời đó đã sưu tầm, sàng lọc các học thuyết, các sách về trạch cát kim cổ, phê phán và loại bỏ những học thuyết không có lý luận vững chắc, loại bỏ những sách không đáng tin cậy; họ chỉ giữ lại những học thuyết có cơ sở lý luận rõ ràng.

Bộ sách Hiệp kỷ biện phương thư du nhập vào Việt Nam đã được các nhà thuật số Việt Nam coi là bộ sách đồ sộ nhất, nội dung phong phủ, đa diện, có độ chính xác cao, có cơ sở lý luận rõ ràng… được triều đại nhà Nguyễn sử dụng trong các việc quan trọng của triều đình.

Nhà Nguyễn đã giao cho các nhà thuật số nghiên cứu để chọn ngày giờ tốt. Hàng năm nhà vua ra lệnh cho Tòa Khâm thiên giám nghiên cứu, soạn thảo và in ấn kỷ yếu, ban ra cho người dân để làm căn cứ sắp xếp mùa vụ sản xuất, cũng như định ngày tốt xấu để làm những việc hệ trọng. Đây chính là nội dung cuốn sách Ngọc hạp thông thư triều Nguyễn được lưu truyền và ứng dụng phổ biến đến ngày nay.

Tác giả Phan Kế Bính đã truyền lại trong cuốn Phong tục Việt Nam như sau: “Kén thì phải xem đến lịch. Sách lịch do Tòa Khâm thiên giám soạn ra. Mỗi 5 năm vào ngày mùng 1 tháng Chạp, Hoàng đế ngự điện khai trào, các quan Khâm Thiên giám cung tiến ngự điệu khai trào, cung tiến Hiệp Kỷ lịch, rồi Khâm mạng vua mà ban lịch khắp nơi... Ban lịch (trọng thể nhất) là để cho thiên hạ biết chính xác nhất tiết khí, tháng thiếu, tháng đủ, ngày tốt, ngày xấu để tiến hành được đều nhau”.

Ngày nay, tiếp thu và kế thừa những phương pháp được truyền lại, các Thầy đã áp dụng các phương pháp phổ biến, dựa trên tính chất tốt xấu theo ngày của các vì sao, của nhị thập bát tú, của ngày Trực để chọn ra ngày tốt xấu và có người kỹ hơn còn xét đến các yếu tố khác để tránh ngày xung tuổi, xung năm, xung tháng...

Các tư liệu để tham khảo chính hiện nay có: Ngọc hạp thông thư, Đồng công tuyển nhật trạch, Thần bi cát trạch, Trạch cát toàn thư…

Việc chọn được ngày tốt cho những việc quan trọng là rất khó khăn, tốt cho việc này, lại không tốt cho việc khác. Một năm thường có trên dưới 15 cuốn sách lịch, do các mục tiêu và phương pháp khác nhau, nên không giống nhau, thậm chí còn mâu thuẫn nhau, trái ngược nhau (lịch này cho là tốt, lịch khác lại cho là xấu). Tình trạng này làm cho người xem, kể cả Thầy cũng lúng túng cũng không biết chọn thế nào cho đúng hoặc chọn thật chính xác.

Vì vậy, phải nghiên cứu am tường và tổng hợp nhiều cách, nhiều sách lịch thì mới tương đối đầy đủ. Làm được như thế mới thực sự an tâm về những ngày tốt mà mình lựa chọn. Nếu không sẽ khó chọn được ngày giờ thực sự tốt, thậm chí có thể bị phạm sai lầm.

Tác giả phải xem hết các sách lịch của năm 2026, đối chiếu giữa các sách lịch và lập một bảng liệt kê từng ngày trước, trong và sau tết về các công việc quan trọng: xuất hành, khai trương, mở hàng, mở kho, ký kết, đi lễ… Làm cẩn thận như vậy mới lựa chọn được ngày giờ tốt, không phải phân vân.

NGÀY GIỜ TỐT CHO CÁC HOẠT ĐỘNG QUAN TRỌNG TRONG DỊP TẾT NĂM BÍNH NGỌ

Những việc quan trọng thường được mọi người quan tâm nhất trong dịp Tết: Cúng Ông Táo, cúng Tất niên, cúng giao thừa, xuất hành, khai trương, mở hàng, mở kho, đi lễ… Sau đây là những việc quan trọng và các ngày giờ tốt cho các sự kiện.

Cúng Ông Táo

Theo các sách lịch: Lịch vạn niên, Lịch Kỳ môn, Lịch trạch cát duy sự, Lịch ông đồ vạn sự… ngày 23 tháng Chạp là Ất Mùi (người ta coi trọng), thường được lựa chọn để cúng Ông Táo trước 12h trưa. Các giờ đẹp (Hoàng Đạo) trong ngày có Tý, Dần, Mão, Ngọ, Mùi, Dậu, nhưng phải tiễn ông Táo trước 12h00 trưa.

Ngày 23 tháng Chạp là thứ 3 (ngày 10/2/2026), ngày làm việc trong tuần, nhiều gia đình khó thu xếp để cúng đúng ngày này, nên muốn cúng ông Táo trước ngày 23. Vậy có thể chọn các ngày giờ sau:

- 19 tháng Chạp (thứ 6), ngày Tân Hợi, Minh Đường Hoàng Đạo dùng giờ Thìn, Ngọ, Mùi, Tuất, Hợi.

- 20 tháng Chạp (thứ 7), ngày Nhâm Tý, theo lịch vạn sự cát tường của Phùng Phương, có Thanh Long Hoàng Đạo (theo tiết khí), giờ đẹp là giờ Tỵ (9h–11h), theo giờ Hoàng đạo có: Tý, Sửu, Mão, Ngọ, Thân, Dậu.

- 21 tháng Chạp (Chủ nhật), ngày Quý Sửu, theo lịch vạn sự cát tường của Phùng Phương có Minh Đường Hoàng Đạo, giờ đẹp là Mão (5h–7h), theo giờ Hoàng đạo có: Dần, Mão, Tỵ, Thìn, Tuất, Hợi.

- 22 tháng Chạp (thứ 2), ngày Giáp Dần, ngày Tam nương, theo lịch vạn niên có Kim Quỹ Hoàng Đạo, theo lịch van sự cát tường của Phùng Phương, giờ đẹp lên hương là Thìn, Mùi; theo giờ Hoàng Đạo có Tý, Sửu, Thìn, Tỵ, Mùi, Tuất.

Cúng Tất niên

Thông thường cúng Tất niên vào ngày 30 tháng Chạp, ngày cuối cùng của năm, nhưng năm 2025 tháng Chạp chỉ có 29 ngày, do vậy phải cúng Tất niên vào ngày 29 tháng Chạp, ngày Tân Dậu. Các giờ Hoàng Đạo có Tý, Dần, Mão, Ngọ, Mùi, Dậu.

Cúng Tất niên thường diễn ra vào buổi chiều hoặc tối, giờ Dậu (17–19h) là phù hợp nhất.

Tùy thuộc vào lịch trình của từng gia đình và yếu tố vùng miền, một số gia đình muốn cúng Tất niên sớm hơn thì có thể tiến hành từ 25 tháng Chạp đến 28 tháng Chạp.

- Ngày 25 tháng Chạp, ngày Đinh Tỵ, lịch vạn niên và các lịch khác đều là Bảo Quang Hoàng Đạo (Lịch Kỳ môn Vạn niên lịch là Ngọc Đường hoàng đạo), được xếp loại vào ngày Tốt. Giờ Hoàng Đạo có: Sửu, Thìn, Ngọ, Mùi, Tuất, Hợi.

- Ngày 26 tháng Chạp, ngày Mậu Ngọ, theo lịch vạn niên là ngày Thiên lao và các sách lịch khác đều không xếp vào ngày tốt. Nếu dùng, có các giờ Hoàng Đạo: Tý, Sửu, Mão, Ngọ, Thân, Dậu.

- Ngày 27 tháng Chạp, ngày Kỷ Mùi, ngày Tam Nương, lịch vạn niên là ngày Nguyên Vũ (Huyền Vũ). Lịch Vạn Sự Cát tường (của Phùng Phương) và lịch Cát tường của Nguyễn Mạnh Linh có Ngọc Đường Hoàng Đạo. Nếu dùng có các giờ Hoàng Đạo: Dần, Mão, Tỵ, Thân, Tuất, Hợi.

- Ngày 28 tháng Chạp, ngày Canh Thân, lịch vạn niên là ngày Tư mệnh Hoàng Đạo, được các lịch xếp vào ngày rất tốt. Giờ Hoàng Đạo: Tỵ, Sửu, Thìn, Tỵ, Mùi, Tuất.

CHỌN NGÀY GIỜ TỐT CHO CÁC VIỆC QUAN TRỌNG TRONG VÀ SAU TẾT

Sau đây là những việc quan trọng thường được quan tâm nhất như: khai trương, mở hàng, mở kho, đi lễ… (xin xem bảng lập thành). Xin lưu ý một số điều:

Các sách lịch năm 2026 vẫn có những đánh giá ngày tốt xấu khác nhau, nhưng giờ tốt tiến hành vẫn là giờ Hoàng Đạo trong ngày:

- Ngày Xuất hành: có các ngày âm 1, 4, 5, 6, 7, 8, 10. Trong đó nhiều lịch chọn là các ngày: 1, 4, 7, 10.

- Ngày khai trương, có các ngày âm 1, 2, 4, 5, 7, 8, 9, 10. Trong đó có nhiều lịch chọn là: 1, 4, 7, 10.

- Ngày mở hàng: 1, 4, 7, 9, 10.

- Ngày mở kho: 1, 5, 6, 9, 10.

Xin lưu ý, theo cổ thư: Tránh khai trương, mở cửa hàng vào ngày Tam nương (3, 7, 13, 22); Kỵ xuất hành, khai trương vào ngày Nguyệt kỵ (5, 14, 23)

Một số lịch vẫn chọn ngày này (5, 7) để khai trương, mở cửa hàng. Nếu bạn vẫn phải làm vào những ngày đó thì tuỳ duyên vậy.

- Ngày đi lễ: Một số lịch cho rằng ngày nào đi lễ cũng tốt. Lịch Cát tường của Nguyễn Mạnh Linh có bảng lập thành ghi tốt cho đi lễ là tất cả các ngày từ mồng 1 đến mồng 10.

Tuy vậy, theo Đạo giáo Thần tiên (Thần tiên bi truyền Ngọc hạp chọn ngày lễ tốt), Tiên ông Hứa Chân Quân đã chỉ ra rằng: Ngày đi lễ (tế lễ, cúng lễ) nên chọn những ngày Thần chứng (có thần chứng giám) và tránh những ngày Thần cách (uế kỵ dơ bẩn không có thần chứng). Nếu bạn tin vào lời khuyên này thì ưu tiên chọn những ngày tốt cho tế lễ, cúng lễ sau đây: mồng 3 (Giáp Tý), mồng 4 (Ất Sửu), mồng 6 (Đinh Mão), mồng 7 (Mậu Thìn), mồng 8 (Kỷ Tỵ) và tiếp sau nữa là các ngày âm lịch của tháng Giêng: 19, 24, 25, 28.

Sau đây là bảng lập thành các ngày tốt theo mục đích nói trên

Bảng lập thành các ngày tốt cho mục đích được nhiều sách lịch chọn lọc.