Vì sao thị trường liên tục lập đỉnh nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn chưa có lãi?

09/01/2026 - 04:524 phút đọc

(Banker.vn) Khi chỉ số chứng khoán không ngừng xác lập những cột mốc mới, không ít nhà đầu tư lại rơi vào trạng thái trái ngược danh mục âm hoặc tăng rất chậm.

Những phiên giao dịch đầu năm 2026 chứng kiến đà tăng mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam khi VN-Index liên tiếp vượt các mốc cao lịch sử. Thanh khoản cải thiện rõ rệt, vai trò dẫn dắt của thị trường cũng được mở rộng sang nhiều nhóm ngành lớn như ngân hàng, năng lượng, dầu khí, cao su, phân bón… thay vì chỉ tập trung vào một vài cổ phiếu riêng lẻ.

margin: 15px auto;" />

Tuy nhiên, nhiều tài khoản đầu tư cá nhân vẫn ghi nhận mức lỗ đáng kể. Hiện tượng “xanh vỏ, đỏ lòng” không phải là nghịch lý mới, nhưng trở nên rõ nét hơn khi thị trường bước vào giai đoạn phân hóa sâu.

Chỉ số tăng không đồng nghĩa với mọi cổ phiếu đều tăng

Nguyên nhân đầu tiên nằm ở cấu trúc của chỉ số. Đà tăng của VN-Index trong thời gian qua chủ yếu đến từ một nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đóng vai trò kéo điểm. Trong khi đó, phần lớn cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ chưa thực sự bước vào chu kỳ tăng tương ứng.

Điều này khiến nhà đầu tư nắm giữ các cổ phiếu midcap hoặc smallcap không được hưởng lợi trực tiếp từ việc chỉ số lập đỉnh. Khi dòng tiền tập trung cao độ vào nhóm trụ, sự chênh lệch hiệu suất giữa chỉ số và danh mục thực tế ngày càng giãn rộng.

Một yếu tố quan trọng khác đến từ diễn biến điều chỉnh mạnh của thị trường trong các tháng cuối năm 2025. Dù chỉ số đã nhanh chóng hồi phục và vượt đỉnh, nhiều cổ phiếu vẫn còn cách khá xa vùng giá cao nhất trước đó. Với những nhà đầu tư mua ở vùng giá cao trong giai đoạn trước, việc thị trường lập đỉnh mới không đồng nghĩa với việc tài khoản đã “về bờ”.

Thống kê của Chứng khoán KIS cho thấy, đến cuối năm 2025, hơn một nửa số cổ phiếu trên sàn HoSE vẫn giảm trên 10% so với đỉnh, trong đó có hàng trăm mã giảm sâu trên 20–30%. Mức độ phân hóa lớn này lý giải vì sao cảm nhận của nhiều nhà đầu tư không đồng nhất với diễn biến của chỉ số chung.

Lệch pha giữa chiến lược đầu tư và dòng tiền thị trường

Trong giai đoạn thị trường tăng mạnh, không ít nhà đầu tư có xu hướng chạy theo các nhóm ngành hoặc cổ phiếu đã tăng nóng, với kỳ vọng “nước lên thuyền lên”. Tuy nhiên, khi dòng tiền mang tính chọn lọc cao, việc chọn sai nhóm cổ phiếu hoặc sai thời điểm dễ khiến danh mục chịu áp lực điều chỉnh, ngay cả khi chỉ số vẫn duy trì xu hướng đi lên.

Thực tế cho thấy, nhiều cổ phiếu từng thu hút dòng tiền lớn trong năm 2024–2025 đã bước vào giai đoạn tích lũy hoặc điều chỉnh, trong khi dòng tiền mới lại ưu tiên các doanh nghiệp đầu ngành, có vai trò dẫn dắt chỉ số. Sự lệch pha này khiến hiệu quả đầu tư cá nhân khó theo kịp diễn biến chung của thị trường.

Theo đánh giá của Chứng khoán SHS, năm 2026 nhiều khả năng không phải là giai đoạn thị trường tăng tốc đồng loạt, mà là thời kỳ vận động trong biên độ với mức độ phân hóa cao. Trong bối cảnh đó, cơ hội đầu tư không nằm ở việc dự báo chỉ số sẽ lên bao nhiêu điểm, mà ở khả năng lựa chọn đúng nhóm cổ phiếu và doanh nghiệp.

Dòng tiền có thể dần dịch chuyển sang các cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ có nền tảng cơ bản tốt nhưng chưa tăng nhiều trong giai đoạn trước. Đây được xem là nhóm có khả năng thu hẹp khoảng cách hiệu suất với chỉ số khi sự lan tỏa diễn ra rõ nét hơn.

Trong giai đoạn phân hóa, chiến lược “đi theo chỉ số” thường kém hiệu quả so với chiến lược tập trung vào chất lượng doanh nghiệp, chu kỳ lợi nhuận và định giá. Nhận diện đúng bối cảnh thị trường, hiểu rõ vai trò của dòng tiền và chấp nhận sự khác biệt giữa diễn biến chỉ số và danh mục cá nhân là bước quan trọng để nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội bền vững hơn, thay vì chỉ nhìn vào những kỷ lục mới của thị trường.