Dòng vốn xanh – Dòng chảy bền vững của doanh nghiệp Việt

14/02/2026 - 15:025 phút đọc

(Banker.vn) Trong làn sóng dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu, ESG không còn là lựa chọn mang tính hình thức. Với nhiều doanh nghiệp Việt, phát triển bền vững đang trở thành chìa khóa tiếp cận vốn dài hạn và mở ra dư địa tăng trưởng mới.

Khi ESG trở thành ‘tấm hộ chiếu’ của dòng vốn dài hạn

Tại Việt Nam, dù thị trường vốn xanh vẫn trong giai đoạn hình thành, những chuyển động vài năm gần đây cho thấy ESG đã thấm sâu hơn vào chiến lược của nhiều doanh nghiệp lớn. Từ cách huy động vốn, tổ chức sản xuất đến quản trị doanh nghiệp, yếu tố bền vững đang được tích hợp như một phần của cấu trúc tăng trưởng mới, đặc biệt với những doanh nghiệp định vị mình trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

margin: 15px auto;" />

Một trong những thay đổi rõ nét nhất nằm ở cách doanh nghiệp tiếp cận thị trường vốn. Bên cạnh tín dụng ngân hàng truyền thống, các công cụ tài chính gắn với tiêu chí bền vững như trái phiếu xanh, trái phiếu liên kết bền vững hay các khoản vay có điều kiện ESG ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong chiến lược huy động vốn của doanh nghiệp Việt.

Trong nhóm doanh nghiệp tiêu dùng, Vinamilk là ví dụ điển hình cho cách ESG được tích hợp trực tiếp vào chiến lược tài chính và vận hành. Việc nhiều nhà máy và trang trại đạt chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn quốc tế phản ánh quá trình đầu tư bài bản vào nông nghiệp bền vững, năng lượng sinh khối và mô hình kinh tế tuần hoàn. Ở tầm nhìn dài hạn, Vinamilk cũng là doanh nghiệp sữa đầu tiên tại Việt Nam công bố lộ trình hướng tới Net Zero vào năm 2050, đồng hành cùng cam kết của Chính phủ tại COP26. ESG vì thế không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí vận hành, mà còn mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn xanh và thị trường quốc tế.

Ở lĩnh vực công nghệ, FPT tiếp cận ESG từ một góc độ khác, coi đây là nền tảng để xây dựng giá trị dài hạn. Sau hơn một thập niên thực hành các nguyên tắc bền vững, những năm gần đây FPT triển khai ESG trên quy mô toàn diện, từ nội bộ đến hệ sinh thái đối tác. Chiến lược phát triển bền vững của Tập đoàn xoay quanh quản trị minh bạch, môi trường làm việc chất lượng cao, trách nhiệm môi trường và đồng hành cùng cộng đồng. Việc đặt mục tiêu Net Zero vào năm 2040, cùng các giải pháp công nghệ hỗ trợ tín dụng xanh và quản trị phát thải, cho thấy ESG đang trở thành một phần năng lực cạnh tranh cốt lõi.

Ở lĩnh vực tài chính, HDBank đang từng bước hình thành hệ sinh thái tài chính xanh, tập trung vào nông nghiệp bền vững, năng lượng tái tạo, y tế, giáo dục và doanh nghiệp xã hội. Từ năm 2019 đến nay, ngân hàng đã huy động nguồn vốn đáng kể từ các tổ chức quốc tế cho năng lượng tái tạo và giải ngân lũy kế hơn 31.000 tỷ đồng cho các dự án xanh. Việc phân loại rủi ro môi trường và xã hội đối với toàn bộ khoản vay doanh nghiệp cho thấy ESG đã được đưa vào trung tâm quản trị rủi ro tín dụng, thay vì chỉ dừng ở các hoạt động mang tính bổ trợ.

Điểm chung của các doanh nghiệp này là nhận thức sớm rằng ESG không chỉ giúp ‘làm đẹp hồ sơ’, mà trực tiếp tác động đến chi phí vốn, khả năng tiếp cận dòng tiền dài hạn và sức chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Từ sáng kiến xanh đến trục tăng trưởng bền vững

Theo TS Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế tư nhân (Ban IV), nhận thức và chất lượng thực hành ESG của doanh nghiệp Việt đã có những chuyển biến rõ nét trong khoảng ba năm trở lại đây. Các chính sách hỗ trợ như ưu đãi lãi suất cho doanh nghiệp và dự án mang tính ESG theo tinh thần Nghị quyết 68 được đánh giá là bước đi tích cực, giúp giảm bớt gánh nặng chi phí trong giai đoạn đầu chuyển đổi. Trong bối cảnh Việt Nam xác định kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn là những động lực tăng trưởng mới, việc khuyến khích doanh nghiệp theo đuổi phát triển bền vững được xem là hướng đi phù hợp với quỹ đạo dài hạn.

Thực tế cho thấy, nếu ở giai đoạn đầu ESG thường được triển khai dưới dạng các sáng kiến riêng lẻ mang tính thử nghiệm, thì hiện nay nhiều doanh nghiệp Việt đang chuyển sang cách tiếp cận có hệ thống hơn. Phát triển bền vững dần được coi là một trục xuyên suốt trong chiến lược dài hạn, gắn chặt với hoạt động kinh doanh cốt lõi. GELEX (HOSE: GEX) là một ví dụ tiêu biểu cho quá trình chuyển đổi đó, khi tái cấu trúc danh mục đầu tư theo hướng ưu tiên năng lượng sạch, tiết kiệm năng lượng và minh bạch quản trị, qua đó tạo nền tảng tiếp cận các nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý hơn.

Ở góc nhìn rộng hơn, ESG đang thúc đẩy sự thay đổi căn bản trong tư duy điều hành của doanh nghiệp Việt. Những yếu tố từng được coi là ‘phi tài chính’ như phát thải carbon, an toàn lao động hay chuỗi cung ứng có trách nhiệm nay dần trở thành tiêu chí đánh giá hiệu quả quản trị. Dù con đường chuyển đổi còn nhiều thách thức, thực tế cho thấy những doanh nghiệp đi trước trong thực hành ESG đang nắm lợi thế rõ rệt về khả năng tiếp cận vốn, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị thương hiệu trong trung và dài hạn.

Dữ liệu từ NHNN Việt Nam cho thấy, đến 30/11/2025, dư nợ tín dụng xanh toàn hệ thống ước đạt khoảng 750 nghìn tỉ đồng. Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn từ năm 2017 đến nay đạt trên 21%/năm, cao hơn mức tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế. Các ngân hàng thương mại hiện là nguồn cung vốn lớn nhất, chiếm khoảng 88% tổng dư nợ tín dụng xanh. Nguồn vốn xanh mà các ngân hàng huy động chủ yếu thông qua phát hành trái phiếu xanh và các khoản vay quốc tế. Trong giai đoạn 2020 – 2025, giá trị phát hành trái phiếu xanh tại Việt Nam đạt hơn 1,5 tỉ USD.