Trí tuệ nhân tạo tại Trung Quốc đang phát triển cỡ nào?

Dòng vốn trăm triệu USD

Trong vòng hai năm trở lại đây, trí tuệ nhân tạo đã trở thành một trong những lĩnh vực sôi động nhất của công nghệ Trung Quốc. Hàng loạt mô hình ngôn ngữ lớn được tung ra thị trường, các startup AI liên tiếp gọi vốn và niêm yết, còn những tập đoàn công nghệ đầu ngành đẩy mạnh tích hợp AI vào hệ sinh thái sản phẩm. Quy mô và tốc độ mở rộng cho thấy ngành này đã bước sang giai đoạn tăng trưởng thực chất, vượt khỏi phạm vi thử nghiệm.

margin: 15px auto;" />

Một trong những động lực quan trọng là chiến lược phát triển mô hình mã nguồn mở. Sau khi DeepSeek gây chú ý với mô hình đạt hiệu năng cao nhưng sử dụng nguồn lực tiết kiệm, nhiều phòng thí nghiệm AI trong nước nhanh chóng đi theo hướng công khai mô hình để cộng đồng khai thác. Cách làm này giúp giảm đáng kể chi phí cho nhà phát triển và doanh nghiệp, đồng thời rút ngắn thời gian thương mại hóa.

Tiêu biểu là các mô hình Qwen của Alibaba. Doanh nghiệp cho biết đã phát hành hơn 400 phiên bản Qwen mã nguồn mở, ghi nhận hơn một tỷ lượt tải xuống tính đến đầu tháng gần đây. Trên nền tảng Hugging Face, Qwen từng vượt qua Llama để trở thành mô hình mở được tải nhiều nhất vào tháng 9 năm ngoái. Việc các công ty quốc tế như Airbnb triển khai Qwen cho dịch vụ khách hàng cho thấy sản phẩm AI từ Trung Quốc đang được ứng dụng trong môi trường kinh doanh toàn cầu.

Dữ liệu từ OpenRouter cho thấy, tỷ lệ sử dụng mô hình mở trên toàn cầu đã tăng mạnh từ 1,2% cuối năm 2024 lên gần 30% trong năm sau đó. Trong làn sóng này, các mô hình do doanh nghiệp Trung Quốc phát triển chiếm tỷ trọng đáng kể, phản ánh sức lan tỏa của chiến lược “mở” trong hệ sinh thái AI nội địa.

Song song với mở rộng công nghệ là dòng vốn quy mô lớn. Thị trường Hồng Kông (Trung Quốc) chứng kiến làn sóng niêm yết đáng chú ý khi Z.ai và MiniMax lần lượt huy động 560 triệu USD và 620 triệu USD trong tháng 1. Giá cổ phiếu tăng mạnh sau khi lên sàn cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đối với tiềm năng tăng trưởng của AI.

Áp lực phải nhanh chóng chứng minh khả năng thương mại hóa khiến nhiều startup đẩy nhanh lộ trình IPO. Thay vì chỉ dựa vào vốn mạo hiểm, doanh nghiệp tìm kiếm nguồn lực từ thị trường công khai để duy trì đầu tư vào hạ tầng tính toán và nghiên cứu mô hình mới. Điều này tạo ra chu trình công nghệ được phát hành rộng rãi, ứng dụng gia tăng, và dòng tiền quay trở lại hỗ trợ phát triển sản phẩm.

AI đi vào nhà máy, thương mại điện tử

Nếu giai đoạn đầu tập trung vào xây dựng mô hình, thì hiện nay trọng tâm đang chuyển sang triển khai thực tế. AI được tích hợp ngày càng sâu vào sản xuất, thương mại điện tử và robot công nghiệp. Doanh nghiệp sử dụng mô hình để tối ưu dây chuyền, dự báo bảo trì thiết bị và nâng cao năng suất. Trong lĩnh vực bán lẻ trực tuyến, AI hỗ trợ cá nhân hóa đề xuất, tự động hóa chăm sóc khách hàng và phân tích dữ liệu tiêu dùng theo thời gian thực.

Theo bà Deepika Giri của International Data Corporation (IDC), công nghệ này đang trở nên phổ biến trong nhiều ngành. Dù không phải mọi mô hình đều đạt mức hiệu năng cao nhất, tốc độ tích hợp vào hoạt động sản xuất và dịch vụ diễn ra nhanh chóng, góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa AI.

Chính phủ Trung Quốc cũng thúc đẩy mạnh việc ứng dụng AI trong sản xuất thông qua các kế hoạch hành động nâng cấp công nghiệp. Các tập đoàn công nghệ lớn như Tencent và ByteDance đầu tư phát triển nền tảng AI riêng, đồng thời tích hợp vào hệ sinh thái trò chơi, truyền thông số và dịch vụ đám mây.

Dĩ nhiên, con đường phía trước còn nhiều thách thức. Việc phát triển mô hình thế hệ mới đòi hỏi năng lực tính toán lớn và chi phí cao. Thị trường nội địa thường yêu cầu mức tùy chỉnh sâu theo từng ngành, làm gia tăng chi phí triển khai. Một số chuyên gia cho rằng đây là bài toán dài hạn về hiệu quả đầu tư và khả năng tạo doanh thu bền vững.

Dù vậy, lợi thế của Trung Quốc nằm ở khả năng triển khai nhanh trên quy mô lớn. Với hệ sinh thái sản xuất mạnh, thị trường người dùng đông đảo và nền tảng thương mại điện tử phát triển, các giải pháp AI có thể được thử nghiệm và điều chỉnh trong thời gian ngắn. Mô hình mở giúp mở rộng cộng đồng nhà phát triển, còn ứng dụng thực tiễn tạo động lực cải tiến liên tục.

Từ hàng trăm mô hình được phát hành, hơn một tỷ lượt tải xuống, cho tới các đợt huy động vốn hàng trăm triệu USD, AI đã trở thành một trụ cột mới trong cấu trúc công nghệ của nền kinh tế này. Thay vì chỉ dừng ở nghiên cứu, công nghệ đang được đưa thẳng vào dây chuyền sản xuất, nền tảng số và dịch vụ tiêu dùng. Đó là dấu hiệu cho thấy ngành AI Trung Quốc đang tăng về số lượng doanh nghiệp, mở rộng về chiều sâu ứng dụng và quy mô thị trường.