“Bước ngoặt” pháp lý cho tài sản số từ năm 2026
03/01/2026 - 10:173 phút đọc
(Banker.vn) Từ ngày 1/1/2026, tài sản số chính thức được công nhận là một loại tài sản hợp pháp trong hệ thống pháp luật Việt Nam theo Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025. Việc luật hóa tài sản số không chỉ khép lại “vùng xám” pháp lý kéo dài nhiều năm, mà còn mở ra nền tảng thể chế mới cho thị trường tài sản mã hóa, kinh tế số và các kênh huy động nguồn lực cho doanh nghiệp.
Từ thí điểm thị trường tài sản mã hóa đến luật hóa tài sản số
Trước thời điểm Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025 chính thức có hiệu lực, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa. Đây được xem là bước đi bản lề, đặt nền móng thể chế cho một lĩnh vực mới, đồng thời tạo “độ trễ chính sách” cần thiết để thị trường thích nghi trước khi bước vào giai đoạn vận hành chính thức từ năm 2026.
Chia sẻ Diễn đàn Quản trị Doanh nghiệp Việt Nam 2025, ông Nguyễn Đức Thuận - Chủ tịch Hội Các nhà Quản trị Doanh nghiệp Việt Nam (VACD) nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn “bản lề” trên hành trình hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Theo ông, để đạt được mục tiêu này, cần tìm kiếm những thị trường mới và kênh huy động vốn mới; trong đó, tài sản số có thể đóng vai trò như một động lực tăng trưởng bổ sung cho nền kinh tế.
Một điểm nhấn quan trọng tại diễn đàn là sự thay đổi trong cách nhìn nhận bản chất của tài sản số. Theo các chuyên gia, vấn đề cốt lõi không nằm ở yếu tố “số”, mà nằm ở chữ “tài sản”. Khi đã là tài sản, thì phải có đầy đủ các thuộc tính pháp lý về sở hữu, định giá, chuyển nhượng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
TS. Trần Quý - Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam cho rằng tài sản số về bản chất là tài sản thật được “ánh xạ” vào môi trường số. Do đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là công nghệ, mà là tư duy pháp lý và phương thức quản lý mới. Theo ông, hệ sinh thái tài sản số cần được nhìn nhận một cách đầy đủ, bao gồm tài sản số, các nhà cung cấp dịch vụ liên quan, cùng các khâu hỗ trợ như lưu ký, thẩm định và giám sát.
Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần của Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025, khi đặt tài sản số trong khuôn khổ Bộ luật Dân sự, thay vì coi đây là một loại “tài sản đặc thù” nằm ngoài hệ thống pháp luật hiện hành.
margin: 15px auto;" />Kênh dẫn vốn mới cho doanh nghiệp?
Một trong những kỳ vọng lớn nhất khi tài sản số được công nhận pháp lý là khả năng mở ra các kênh huy động và luân chuyển vốn mới cho nền kinh tế. Theo phân tích của nhiều chuyên gia, một nghịch lý lâu nay của Việt Nam là vốn bị “giam” nhiều trong thế chấp/cầm cố cho ngân hàng để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ.">tài sản đảm bảo truyền thống, đặc biệt là bất động sản, khiến dòng vốn cho đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ còn hạn chế.
Trong bối cảnh đó, tài sản số nếu được quản lý tốt có thể trở thành một lớp tài sản mới, giúp tăng tốc độ quay vòng vốn và giảm sự phụ thuộc quá mức vào các hình thức bảo đảm truyền thống. Việc tài sản số chính thức bước ra khỏi “vùng xám” từ ngày 01/01/2026 được kỳ vọng sẽ tạo thêm không gian chính sách để thử nghiệm những mô hình tài chính mới, phù hợp hơn với nền kinh tế số.
Luật hóa tài sản số và triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa cũng đồng nghĩa với việc thị trường sẽ được sàng lọc. Những hoạt động thiếu minh bạch, dựa trên kỳ vọng đầu cơ ngắn hạn sẽ khó tồn tại trong môi trường có khung pháp lý rõ ràng. Thay vào đó, các chủ thể tham gia buộc phải tuân thủ chuẩn mực về quản trị, công bố thông tin và trách nhiệm pháp lý.
Ở góc độ này, Luật Công nghiệp Công nghệ số 2025 và Nghị quyết 05 không chỉ mở ra cơ hội, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về kỷ cương thị trường. Đây là điều kiện cần để tài sản số thực sự trở thành một động lực tăng trưởng mới, thay vì lặp lại các chu kỳ “nóng - lạnh” thiếu bền vững.