Dự báo ngân hàng thế giới năm 2026: 5 xu hướng chi phối hoạt động ngành

01/01/2026 - 10:555 phút đọc

Dưới đây là những dự đoán của các chuyên gia về ngành ngân hàng trên thế giới năm 2026 — và những thay đổi này có thể tác động như thế nào đến cách khách hàng chi tiêu, tiết kiệm và vay mượn.

1. Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ định hình lại cách các ngân hàng phục vụ khách hàng

Trong năm 2026, chúng ta có thể kỳ vọng sự chuyển dịch nhanh chóng sang ngân hàng kỹ thuật số. Đặc biệt, sự cạnh tranh xung quanh AI và công nghệ tài chính (Fintech) sẽ tiếp tục định hình lại cách các ngân hàng phục vụ khách hàng. Điều đó bao gồm mọi thứ, từ định giá, quản lý rủi ro đến các quyết định cho vay. “Năm 2026, các ngân hàng sẽ không chỉ thử nghiệm; họ sẽ vận hành AI trên toàn doanh nghiệp,” ông David Becker, người sáng lập và CEO của First Internet Bank, cho biết.

“Hãy nghĩ đến việc dự đoán khả năng vỡ nợ khoản vay trước nhiều tháng hoặc xác định rủi ro thị trường trước khi chúng ta đầu tư vốn. Đó không phải là lý thuyết — mà là điều đang xảy ra ngay bây giờ.” Điều này sẽ mang lại một số lợi ích cho khách hàng, bao gồm các dịch vụ cá nhân hóa hơn, tăng cường bảo vệ chống gian lận và bảo mật, và phê duyệt khoản vay nhanh hơn với quy trình thẩm định dựa trên dữ liệu.

Ngoài ra, khách hàng của ngân hàng sẽ có quyền tiếp cận với ngày càng nhiều lựa chọn thay thế ngân hàng truyền thống — chẳng hạn như ngân hàng số (neobank), nền tảng Fintech và các nhà cho vay trực tuyến — mở ra nhiều lựa chọn hơn về nơi họ gửi tiền, và có thể với chi phí thấp hơn.

2. Thanh toán bằng tiền mặt sẽ trở nên hiếm hoi

Theo phân tích của Capital One, ở Mỹ, khoảng 48% người trưởng thành không mua sắm bằng tiền mặt trong một tuần, trong khi ước tính 69% chỉ sử dụng tiền mặt cho rất ít (hoặc không sử dụng) các giao dịch mua sắm trong 12 tháng qua. Trên thực tế, ước tính 87% tổng số giao dịch tại Mỹ là không dùng tiền mặt.

Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp chuyển sang phương thức thanh toán kỹ thuật số, càng nhiều người tiêu dùng sẽ chuyển từ các phương thức thanh toán vật lý sang ví điện tử và các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác. Tuy nhiên, tiền mặt sẽ không hoàn toàn biến mất; những người lớn tuổi chậm hơn trong việc áp dụng các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt sẽ vẫn sử dụng tiền mặt cho các khoản thanh toán của mình.

Nghiên cứu bổ sung của Capital One năm 2023 cho thấy, người Mỹ trẻ tuổi từ 18 đến 26 tuổi có nhiều khả năng sử dụng ví điện tử nhất, với 91% sử dụng làm phương thức thanh toán chính khi mua sắm. Con số này so với 59% người Mỹ từ 27 đến 42 tuổi, những người sử dụng ví điện tử nhiều hơn các phương thức mua sắm khác, và 50% người Mỹ từ 43 đến 58 tuổi.

3. Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có thể sẽ cắt giảm lãi suất một lần nữa

Tháng 12/2025, FED đã hạ lãi suất quỹ liên bang lần thứ ba trong năm nhằm mục đích giảm tỷ lệ lạm phát. Các chuyên gia dự đoán sẽ có thêm các đợt cắt giảm lãi suất trong những tháng tới, mặc dù thời điểm xảy ra vẫn chưa rõ ràng, đặc biệt là trong bối cảnh không chắc chắn về lạm phát do thuế quan và chính sách thương mại.

Công cụ CME FedWatch ước tính có 24,4% khả năng cắt giảm lãi suất thêm 25 điểm cơ bản vào tháng 1/2025. Tuy nhiên, BofA Global Research dự đoán sẽ có 2 đợt cắt giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm vào tháng 6 và tháng 7/2026, đưa phạm vi lãi suất quỹ liên bang mục tiêu xuống còn 3%-3,25%. “FED đang phải đối mặt với một bối cảnh phức tạp — thuế quan, sự dịch chuyển của thị trường lao động và động lực thương mại toàn cầu. Việc cắt giảm lãi suất sẽ đến, nhưng sẽ được thực hiện một cách thận trọng”, ông Becker nói. “Việc điều chỉnh dần dần giúp nền kinh tế có không gian để hấp thụ sự thay đổi mà không tạo ra những cú sốc mới. Theo tôi, đó là kiểu điều chỉnh ổn định mà chúng ta cần ngay lúc này.

4. Các chi nhánh vật lý sẽ ít dần đi

Xu hướng này đang hiển hiện. Chẳng hạn, ở Mỹ, các ngân hàng lớn đã công bố kế hoạch đóng cửa 311 chi nhánh kể từ cuối tháng 8/2025 (JPMorgan Chase có số lượng đóng cửa chi nhánh nhiều nhất với 66 chi nhánh, tiếp theo là TD Bank với 51 chi nhánh). Xu hướng này có khả năng sẽ tiếp tục - và thậm chí tăng tốc - trong năm 2026. Các ngân hàng cho biết họ chỉ đơn giản là đang làm theo hành vi của khách hàng.

Theo Hiệp hội Ngân hàng Mỹ, chỉ 13% thế hệ Baby Boomer coi việc đến chi nhánh ngân hàng là phương pháp ưa thích để quản lý tài khoản ngân hàng của họ, trong khi chỉ 4% thế hệ Z và Millennials thích đến chi nhánh.

5. Mua ngay, trả sau có thể trở thành rủi ro ngày càng tăng đối với người tiêu dùng

Dịch vụ mua ngay, trả sau (BNPL) đã trở thành một cách phổ biến để giảm bớt gánh nặng tài chính khi mua sắm lớn bằng cách cho phép người mua chia nhỏ khoản thanh toán thành các đợt trả góp không lãi suất.

Theo Khảo sát Mua sắm Mùa lễ hội năm 2025 của PayPal, 52% người mua sắm cho biết họ có nhiều khả năng mua hàng hơn khi BNPL là một lựa chọn thanh toán. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, bước sang năm 2026, việc quá phụ thuộc vào BNPL là một “con dốc trơn trượt” có thể dẫn đến vòng xoáy nợ nần. Lý do là bởi vì những khoản vay này thường được phân bổ cho nhiều nhà cung cấp khác nhau, khiến người mua khó theo dõi được mình có bao nhiêu khoản vay đang mở và khi nào đến hạn thanh toán.

“Một người tiêu dùng có thể tích lũy hàng nghìn đô la nghĩa vụ BNPL chỉ trong một cuối tuần, và không ai nhìn thấy rủi ro cho đến khi quá muộn”, ông Becker nói. “Mặc dù BNPL có thể mở rộng khả năng tiếp cận cho những người không đủ điều kiện để tiếp cận được tín dụng truyền thống, nhưng nó cũng có thể tạo ra kiểu chi tiêu không bền vững.”

Việc trễ hạn thanh toán BNPL có thể dẫn đến một loạt hậu quả tài chính, chẳng hạn như phí phạt hoặc phí trả chậm. Nếu khoản thanh toán bị trễ không được giải quyết, tài khoản có thể bị chuyển sang bộ phận thu hồi nợ. Và trong khi một số nhà cung cấp BNPL trước đây không báo cáo cho các cơ quan tín dụng, điều đó đang thay đổi; các khoản thanh toán bị trễ hiện nay có thể được báo cáo, điều này có thể ảnh hưởng xấu đến điểm tín dụng và khiến người dùng khó đủ điều kiện vay vốn và sử dụng thẻ tín dụng với lãi suất ưu đãi trong tương lai. Hình thức mua sắm này có thể là điểm mù cho cả người tiêu dùng và các cơ quan quản lý, điều tiết.

Thêm vào đó, việc trễ hạn thanh toán BNPL có thể gây áp lực lên ngân sách của người tiêu dùng bằng cách tạo ra hiệu ứng domino, trong đó việc bù đắp đòi hỏi các khoản thanh toán lớn hơn, khiến người tiêu dùng dễ bị chậm trễ trong việc thanh toán các hóa đơn khác. Sự minh bạch và phối hợp tốt hơn giữa các nền tảng có thể làm cho BNPL trở thành một lựa chọn thanh toán an toàn hơn, toàn diện hơn, cuối cùng trao quyền cho người tiêu dùng và tăng cường sự ổn định tài chính của người tiêu dùng.