Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 thấp nhất kể từ năm 1991

05/03/2026 - 23:344 phút đọc

Trung Quốc đã đặt mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức thấp kỷ lục 4,5-5%, lần đầu tiên kể từ năm 1991 con số này giảm xuống dưới 5%, phản ánh chiến lược kinh tế đang chuyển dịch ra khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu sang mô hình mà các nhà lãnh đạo hy vọng sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc từ bên ngoài.

Thủ tướng Lý Khắc Cường đã công bố mục tiêu cho năm 2026 trong phiên khai mạc Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc (NPC), cuộc họp nghị viện thường niên của Trung Quốc, bắt đầu từ ngày 5/3/2026.

Phát biểu trước gần 3.000 đại biểu tập trung tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, ông Lý Khắc Cường mô tả năm 2025 là một năm “thực sự đáng chú ý” với “những diễn biến sâu sắc và phức tạp cả trong và ngoài nước”, theo báo cáo công tác của chính phủ.

Trung Quốc cũng công bố dự thảo kế hoạch 5 năm lần thứ 15, chiến lược kinh tế cho giai đoạn 2026-2030, sẽ được chính thức bỏ phiếu vào tuần tới. Kế hoạch này bao gồm các chương về thúc đẩy tiêu dùng và tăng cường đổi mới, những ưu tiên chính của Trung Quốc trong 5 năm tới.

Mục tiêu GDP thấp phản ánh sự chuyển dịch sang cái mà Bắc Kinh gọi là “tăng trưởng chất lượng cao” – tăng trưởng dựa trên các ngành công nghệ cao và cải cách cơ cấu thay vì các động lực truyền thống là xây dựng và xuất khẩu.

Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với những áp lực giảm sút đối với tăng trưởng kinh tế, chẳng hạn như dân số già hóa, lĩnh vực bất động sản đang gặp khó khăn, nhu cầu nội địa yếu và sự chậm lại dự kiến ​​khi một quốc gia vươn lên thang thu nhập cao hơn.

“Năm nay là một năm khá quan trọng đối với cải cách cơ cấu”, Dan Wang, Giám đốc phụ trách Trung Quốc của Eurasia Group, một công ty tư vấn rủi ro chính trị, cho biết. Ông Wang nói rằng Trung Quốc đang tận dụng thỏa thuận ngừng chiến thương mại một năm với Mỹ để tập trung vào cải cách nền kinh tế, chuyển hướng khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào xuất khẩu, trong khi mục tiêu thấp hơn cũng phản ánh “khả năng chịu đựng thất nghiệp cao hơn”.

Ông Lý Khắc Cường đã công bố mục tiêu tỷ lệ thất nghiệp đô thị ở mức 5,5% và cam kết tạo ra hơn 12 triệu việc làm mới ở khu vực đô thị, các mục tiêu này phù hợp với những năm trước. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng việc Trung Quốc chuyển hướng sang ưu tiên các ngành công nghệ cao có thể gây rủi ro cho hàng triệu công nhân lao động phổ thông.

Ông Guo Shan, đối tác kiêm kinh tế trưởng tại Hutong Research, một công ty tư vấn chuyên nghiệp cho biết, mục tiêu khiêm tốn này dù sao cũng thể hiện sự tự tin khi Trung Quốc chỉ cần đạt mức tăng trưởng 4,3% trong thập kỷ tới để đạt được mục tiêu trở thành quốc gia phát triển trung bình vào năm 2035.

“Sau khi đối phó với Mỹ nhưng vẫn tăng trưởng 5% vào năm 2025, Trung Quốc có lẽ đã tự tin hơn trong việc đặt ra và thực hiện mục tiêu tăng trưởng của Trung Quốc”, ông Guo nói.

Trung Quốc và Mỹ đã nhất trí tạm ngừng cuộc chiến thương mại trong một năm vào tháng 10/2025, với các cuộc đàm phán tiếp theo dự kiến ​​diễn ra trong tháng này trước chuyến thăm dự kiến ​​của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh vào ngày 31/3.

Mặc dù cuộc chiến thương mại đã gây gián đoạn cho chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là những chuỗi cung ứng có nguồn gốc từ Trung Quốc, tuy nhiên nước này đã kết thúc năm 2025 với thặng dư thương mại kỷ lục 1 nghìn tỷ đô la. Thủ tướng Lý Khắc Cường cho biết “kỷ luật tài chính và kinh tế” là ưu tiên hàng đầu trong năm 2026.

“Với việc Mỹ áp thuế và các hành động khác không chỉ đối với Trung Quốc mà còn đối với thế giới, Trung Quốc dường như coi 5 năm tới là cơ hội để mình đóng vai trò tích cực hơn trong môi trường toàn cầu”, ông Guo nói, lưu ý rằng báo cáo công tác của chính phủ đã thảo luận về tầm quan trọng của các dòng chảy kinh tế quốc tế.

Trong số các mục tiêu được đề ra trong kế hoạch 5 năm, kế hoạch giảm phát thải carbon của Trung Quốc đã được các chuyên gia khí hậu xem xét kỹ lưỡng. Kế hoạch này kêu gọi giảm 17% cường độ carbon – lượng CO2 thải ra trên mỗi đơn vị hoạt động kinh tế – vào năm 2030.

Li Shuo, giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc tại Viện Chính sách Hiệp hội Châu Á, cho biết mục tiêu này “sẽ khiến Trung Quốc không đạt được cam kết giảm cường độ carbon hơn 65% so với mức năm 2005 vào cuối thập kỷ này”.

Những thách thức trong nửa đầu thập kỷ – bao gồm đại dịch COVID-19 và sự phụ thuộc vào công nghiệp nặng – đồng nghĩa với việc Trung Quốc đã không giảm được cường độ carbon đủ mức trong giai đoạn 2020-2025 để đạt được mục tiêu năm 2030.

Dữ liệu được công bố gần đây cho thấy cường độ carbon của Trung Quốc đã giảm 12% trong giai đoạn 2020-2025, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 18% được đề ra trong kế hoạch 5 năm lần thứ 14. “Mục tiêu 17% được đề xuất hôm nay cho thấy một sự điều chỉnh âm thầm, thực chất là thừa nhận mức độ khó khăn của mục tiêu ban đầu năm 2030”, ông Li nói.

Trung Quốc cũng công bố ngân sách năm 2026, trong đó bao gồm mức tăng 7% chi tiêu quốc phòng, giảm nhẹ so với những năm trước.

Một trọng tâm quan trọng khác là thúc đẩy nhu cầu nội địa, điều mà các nhà kinh tế cho rằng rất cần thiết cho sự ổn định kinh tế lâu dài của Trung Quốc. Các kế hoạch kinh tế được công bố hôm nay đã nhắc lại mục tiêu này tuy nhiên cung cấp rất ít chi tiết về cách thức đạt được điều đó. Năm ngoái, một bài xã luận trên truyền thông nhà nước cho rằng tiêu dùng nên được quản lý với “sự nghiêm ngặt tương tự” như sản xuất, một sự chuyển dịch từ trọng tâm truyền thống vào công nghiệp nặng để kích thích tăng trưởng.