Nhà ở xã hội giai đoạn 2026 - 2030: Động lực bứt tốc của nền kinh tế

15/01/2026 - 16:017 phút đọc

Những kết quả đáng ghi nhận

Nhìn lại năm 2025 và định hướng giai đoạn 2026-2030, chúng ta thấy rõ một bức tranh kinh tế sôi động với những con số ấn tượng là nhờ Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã liên tục ban hành các cơ chế tín dụng ưu đãi nhằm thúc đẩy phát triển NƠXH, đặc biệt là thông qua hệ thống ngân hàng thương mại và Ngân hàng Chính sách xã hội.

Chính sách phát triển NƠXH được xác định là một trong những trụ cột của chiến lược an sinh và phát triển bền vững, đã tạo ra những chuyển biến tích cực về mặt thể chế và định hướng thị trường. Việc xác lập rõ NƠXH là một cấu phần bắt buộc trong quy hoạch phát triển đô thị, khu công nghiệp đã góp phần nâng cao nhận thức của các địa phương và doanh nghiệp bất động sản về trách nhiệm xã hội trong phát triển nhà ở.

Về phía hệ thống ngân hàng, các chương trình tín dụng ưu đãi cho NƠXH được thiết kế với lãi suất thấp hơn mặt bằng thị trường, thời hạn vay dài, qua đó hỗ trợ người thu nhập thấp, công nhân, cán bộ, viên chức từng bước tiếp cận nhà ở ổn định. Ngân hàng Nhà nước đã nhiều lần chỉ đạo các tổ chức tín dụng ưu tiên bố trí hạn mức tín dụng, đơn giản hóa quy trình và tăng cường phối hợp với địa phương để thúc đẩy giải ngân cho NƠXH.

Trên thực tế, một số dự án NƠXH tại các đô thị lớn và vùng công nghiệp trọng điểm đã được triển khai, góp phần cải thiện điều kiện sống của hàng chục nghìn hộ gia đình, giảm áp lực nhà trọ tạm bợ, tạo nền tảng ổn định lực lượng lao động cho sản xuất – kinh doanh. Ở góc độ vĩ mô, NƠXH cũng được xem là một “van điều tiết” quan trọng, giúp thị trường bất động sản phát triển cân bằng hơn, tránh tình trạng lệch pha nghiêm trọng giữa phân khúc cao cấp và phân khúc phục vụ số đông.

Hiệu quả giải ngân vốn tín dụng ấn tượng: Tăng trưởng bứt phá chỉ riêng trong năm 2025, giải ngân chương trình cho vay NƠXH đã tăng mạnh 118,9%. Trong tổng dư nợ, Ngân hàng Chính sách xã hội chiếm khoảng gần 25.000 tỷ đồng, trong khi các ngân hàng thương mại đóng góp trên 16.000 tỷ đồng. Cụ thể, đến ngày 30/11/2025, doanh số cho vay của các ngân hàng thương mại đạt 6.228 tỷ đồng. Trong đó, 5.151 tỷ đồng được dành cho các chủ đầu tư tại 37 dự án và 1.077 tỷ đồng cho người mua nhà tại 34 dự án.

margin: 15px auto;" />

Về lãi suất ưu đãi: Lãi suất cho vay đã có tới 7 lần công bố giảm, với tổng mức giảm 2,6% so với thời điểm bắt đầu triển khai.

Đặc biệt, phân khúc khách hàng trẻ đã trở thành động lực tiêu thụ chính. Doanh số cho vay lũy kế đối với người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà tại 4 ngân hàng thương mại nhà nước đã vượt mốc 32.000 tỷ đồng. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy chính sách đang đi đúng hướng, tiếp cận đúng đối tượng có nhu cầu thực.

Hiệu quả chính sách: Khi “cửa” đã mở, sự khởi sắc của thị trường NƠXH không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một hệ thống chính sách quyết liệt từ Trung ương đến địa phương.

Chuyển biến từ thể chế: Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm 22 Nghị quyết và 12 Chỉ thị, Quyết định để thúc đẩy NƠXH. Tính đến cuối năm 2025, cả nước đã có 698 dự án NƠXH đang triển khai với quy mô hơn 657.000 căn. Riêng năm 2025, số căn hoàn thành đạt trên 102.000 căn, tương đương 102% kế hoạch đề ra.

Điểm sáng địa phương: Mô hình TP.Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Tháp. Trong đó: Tại TP. Hồ Chí Minh, việc áp dụng cơ chế “luồng xanh” trong xét duyệt thủ tục đã giúp thành phố hoàn thành hơn 13.000 căn NƠXH chỉ riêng trong năm 2025; Còn tỉnh Đồng Tháp nổi lên như một hình mẫu về sự hỗ trợ thiết thực cho doanh nghiệp. Tỉnh đã ban hành nghị quyết hỗ trợ 50% kinh phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật (không quá 5 tỷ đồng/dự án) và hỗ trợ 100% các khoản phí, lệ phí thủ tục hành chính. Kết quả là tỉnh đã hoàn thành nghiệm thu 2.767 căn, đạt 100% kế hoạch đề ra.

Các “nút thắt” cần tháo gỡ

Dù đạt được nhiều thành tựu, nhưng con đường tiến tới mục tiêu 1 triệu căn hộ vào năm 2030 vẫn còn nhiều rào cản, sau:

Thủ tục hành chính vẫn còn nhiêu khê: So với nhà ở thương mại, NƠXH phải tuân thủ nhiều định mức, khung giá và quy trình chặt chẽ hơn, khiến thời gian chuẩn bị đôi khi kéo dài hơn cả dự án thương mại.

Giá thành và thu nhập: Giá bán NƠXH hiện vẫn còn cao so với khả năng chi trả của một bộ phận công chức, viên chức và người lao động.

Tín dụng ưu đãi bị thu hẹp: Một số ngân hàng thương mại đã tạm dừng các gói ưu đãi cho người trẻ từ cuối năm 2025, đồng thời lãi suất vay mua nhà có xu hướng tăng thêm 1 - 2%.

Tâm lý khách hàng: Tại một số địa phương như Đồng Tháp, TP. Cần Thơ, Cà Mau, An Giang người dân vẫn còn tâm lý e ngại mô hình nhà ở chung cư, ảnh hưởng đến sức tiêu thụ.

Giải phóng mặt bằng: Đây là “điểm nghẽn” cố hữu, đặc biệt là tại các dự án nhà ở thương mại có bố trí quỹ đất 20% cho NƠXH.

Vai trò của hệ thống ngân hàng trong tháo gỡ điểm nghẽn: Hệ thống ngân hàng vẫn giữ vai trò then chốt. Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã liên tục chỉ đạo các TCTD chủ động rà soát, đơn giản hóa quy trình, tăng cường ứng dụng công nghệ để rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ vay NƠXH. Một số ngân hàng đã thiết kế các sản phẩm tín dụng linh hoạt hơn, kết hợp với doanh nghiệp và chính quyền địa phương để tiếp cận người vay ngay từ khâu đầu.

Tuy nhiên, để ngân hàng thực sự trở thành “động lực” thúc đẩy NƠXH, cần có cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ phía Nhà nước, đặc biệt là trong việc chia sẻ rủi ro tín dụng, tái cấp vốn ưu đãi và ổn định nguồn vốn dài hạn.

Chiến lược và giải pháp giai đoạn 2026 - 2030

Chính sách NƠXH chuyển từ tư duy “tháo gỡ tình thế” sang kiến tạo dài hạn. Bước sang năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 07/NQ-CP (ngày 12/1/2026) giao chỉ tiêu phát triển NƠXH cho từng địa phương. Đây là tiền đề để hiện thực hóa mục tiêu 1 triệu căn hộ.

Để sớm đạt được mục tiêu 1 triệu căn hộ, TS. Phạm Minh Tú, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 13 "hiến kế" một số nhóm giải pháp trọng tâm, cụ thể:

Một là, về phía Chính phủ và bộ, ngành: Tiếp tục hoàn thiện quy định về Quỹ nhà ở quốc gia để tạo nguồn tài chính bền vững. Đẩy mạnh chuyển đổi số, minh bạch hóa dữ liệu thị trường để các nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận. Duy trì và mở rộng quy mô gói tín dụng 145.000 tỷ đồng, triển khai tối đa đến năm 2030.

Hai là, về phía địa phương: Đưa chỉ tiêu NƠXH vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm. Quyết tâm hoàn thành các dự án đã khởi công ngay trong năm 2026. Bố trí đủ quỹ đất sạch tại các vị trí thuận lợi, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và xã hội. Ví dụ điển hình: Tỉnh Đồng Tháp dự kiến khởi công 4 dự án mới, với 1.345 căn ngay trong quý I/2026.

Ba là, về phía doanh nghiệp: Cần chủ động huy động nguồn lực, nâng cao năng lực triển khai dự án để tránh phát sinh lãi vay lãng phí. Tập trung phát triển sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực, gắn liền điều kiện mua nhà với khoảng cách nơi ở - nơi làm việc.

Bốn là, đa dạng hóa mô hình NƠXH, không chỉ tập trung vào “mua nhà” mà mở rộng sang thuê, thuê mua dài hạn, phù hợp với khả năng tài chính của người lao động. Điều này vừa giảm áp lực vay vốn, vừa giúp ngân hàng kiểm soát rủi ro tốt hơn.

Năm là, tăng cường vai trò của chính quyền địa phương trong việc xác nhận đối tượng thụ hưởng, theo dõi quá trình sử dụng nhà ở đúng mục đích, hạn chế đầu cơ, trục lợi chính sách. Khi “đúng người – đúng nhu cầu”, tín dụng NƠXH mới thực sự phát huy hiệu quả an sinh.

Nhà ở xã hội không chỉ là câu chuyện về những căn hộ giá rẻ, mà là thước đo năng lực điều hành chính sách phát triển bao trùm. Hiệu quả giải ngân tín dụng NƠXH phản ánh mức độ phối hợp giữa Nhà nước, ngân hàng và thị trường. Giai đoạn 2026 -2030 sẽ là phép thử quan trọng: nếu tháo gỡ được các “nút thắt” thể chế, tài chính và tổ chức thực hiện, NƠXH có thể trở thành động lực ổn định xã hội, hỗ trợ tăng trưởng dài hạn. Ngược lại, nếu chậm đổi mới, chính sách dù đúng hướng vẫn khó đi vào cuộc sống.

Nhà ở xã hội đang đứng trước cơ hội bứt tốc mạnh mẽ. Với sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và sự linh hoạt của các ngân hàng, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin rằng mục tiêu 1 triệu căn hộ không chỉ là con số trên giấy. Việc tháo gỡ các “nút thắt” pháp lý và khơi thông dòng vốn trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ là chìa khóa để “hiện thực hóa giấc mơ an cư” cho hàng triệu người lao động, đồng thời tạo ra động lực lan tỏa cho tăng trưởng kinh tế bền vững.