Trước giờ G nâng hạng: Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào "bài thi sát hạch"

20/03/2026 - 14:504 phút đọc

(Banker.vn) Kỳ đánh giá giữa kỳ đang đặt ra những yêu cầu cao hơn, khi các cải cách cần được kiểm chứng trong thực tế để đảm bảo thị trường đủ năng lực vận hành và tiếp nhận dòng vốn quy mô lớn.

Kỳ đánh giá tháng 3: Trọng tâm thể hiện ở khả năng vận hành

Quy trình đánh giá giữa kỳ của FTSE Russell trong tháng 3/2026 được triển khai theo nhiều cấp độ, phản ánh cách tiếp cận thận trọng và toàn diện của tổ chức xếp hạng này đối với một thị trường đang trong quá trình chuyển đổi.

Mở đầu là cuộc họp của Ủy ban Tư vấn Phân loại Quốc gia vào ngày 3/3/2026, nơi các tiêu chí kỹ thuật và những thay đổi chính sách gần đây của Việt Nam được rà soát bước đầu.

Tiếp đó, ngày 10/3/2026, các nội dung này được đưa ra thảo luận tại Ủy ban khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đây là cấp đánh giá có ý nghĩa quan trọng, bởi không chỉ xem xét mức độ đáp ứng tiêu chí mà còn phản ánh góc nhìn của các nhà đầu tư trong khu vực, những đối tượng đang trực tiếp phân bổ vốn vào các thị trường mới nổi. Các vấn đề liên quan đến khả năng tiếp cận, tính minh bạch và mức độ thuận tiện trong giao dịch thường được mổ xẻ kỹ tại cấp này.

Đến ngày 19/3/2026, Hội đồng Tư vấn Chính sách tiến hành bước rà soát cuối cùng, tổng hợp các đánh giá trước đó để đưa ra khuyến nghị mang tính định hướng. Kết quả của kỳ đánh giá này này dự kiến sẽ được công bố vào ngày 7/4/2026.

margin: 15px auto;" />

Điểm đáng chú ý là kỳ rà soát lần này không đơn thuần dừng ở việc xác nhận Việt Nam có đáp ứng các tiêu chí phân loại hay không. Song song với đó, FTSE Russell còn đánh giá khả năng triển khai thực tế của các cải cách, từ đó cân nhắc phương án đưa thị trường vào bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series theo lộ trình phù hợp. Điều này đặc biệt quan trọng, bởi việc được nâng hạng về mặt danh nghĩa sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu thị trường chưa sẵn sàng tiếp nhận dòng vốn quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với thị trường Việt Nam đã có sự thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây, trọng tâm là tháo gỡ các rào cản về quy định, thì hiện nay yếu tố then chốt lại nằm ở khả năng vận hành thực tế. Các cơ chế mới như giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF), hay mở rộng quyền tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài, cần được kiểm chứng trong điều kiện giao dịch bình thường, với khối lượng và tần suất đủ lớn.

Chào đón và giữ chân dòng vốn ngoại

Một trong những tiêu chí quan trọng nhất là khả năng nhà đầu tư tổ chức nước ngoài giao dịch thông qua các nhà môi giới toàn cầu. Đây là điều kiện then chốt để các quỹ mô phỏng chỉ số có thể triển khai danh mục một cách hiệu quả, đồng thời kiểm soát rủi ro theo chuẩn quốc tế.

Trong thời gian qua, Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể nhằm cải thiện khả năng tiếp cận thị trường. Việc từng bước tháo gỡ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, triển khai cơ chế không cần nộp tiền trước và xây dựng quy trình xử lý giao dịch thất bại đã giúp thị trường tiệm cận các tiêu chuẩn của nhóm mới nổi.

Thông tư 08/2026, có hiệu lực từ ngày 3/2/2026, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý khi điều chỉnh đồng bộ nhiều nội dung liên quan đến giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài, nghĩa vụ thanh toán và cơ chế vận hành tài khoản. Đây là nền tảng quan trọng để các cải cách đi vào thực tế.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở khả năng vận hành đồng bộ của hệ thống. Các công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký và hệ thống thanh toán cần phối hợp hiệu quả để đảm bảo giao dịch được xử lý thông suốt.

Theo ước tính của Công ty chứng khoán Vietcap, chỉ riêng 5 công ty chứng khoán lớn nhất Việt Nam đã có tổng năng lực NPF gần 5 tỷ USD, cao hơn đáng kể so với nhu cầu dự kiến từ các quỹ mô phỏng chỉ số, khoảng 1 đến 1,5 tỷ USD. Dù vậy, yếu tố quyết định không nằm ở quy mô, mà ở tính ổn định trong thực tế.

Kỳ đánh giá giữa kỳ tháng 3 mang ý nghĩa như một bài thi sát hạch đối với toàn bộ hệ thống thị trường. Nếu kết quả tích cực, Việt Nam sẽ tiến gần hơn tới mốc nâng hạng chính thức vào tháng 9/2026 và mở ra lộ trình tham gia các bộ chỉ số toàn cầu.